Rutte is nog niet overtuigd van Paars-plus

Voor de tweede keer sinds zijn overwinning bij de verkiezingen krijgt VVD-leider Mark Rutte niet zijn zin. Na de mislukte poging een basis te leggen voor een rechts kabinet (VVD, PVV, CDA), verkent VVD-informateur Uri Rosenthal maandag als tweede optie Paars-plus (VVD, PvdA, D66, GroenLinks).

Tevergeefs bepleitte Rutte vrijdag de slaagkansen in kaart te brengen van een middenkabinet (VVD, PvdA, CDA). In die combinatie had hij samen met het CDA druk kunnen zetten op de PvdA om meer te bezuinigen. Ook was de hypotheekrenteaftrek veilig geweest. Bij Paars-plus moet de liberaal Rutte het opnemen tegen het ‘progressieve blok’ PvdA, D66 en GroenLinks.Het was echter CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen die zich andermaal weinig toeschietelijk toonde. ‘De VVD moet als grootste partij maar zeggen hoe het verder moet’, zo hield hij zich op de vlakte, om er aan toe te voegen: ‘De VVD staat volgens mij niet te springen om Paars-plus.’Klassieke tegenstellingDe liberale twijfels gaan niet alleen over GroenLinks of D66, maar juist ook over de PvdA. Niet verrassend: in de verkiezingscampagne hebben Mark Rutte en Job Cohen elkaar hard aangevallen. Zo werd de strijd een klassieke tegenstelling tussen links en rechts. De liberalen en sociaal-democraten hebben een totaal andere visie op hoe er moet worden bezuinigd en hoe er moet worden hervormd op de woningmarkt en de arbeidsmarkt.Alexander Pechtold (D66) en Femke Halsema (GroenLinks) poogden vrijdag Rutte duidelijk te maken dat zij coöperatief aan Paars-plus willen beginnen. Ze wezen op hun overeenkomsten met de VVD en op hun verschillen met de PvdA. ‘Een aantal partijen kijkt op een moderne manier naar hervormingen’, zei Pechtold. ‘Ik hoop dat het gevoel van urgentie ook ontstaat bij de PvdA.’ Halsema zei dat GroenLinks en D66 verder willen gaan met sociaal-economische hervormingen dan de PvdA.Cohen beseft dat bij de ‘tussenstap’ die de informateur maandag heeft ingelast vooral hij moet aantonen dat Paars-plus een werkbare optie is. Hij erkende dat de Paars-plus ‘buitengewoon lastig’ is te realiseren.HypotheekrenteaftrekOmgekeerd moet de VVD ook D66, GroenLinks en PvdA overtuigen. Als enige van het viertal wil de liberale partij de hypotheekrenteaftrek niet beperken. Ook de kilometerheffing is taboe. De VVD wil daarentegen wel bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking, maar weer niet op defensie.Ook op het beladen terrein van immigratie en integratie zijn de verschillen groot. De VVD verwachtte op deze dossiers goed zaken te kunnen doen met de PVV en het CDA. Toch denkt GroenLinks daar met de liberalen uit te komen. Integratie is volgens Halsema een kwestie van ‘praktische maatregelen nemen’ (taal leren, helpen met werk vinden). Wat haar betreft is het debat over dit onderwerp vooral een kwestie van retoriek geweest: ‘stoppen met brullen’.Overeenkomsten zijn er ook tussen de vier partijen. Ze willen de AOW-leeftijd verhogen tot 67 jaar en de studiebeurs vervangen door een sociaal leenstelsel. Het aantal ambtenaren moet drastisch omlaag.BezielingMaar wat moet de echte bezieling van Paars-plus worden? Zestien jaar geleden werd door het eerste Paarse kabinet (zonder GroenLinks) een reeks besluiten genomen die de decennia daarvoor met het CDA onmogelijk waren gebleken – rond het homohuwelijk, abortus en euthanasie. Uit die tijd dateert ook de ‘Zalmnorm’: inkomstenmeevallers worden gebruikt voor aflossing van de staatsschuld, niet voor extra uitgaven. Ook toen werd er hervormd. ‘Werk, werk, werk’ was het motto van het eerste kabinet van Wim Kok.Anno 2010 zijn hervormen en bezuinigen opnieuw de pijlers onder eventueel Paars-plus, maar is het verband voor elk van de partijen verschillend. Aan informateur Rosenthal maandag de taak zo’n gemeenschappelijk noemer te vinden.