PvdA-leider Lodewijk Asscher deed onder druk van leraren de belofte geen begroting te tekenen als daar niet een salarisverhoging voor leraren in het basisonderwijs in staat.
PvdA-leider Lodewijk Asscher deed onder druk van leraren de belofte geen begroting te tekenen als daar niet een salarisverhoging voor leraren in het basisonderwijs in staat. © ANP

Nu de formatie weer is gestart zoemt opeens het scenario 'kabinetscrisis' rond

Nu de onderhandelaars over een nieuw kabinet terug zijn van vakantie en te kennen geven nog wel een poosje aan tafel te zullen zitten, zoemt in Den Haag het scenario van een kabinetscrisis rond. Zoals het er nu voor staat, moeten de regeringspartijen VVD en PvdA samen de begroting maken voor 2018 en de kans is groot dat ze daar niet uitkomen.

PvdA-leider Lodewijk Asscher zei voor de zomervakantie dat zijn partij geen begroting zal tekenen als daar niet een salarisverhoging voor leraren in het basisonderwijs in staat. Hij deed die belofte onder druk van de korte staking die leraren hielden op 27 juni. Zij dreigen hun acties voort te zetten als de scholen straks weer open zijn.

Met zijn uitspraak heeft Asscher hoog spel gespeeld, want het geld dat hij toezegt is er vooralsnog niet. Het ministerie van Onderwijs heeft op de lopende begroting zelfs een tekort van 500 miljoen en dat gat moet eerst gedicht. De verantwoordelijk staatssecretaris voor het basisonderwijs, Sander Dekker (VVD), sluit een snelle loonsverhoging voor leraren dan ook uit.

Wat Asscher probeert te doen, is de bloemen van anderen wegjatten

VVD-fractieleider Halbe Zijlstra

De tijd dringt, want de nieuwe begroting moet op Prinsjesdag worden gepresenteerd. Dat betekent dat zij in de laatste twee weken van augustus moet worden afgerond. Als VVD, CDA, D66 en ChristenUnie dan nog zitten te formeren, moet het demissionaire kabinet van VVD en PvdA tot een voorlopig besluit komen. De VVD doet dat het liefst in samenspraak met de formatietafel, maar de opstelling van Asscher bemoeilijkt dat.

VVD-fractieleider Halbe Zijlstra hekelde donderdagochtend in De Telegraaf andermaal de actie van Asscher. Misschien is er best iets mogelijk voor de leraren, zei Zijlstra, 'maar dan moet je dat niet meteen gaan claimen, waarbij je eigenlijk zegt: dat gaat gebeuren dankzij mij. Wat Asscher probeert te doen, is de bloemen van anderen wegjatten. Daarmee heeft hij het op scherp gezet.'

De PvdA hecht bovendien aan een evenwichtig koopkrachtbeeld, waarbij pensioenen en uitkeringen mogelijk moeten worden bijgesteld met aanvullende maatregelen. Daar is de VVD niet happig op.

Als VVD en PvdA er niet uitkomen, kunnen in het uiterste geval de PvdA-bewindslieden uit het kabinet-Rutte II stappen. Een tussenkabinetje van alleen de VVD zou in dat scenario de begroting voor 2018 maken. Dat kabinet heet dan Rutte III. En de formerende partijen zitten dan plotseling te praten over Rutte IV.

Lees verder

Informateur Zalm heeft skelet voor regeerakkoord klaar, partijen blijven terughoudend
Na drie weken vakantie beginnen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie aan nieuwe onderhandelingen. Gerrit Zalm heeft de sociaaleconomische basis van Rutte III reeds uitgewerkt.

ChristenUnie: de ongrijpbaren van het Binnenhof
De formatie is hervat. Of de laatste fase is aangebroken, hangt mede af van de ChristenUnie. Een partij die zich moeilijk laat vangen. 'God is geen dictator op een wolk.' (+)