Sybrand van Haersma Buma (CDA) en Mark Rutte (VVD) komen aan bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sportvoor coalitieoverleg over de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (WIV).
Sybrand van Haersma Buma (CDA) en Mark Rutte (VVD) komen aan bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sportvoor coalitieoverleg over de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (WIV). © ANP

Tegenstanders sceptisch over uitgelekte aanpassing inlichtingenwet: 'Dit lijkt puur cosmetisch'

Tegenstanders van de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) zijn vooralsnog niet onder de indruk van de uitgelekte veranderingen die het kabinet wil doorvoeren in de wet. 'Dit lijken puur cosmetische aanpassingen,' zegt Ton Siedsma van Bits of Freedom.

Ook de studenten die het initiatief namen voor het referendum over de inlichtingenwet zijn sceptisch over de uitgelekte deal binnen de coalitie. 'Het is een stap in de goede richting, maar we zijn zeker niet tevreden', aldus Luca van der Kamp. 'Met belangrijke kritiekpunten, zoals het beperkte toezicht op de wet, lijkt niks te worden gedaan.'

De tegenstanders houden nog wel een slag om de arm, omdat de definitieve plannen van het kabinet nog niet bekend zijn. Donderdag meldden ingewijden al dat de Wiv zoals gepland gewoon op 1 mei in werking treedt, maar dat minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken wel met twee wetswijzigingen komt. Zo komt in de inlichtingenwet te staan dat het aftappen van de kabel 'zo gericht mogelijk' moet. Dat is al eerder al toegezegd, maar wordt nu expliciet gemaakt in de wet.

Ook komt er extra aandacht voor het delen van de data met buitenlandse diensten. Dat zou alleen na een 'wegingsnotitie' mogen, waarbij wordt gekeken naar de standaarden van de betreffende partnerdienst. In de huidige wetstekst staat nog dat de AIVD en MIVD 'de komende jaren' zelf - 'zonder wegingsnotitie' mogen bepalen met welke diensten ze de data delen.

Controlemoment

Deze stappen veranderen niets aan het grote pijnpunt: het op grote schaal verzamelen van data blijft gewoon

In de kabinetsbrief die vanmiddag wordt verwacht, staan ook nog een viertal 'waarborgen in de uitvoeringspraktijk' waarmee de coalitie tegemoet wil komen aan de wensen van tegenstanders. Een van de waarborgen heeft betrekking op gevoelige data van medici en journalisten die verwijderd moeten worden uit datasets. Verder zal er ieder jaar opnieuw gekeken worden of de verzamelde data bewaard moeten blijven. De totale bewaartermijn kan in principe wel drie jaar blijven, maar er komt een jaarlijks controlemoment. Daar is geen wetswijziging voor nodig.

'Deze stappen veranderen niets aan het grote pijnpunt: het op grote schaal verzamelen van data blijft gewoon', zegt Siedsma van Bits of Freedom. 'Als het hierbij blijft, heeft het kabinet niet echt geluisterd. Als je iets wil doen met de uitslag van het referendum, moet je echt iets veranderen.'

Afhankelijk van de definitieve plannen van het kabinet, besluit Bits of Freedom of een rechtszaak tegen de Wiv bij het Europese Hof doorgaat. Ook de studenten die het initiatief namen voor het referendum, zijn daarbij betrokken. 'Het nadeel van dat proces is dat het ontzettend lang duurt', aldus Van der Kamp.


De 'sleepnetwet' uitgelegd