Bij het afsteken van legaal vuurwerk gaat het begin 2015 in Den Haag mis. De 'Thunderking' - die op de grond moet worden afgestoken - ontploft in de hand, met lichte brandwonden tot gevolg.
Bij het afsteken van legaal vuurwerk gaat het begin 2015 in Den Haag mis. De 'Thunderking' - die op de grond moet worden afgestoken - ontploft in de hand, met lichte brandwonden tot gevolg. © Najib Nafid

Vernietigend rapport over knalvuurwerk: alleen zo wordt Oud en Nieuw weer een veilig feest voor de hele familie

'Oud en Nieuw is op veel plaatsen het onveiligste feest van het jaar'

Met het voorstel knalvuurwerk en vuurpijlen te verbieden betrad de Onderzoeksraad voor Veiligheid afgelopen vrijdag gevoelig politiek terrein. Kan het een doorbraak zijn in deze loopgravenoorlog?

'Pak niet de mensen die hechten aan een mooie vuurwerktraditie.' Het VVD-Kamerlid Arno Rutte gooit vrijdagmiddag namens de grootste regeringspartij zijn kont tegen de krib. 'Wat potjes en siertollen, dat zou einde oefening betekenen voor het consumentenvuurwerk.'

Dat is nieuw voor Tjibbe Joustra, voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Hij mag zich al jaren verheugen op grote politieke bijval voor bijna al zijn onderzoeken. De conclusies van de raad lijken soms boven partijpolitiek verheven, zo breed worden ze overgenomen. Nu de raad zich ook mengt in het politiek uiterst brisante vuurwerkdebat, lijkt dat opeens anders te gaan. 'Gun mensen een knalfeest eens per jaar!', reageert bijvoorbeeld ook het Haagse PVV-raadslid Edgar Mulder vrijdag op Twitter.

Elk jaar 500 gewonden

Het vuurwerkdebat is verworden tot een jaarlijks terugkerend loopgravengevecht

In het vrijdag verschenen rapport probeert de Raad de cijfers voor zichzelf te laten spreken. 4 januari 2017: een man in Meppel komt om het leven nadat vuurwerk in zijn gezicht ontploft. Oudejaarsdag 2013: zelfde verhaal, dit keer een man uit Medemblik. Nieuwjaarsdag 2011: een jongen uit Utrecht overlijdt door een vuurwerkbom, hij was omstander. 1 januari 2007: een bejaard echtpaar komt om nadat een vuurpijl naar binnen vliegt - hun huis brandt af.

Elk jaar zo'n 500 gewonden, drie tot vier keer meer vernielingen dan op Koningsdag, tien keer meer gemelde overlast, agenten en ambulancebroeders die hun leven niet zeker zijn, een schade van 14 miljoen euro aan particuliere eigendommen: 'Oud en Nieuw is op veel plaatsen in Nederland het onveiligste feest van het jaar', aldus de raad die zo toewerkt naar de conclusie: verbied knalvuurwerk en vuurpijlen. Geen astronauten en duizendklappers meer, die vooral jongens verleiden tot knutselwerk en vuurwerkgevechten. Ook geen vuurpijlen, want te vaak ontploft de met kruit gevulde kop niet in de lucht, maar in een huiskamer of tussen omstanders.

Symboolpolitiek

De OVV hoopt een cultuurverandering teweeg te brengen: Oud en Nieuw moet weer het feest worden van de ouders die om middernacht op de stoep ten overstaan van familie en buren pronken met potten siervuurwerk. Struinende groepen jongens gewapend met plastic tassen gevuld met sloffen rotjes, dat moet verleden tijd worden. Gemeenten kunnen het feest veiliger maken door professionele vuurwerkshows te organiseren.

Luidt de Onderzoeksraad daarmee de kentering in waarop de anti-vuurwerklobby al zo lang hoopt? Dat valt te bezien. Het vuurwerkdebat is verworden tot een jaarlijks terugkerend loopgravengevecht. Veel reacties volgden vrijdag de voorspelbare patronen. De politie is enthousiast, de oogartsen vinden dit niet ver genoeg gaan en de vuurwerkbranche spreekt over symboolpolitiek. De verkopers wijzen erop dat twee derde van het knalvuurwerk al illegaal is. Ook niet verrassend: van de mannen tussen de 20 en 40 die reageerden via de radiorubriek Stand.nl bleek ruim 90 procent tegen inperking van consumentenvuurwerk. Vaders en zonen koesteren de spannende jaarwisseling mét knallers en pijlen: de nieuwjaarsnacht is getolereerd kattenkwaad; neem ons dat niet af.

Pak de idioten aan die oud en nieuw zien als vrijbrief om te rellen en kerstbomen in de fik te steken

VVD'er Arno Rutte

Debat

De politiek is gevoelig voor dat sentiment. Burgemeester Krikke van Den Haag, een van de vier grote steden die de Onderzoeksraad om het rapport hadden gevraagd, verwees in haar reactie meteen voorzichtig naar een enquête onder Hagenaars waaruit de verdeeldheid over het onderwerp bleek. 'Een verbod op knalvuurwerk is alleen effectief als het landelijk wordt ingevoerd', stelde ze. De gemeente neemt niet het voortouw, Krikke wacht het debat in de Tweede Kamer af.

Dat debat komt er, op initiatief van de Partij voor de Dieren die samen met GroenLinks, SGP en 50Plus al langer voor aanscherping pleit. Maar hoe het gaat aflopen blijft hoogst onzeker. De meeste fracties houden zich op de vlakte: belangrijk rapport, we gaan het bestuderen en reageren binnenkort. VVD'er Arno Rutte denkt dat er nog heel wat andere opties zijn om de orde in de nieuwjaarsnacht te herstellen. 'Pak de idioten aan die oud en nieuw zien als vrijbrief om te rellen en kerstbomen in de fik te steken.'

Eén ding is zeker: de aanstaande jaarwisseling zal verlopen zoals de vorige, met volop particulier vuurwerk en bijbehorende incidenten. Nieuwe wetgeving kan op z'n vroegst volgend jaar ingaan.