Wet weet geen raad met meerouder-gezin, tijd voor 'herijking' ouderschap
© AFP

Wet weet geen raad met meerouder-gezin, tijd voor 'herijking' ouderschap

Gewoon in één huis met je eigen vader, moeder, broertjes en zusjes - vanzelfsprekend is dat niet meer. Nog slechts de helft van de kinderen groeit op in een gezin met een getrouwde vader en moeder. Veel ouders blijven ongehuwd, anderen voeden hun kinderen op in meerouder- of samengestelde gezinnen. De wetgever moet de belangen van kinderen daarin beter waarborgen. Het Nederlandse familierecht is daarop niet meer toegesneden.

Dat zegt de staatscommissie 'Herijking ouderschap' onder leiding van Aleid Wolfsen, oud-burgemeester van Utrecht en voormalig PvdA-Kamerlid. De commissie bestudeerde de laatste tweeënhalf jaar nieuwe samenlevingsvormen en medische ontwikkelingen. Onder de titel Kind en ouders in de 21ste eeuw overhandigde zij woensdagmiddag haar eindrapport aan minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie).

Aanbevelingen

De commissie komt met 68 aanbevelingen over juridisch ouderschap, gezag, stiefouderschap en draagmoederschap. Kinderen groeien vaker op in 'fusiegezinnen' (na echtscheiding gevormde, samengestelde gezinnen) of in 'regenbooggezinnen', met de ouders van hetzelfde geslacht.

In het geval van twee mannen kan een draagmoeder - al dan niet met partner - bij de opvoeding betrokken zijn. In het geval van twee vrouwen kan dat een donor zijn, soms met partner.

De wet erkent tot nu slechts twee ouders. Dat leidt tot juridische en praktische problemen. De derde of vierde ouder heeft standaard het nakijken in erf- en schenkingskwesties, of in het uitoefenen van het gezag als een van de eerste twee ouders overlijdt.

Meer rechten voor kinderen

Een kind dat wordt geboren dankzij een donor of draagmoeder, heeft recht op zorgvuldige informatie over zijn ontstaansgeschiedenis, stelt de commissie. Die zal beter dan tot nu toe moeten worden vastgelegd en traceerbaar zijn voor het kind in een 'Register Ontstaansgeschiedenis'. De leeftijd waarop het kind zelf iets te zeggen krijgt over bij welke ouder het woont, moet worden verlaagd van 12 naar 8 jaar.

De commissie schrijft ook dat een meeroudergezin bij voorkeur 'voor de conceptie van het kind' aan de rechter een overeenkomst overlegt 'waarin afspraken zijn gemaakt over onder meer zorg- en opvoedingstaken, de hoofdverblijfplaats van het kind, de verdeling van de financiële lasten en de geslachtsnaam'. Een kind kan maximaal vier juridische ouders hebben, die maximaal twee huishoudens vormen.

Gidsland

COC Nederland noemt het rapport 'een doorbraak en een historische overwinning'

Meerouder-gezinnen moeten er rekening mee houden dat in veel landen nieuwe gezinsvormen niet vanzelfsprekend zijn. 'Dit zal in Europa discussie opleveren', zegt Van der Steur. 'Maar wij mogen hierin best gidsland zijn.'

Het kabinet staat in principe positief tegenover meerouderschap, meeroudergezag en een regeling voor draagmoederschap. Van der Steur wil nog wel in februari een grote conferentie organiseren om het maatschappelijk draagvlak te toetsen. Daarna ligt het onderwerp in de kabinetsformatie op tafel.

COC Nederland spreekt van 'een historische overwinning'. D66-Kamerlid Vera Bergkamp noemt het rapport 'een enorme erkenning voor intentionele ouders'. SGP-Kamerlid Kees van der Staaij is minder enthousiast: 'Elk kind is uiteindelijk het meest gebaat bij één vader en één moeder.'