Demonen door Toneelgroep Oostpool
Demonen door Toneelgroep Oostpool © Sanne Peper

Demonen is intelligent, gedurfd en blijft boeiend

Theater - Demonen (Toneelgroep Oostpool)

Azzini's regie van Demonen is intelligent, gedurfd, en met scherpe overgangen flink op tempo. Daan Schuurmans is de enerverende motor van de voorstelling.

Demonen

Theater
Van Lars Norén door Toneelgroep Oostpool, regie Marcus Azzini
8/10, Stadstheater Arnhem
Speellijst

Hij: 'Er komt een dag, dan maak ik je dood.' Zij: 'Dat heb je al gedaan.' Kort dialoogje uit Demonen van Lars Norén. Eigenlijk zit daar alles al in: een man en een vrouw zetten hun relatie op scherp, met een vernietigende kracht en met het woord als wapen. Hij heet Frank (Daan Schuurmans) en komt thuis met de urn met de as van zijn moeder. Zij heet Katarina (Kirsten Mulder) en is al negen jaar zijn vrouw. Omdat ze aandacht van anderen nodig hebben, nodigen ze de buren uit voor een borrel. Het eindigt in een verbale en fysieke oorlog tussen vier mensen die ieder voor zich hun demonen proberen te bestrijden.

De acteurs zijn artificieel geschminkt, met kapotte knieën, bebloede handen en enge, gladde koppen

Lars Norén (Stockholm, 1944) brak met zijn huiskamerdrama's in de jaren tachtig ook in Nederland door. Norén leek een niet te stuiten toneelschrijver die allerlei neuroses van de moderne mens in lange toneelstukken de revue liet passeren. Zwartgallig, hard, Zweeds drama, waar het publiek destijds geen genoeg van kon krijgen. Relatieleed per strekkende meter. Schitterende voorstellingen leverde het op, met titels De nacht, de moeder van de dag, Een vreselijk geluk en ook Demonen, dat in 1985 voor het eerst in Nederland werd opgevoerd. Na die hausse werd het wat stil rond Norén, althans in Nederland, maar zijn werk staat nu opnieuw in de belangstelling. Vorig seizoen speelde Theater Utrecht Een soort Hades, binnenkort komt Toneelhuis Antwerpen met De moed om te doden.

Bij Toneelgroep Oostpool heeft regisseur Marcus Azzini Demonen bevrijd van al te realistische huiskamertaferelen. In een radicale vormgeving (van het ontwerpersduo Wikke van Houwelingen en Marloes van der Hoek) zet hij zijn vier acteurs neer in een enorme glazen kooi met hellend vlak. Geen tafel, geen bed, alleen maar gladde vloeren, glas en staal. Ook geen ingeleefd, psychologisch acteren maar een mechanische, bijna robotachtige speelstijl; de acteurs zijn artificieel geschminkt, met kapotte knieën, bebloede handen en enge, gladde koppen.

Azzini's regie is intelligent, gedurfd, en met scherpe overgangen flink op tempo

In dit laboratorium van gedeelde smart is Frank het middelpunt. De dood van zijn moeder, het failliet van zijn relatie en zijn opgekropte homoseksuele verlangens (wat een hartverscheurend smachtende scène oplevert) ketsen op de anderen af. Daan Schuurmans speelt hem op een joyeuze manier destructief en is zeker na de pauze de enerverende motor van de voorstelling. Kirsten Mulder speelt Katarina bijna angstaanjagend eenzaam; Rick Paul van Mulligen en Mariana Aparicio Torres schuren knap langs de karikatuur van het nu al uitgebluste jonge stel. Azzini's regie is intelligent, gedurfd, en met scherpe overgangen flink op tempo.

Demonen duurt drie uur en is drie uur boeiend. Hier en daar is een scène iets te carnavalesk, maar aan het eind ben je blij dat Norén weer wordt gespeeld. De demonen van toen zijn volkomen overtuigend de demonen van nu geworden.