Jesse Klaver (GroenLinks), Menno Snel (D66) en Eric Wiebes (VVD) voorafgaand aan een plenair debat in de Tweede Kamer over de regeringsverklaring op 1 november.
Jesse Klaver (GroenLinks), Menno Snel (D66) en Eric Wiebes (VVD) voorafgaand aan een plenair debat in de Tweede Kamer over de regeringsverklaring op 1 november. © ANP

Waarom het nieuwe kabinet best wil meewerken aan de invoering van Klavers Klimaatwet

Drie vragen over de samenwerking rond klimaat tussen coalitie en oppositie

Minister van Economische Zaken en Klimaat Eric Wiebes wil een klimaatwet invoeren om de milieudoelstellingen voor de lange termijn vast te leggen. GroenLinks-leider Jesse Klaver werkt daar al jaren aan. Gaan hij en Wiebes samenwerken? Drie vragen over deze testcase voor de samenwerking tussen coalitie en oppositie.

Waarom gaat Wiebes bij Klaver op bezoek?

De nieuwbakken minister deed er woensdag bij aanvang van zijn gesprek met Klaver nogal laconiek over. Hij gaat bij iedereen op bezoek om te kijken of er nog goede ideeën leven bij de partijen in de Tweede Kamer. 'Waarom dan Jesse overslaan?'

Een groot verschil is dat de doelstellingen van het huidige kabinet minder ambitieus zijn dan die in de klimaatwet van Klaver/Samsom

Na afloop erkende Wiebes wel dat hij vooral over de zogenoemde klimaatwet heeft gesproken met Klaver. Verrassend is dat niet. De GroenLinkser kwam twee jaar geleden samen met toenmalig PvdA-voorman Diederik Samsom al met voorstellen om de milieudoelstellingen tot 2050 'meetbaar en afrekenbaar' in een wet vast te leggen. Later sloten ook SP, D66 en ChristenUnie zich aan bij het initiatief. De Raad van State heeft inmiddels advies uitgebracht en de wet Klaver/Samsom is klaar voor behandeling in de Tweede Kamer.

VVD en CDA waren in het verleden nog tegen, maar onder druk van D66 en de CU staat in het regeerakkoord nu ook dat er een klimaatwet moet komen. Aan Wiebes de taak om dat te regelen. Samenwerking met de linkse partijen ligt voor de hand. Rutte III heeft een minieme meerderheid in de Eerste en Tweede Kamer en wil graag 'een breder draagvlak' voor het eigen beleid. Zeker bij de Klimaatwet is dat belangrijk, omdat het kabinet over het eigen graf heen regeert. Bovendien spaart het tijd als er voortgeborduurd kan worden op de wet van Klaver en Samsom.

Waar zit het probleem?

Wiebes temperde woensdag de verwachtingen. 'Geef me wat tijd,' zei hij tegen de uitgerukte pers. Hij gaat de komende weken vooral in kaart brengen of oppositie en coalitie dezelfde bedoelingen hebben met de klimaatwet. Premier Mark Rutte gaf eerder al aan dat de 'invalshoeken op belangrijke punten afwijken'. 

Een groot verschil is dat de doelstellingen van het huidige kabinet minder ambitieus zijn. Rutte III wil in 2030 een reductie van 49 procent van de CO2-uitstoot; de oppositie mikt op 55 procent. VVD en CDA zijn ook huiverig over andere aspecten. Zo schrijft de klimaatwet van de oppositie voor dat er 'een klimaatbegroting' komt die weer onderdeel is van 'een vijfjaarlijks klimaatplan'. Ministeries moet daarin duidelijk maken hoe ze de milieudoelstellingen gaan waarmaken. Een 'klimaatcommissie' gaat de regering daarbij adviseren. Het is de vraag of de rechtse partijen op zoveel dwang zitten te wachten.

Rugdekking van GroenLinks, PvdA en SP kan Wiebes ook op andere terreinen van pas komen, want hij moet de komende maanden proberen een energieakkoord te sluiten

Komt er een deal?

Klaver is hoopvol. 'Ik proef bij het kabinet echt een houding om te willen samenwerken,' zei hij na zijn gesprek met Wiebes. 'Ook ik ben zeer bereid om te kijken of er nog aanpassingen aan de wet nodig zijn.' 

GroenLinks ziet het als een grote doorbraak als de klimaatwet er komt, zelfs als dat in afgeslankte vorm is. Daarbij wordt ook gewezen op ervaringen in andere landen, zoals het Verenigd Koninkrijk. Zelfs in tijden van grote politieke onzekerheid blijft het klimaatbeleid daar volgens GroenLinks op koers, omdat de politiek zich daar via een klimaatwet toe heeft verplicht.

Er is ook een meer politieke reden waarom GroenLinks graag een akkoord sluit met Rutte III. Met steun van de coalitie zal de naam Klaver de komende decennia aan die klimaatwet verbonden blijven. Een prestatie waar GroenLinks graag mee zal pronken. 

Ook het kabinet heeft voordeel bij een deal. Rugdekking van GroenLinks, PvdA en SP kan Wiebes ook op andere terreinen van pas komen, want hij moet de komende maanden proberen een energieakkoord te sluiten met werkgevers, vakbonden en natuur- en milieuorganisatie om de milieudoelstellingen van het kabinet te halen. Dat wordt makkelijker als ook de linkse oppositie binnenboord is.

Of dat gaat lukken, blijft nog wel even ongewis. Dit jaar zal er waarschijnlijk nog geen duidelijkheid komen over de klimaatwet.


Het regeerakkoord, een nieuwe en een oude klimaatwet

Duurzaam beleid
'Het enige onderwerp met een uitzicht voorbij de hoek was klimaat. Niet toevallig. Ik denk dat klimaat het enige is waarop de coalitievrienden elkaar konden vinden', schrijft Martin Sommer over de regeringsverklaring (+).

Voor-elk-wat-wils-kabinet
Ondanks de ideologische verschillen komt het nieuwe kabinet met een groot pakket maatregelen. Maar een gemeenschappelijk verhaal ontbreekt. Elke partij geeft haar eigen interpretatie aan het regeerakkoord. Lees hier het profiel van Rutte III.

Rutte III-filter
Na een historisch lange formatie is het kabinet Rutte III er eindelijk. Hoe wordt het geld verdeeld? Wat hebben de partijen binnengesleept? En op welke punten gaat de coalitie het moeilijk krijgen? Wij gidsen je door het regeerakkoord.

'Wegkijken kan niet meer'
Nee, het is geen bezigheidstherapie, verzekeren Diederik Samsom (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks). Het is hen bittere ernst met hun voorstel voor een klimaatwet. Lees hier het dubbelinterview terug (+).