De St. Willibrordkerk in het centrum van Utrecht.
De St. Willibrordkerk in het centrum van Utrecht. © RTV Utrecht

Gelovigen verlaten Utrechtse kerk na 'ontheiliging' door theatermaker

Is de Sint Willibrordkerk in het Utrechtse oude centrum ontheiligd door een reeks als katholieke uitvaartplechtigheden vormgegeven theatervoorstellingen? Het Sint Willibrord Apostolaat, dat er de katholieke vieringen verzorgt, vindt dat het er alle schijn van heeft.

Ik heb nooit de bedoeling gehad gelovigen te provoceren.

Theatermaker Dries Verhoeven

De voorstellingen sinds afgelopen donderdag in het godshuis hadden een 'ontegenzeggelijk ontwijdend karakter'. Daarom kunnen er nu geen vieringen meer plaatsvinden in dit kerkgebouw, vinden de priesters. En zullen de gelovigen het gebouw misschien wel voorgoed de rug toe moeten keren.

In de voorstellingenreeks De Uitvaart, onderdeel van het Spring Festival, draagt theatermaker Dries Verhoeven tien begrippen symbolisch ten grave, zoals 'de multiculturele samenleving' (afgelopen zondag), 'de verzorgingsstaat' (maandag) en 'privacy' (dinsdag). Deze 'theatrale begrafenissen' vinden plaats in de Sint Willibrordkerk.

Plechtstatig gehalte
Verhoeven vindt de ontstane situatie 'uitermate verdrietig'. Hij heeft 'nooit de bedoeling gehad gelovigen te provoceren.' Hij koos voor de vorm van een kerkelijke uitvaartdienst 'vanwege het plechtstatige gehalte'. Verhoeven: 'Misschien hadden we, gezien alle commotie, beter kunnen kiezen voor een ontwijde kerk.'

Volgens het aartsbisdom Utrecht heeft zo'n situatie zich niet eerder voorgedaan in een katholiek godshuis. Oorzaak zou zijn dat drie stichtingen druk zijn met de Sint Willibrord: de eigenaar van het gebouw, de evenementenstichting en het apostolaat. De meeste kerken zijn simpelweg in het bezit van het parochiebestuur. 'Hier heeft het evenementenbestuur ja gezegd tegen de theatermaker, tegen de wens van de gelovigen in.'

Het apostolaat bepaalt woensdag of de Sint Willibrord ontwijd is. Kardinaal Eijk moet vervolgens het beslissende oordeel vellen. 'Als hij inderdaad vaststelt dat de kerk ontheiligd is, zal hij deze niet zo maar weer inwijden', zegt zijn woordvoerder. Eerst moeten er goede afspraken worden gemaakt tussen de evenementenorganisatie en het apostolaat. 'Bijvoorbeeld dat de gelovigen de mogelijkheid hebben om nee te zeggen tegen bepaalde activiteiten in de kerk. Anders zitten we mogelijk over een half jaar weer in deze situatie.'

Grondig gerestaureerd
Aartsbisschop Eijk wijdde de Sint Willibrordkerk in 2009 ook al in, na een periode van leegloop. Vanaf toen was er weer een band met het aartsbisdom. Net voor deze inwijding was ook het rijkelijk geornamenteerde interieur van het neogotische kerkgebouw grondig gerestaureerd. De organisatie van evenementen in de kerk moet geld opbrengen om de kosten van het gebouw te dragen.