Deelnemers aan de Mars voor voor Echte banen, georganiseerd door de FNV, waarin werd gepleit voor minder banen met tijdelijke contracten, uitzendcontracten, payroll-contracten, oproep- en nul-urencontracten
Deelnemers aan de Mars voor voor Echte banen, georganiseerd door de FNV, waarin werd gepleit voor minder banen met tijdelijke contracten, uitzendcontracten, payroll-contracten, oproep- en nul-urencontracten © ANP

Nooit eerder vertoond: een puur linkse initiatiefwet

Voor het eerst dienen PvdA, GroenLinks en SP samen een initiatiefwet in. Drie nieuwe Kamerleden zochten elkaar op om gelijke rechten te bedingen voor payroll-werknemers. Gloort hier de zo vaak met de mond beleden 'linkse samenwerking'?

Nooit eerder, zo blijkt uit de parlementaire archieven, schreven de drie linkse partijen samen een wetsvoorstel. Slechts drie keer duikt in de database wel een gezamenlijke initiatiefwet op, maar telkens was daarbij een vierde partij betrokken. De tijden zijn veranderd. Onderlinge rivaliteit kunnen de partijen zich nauwelijks veroorloven nu ze opgeteld nog maar tot 37 zetels komen, één minder dan de PvdA-fractie na de verkiezingen van 2012.

Generatiegenoten Bart van Kent (33, SP), Zihni Özdil (36, GroenLinks) en Gijs van Dijk (36, PvdA) zochten in april al toenadering. Ze voeren alle drie het woord over het thema arbeidsmarkt. Van Kent was de afgelopen jaren al fractiemedewerker in Den Haag. Het Binnenhof is nieuw voor Van Dijk en Özdil, eerder respectievelijk vakbondsman en universitair docent.

Hun initiatiefwet beoogt het gelijktrekken van rechten van payrollers met de rechten van gewone werknemers. Steeds meer bedrijven werken met een payrollbedrijf. Dat beheert het personeelsbestand, keert de lonen uit, houdt de administratie bij en is de formele werkgever. De ondernemer is nog slechts opdrachtgever van het payrollbedrijf. 200 duizend mensen werken via zo'n constructie, vooral in de horeca, bij gemeenten en in het onderwijs.

Handig voor de werkgever, want het scheelt werk en geld. Maar ook oneerlijk, stellen de drie Kamerleden. Payrollbedrijven bieden goedkope arbeidskrachten door te beknibbelen op de arbeidsvoorwaarden. De payrollbedrijven hebben vrij spel - een cao voor payrollers ontbreekt.

Een linkse fusie is niet aan de orde, vaker de handen ineenslaan wel

Wie via payroll werkt, krijgt bij ziekte de eerste dagen niet doorbetaald, zegt Van Dijk. Payrollers bouwen nauwelijks pensioen op, stelt Van Kent. De drie linkse politici willen het fenomeen payroll niet verbieden, maar payrollbedrijven verplichten de arbeidsvoorwaarden te hanteren die voor vaste werknemers gelden. Het concept van hun wetswijziging krijgt nog een laatste juridische check en wordt binnen enkele weken ingediend.

Ze verwachten brede steun in de Kamer. In 2014 werd een PvdA-motie van gelijke strekking al unaniem aangenomen. De uitvoering strandde op onenigheid met coalitiepartner VVD, zegt Van Dijk. Mocht de nieuwe coalitie toch tegenstribbelen, dan treft ze niet alleen het linkse front tegenover zich, maar ook de vakbonden, zegt Van Kent. Vorige week bleek dat er geen nieuw sociaal akkoord komt. Samen met de linkse partijen maken de bonden zich op voor oppositie tegen het 'rechtse kabinet'.

Vormen de drie mannen de kopgroep en volgt straks het linkse peloton? 'Linkse samenwerking is geen doel op zich', zeggen ze, maar de eerste ervaring smaakt wel naar meer. Van Kent: 'Er zijn talloze schijnconstructies die we samen kunnen aanpakken.' Özdil: 'Oneerlijke detachering van werknemers via het buitenland bijvoorbeeld.'

In het verleden was de nijd tussen electorale concurrenten SP en PvdA zo groot dat ze over en weer elkaars moties boycotten. Tussen PvdA en GroenLinks sloegen de gevoelens soms door naar de andere kant. Voormalig PvdA-leider Samsom onderzocht de mogelijkheid van een fusie. PvdA-minister Plasterk betoogde na de verkiezingen dat de PvdA-fractie kon opgaan in de GroenLinks-fractie.

Het zijn oude sentimenten die niet zijn besteed aan Özdil, Van Kent en Van Dijk. Ze willen niet fuseren, wel de handen ineenslaan waar dat kan.