Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en Mark Rutte (VVD) komen aan op het Binnenhof.
Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en Mark Rutte (VVD) komen aan op het Binnenhof. © ANP

Nieuw kabinet neemt gok met verlaging renteaftrek

Het nieuwe kabinet gaat de hypotheekrenteaftrek versneld afbouwen. Vanaf 2023 kan elke huizenbezitter maximaal 37 procent van de betaalde hypotheekrente aftrekken van de belasting. Dat staat in het regeerakkoord dat VVD, CDA, D66 en ChristenUnie volgende week presenteren.

Partijleider Rutte moest in 2012 al de belofte inslikken dat nimmer aan de hypotheekrenteaftrek

De maatregel op zich zou voor bruto-inkomens boven de circa 70.000 euro een forse aderlating betekenen van enkele honderden euro's per jaar. Het zijn juist de middeninkomens waar het nieuwe kabinet het meest op zegt te willen inzetten. De daling van de, volgens velen, 'subsidie' op de eigen woning, moet gecompenseerd worden. Die compensatie zou Rutte III hebben gevonden in de verlaging van het eigenwoningforfait. Dat is het percentage van de waarde van de eigen woning (WOZ) dat woningeigenaren bij hun inkomen moeten optellen waarover ze vervolgens belasting betalen.

Dat die verlagingen van aftrek en forfait elkaar in evenwicht houden, waardoor de huiseigenaar er per saldo niets op vooruit of achteruit gaat, is vooral belangrijk voor de VVD. Partijleider Rutte moest in 2012 al de belofte inslikken dat nimmer aan de hypotheekrenteaftrek - ook bekend als het H-woord - gemorreld zou worden. Rutte II zette de daling daarvan in van 52 naar 37 procent, maar dan in stapjes van een half procent. In dat tempo zou de zaak in 2043 afgerond moeten zijn. Het besluit ontspande de woningmarkt die onzeker was geworden door het uitblijven van Haagse duidelijkheid over de toekomst van de aftrek die de schatkist elk jaar 10 á 11 miljard euro kost. Dát de politiek daarover een knoop doorhakte was bijna belangrijker dan het uiteindelijke besluit.

Verlaging inkomstenbelasting

De plannen hangen samen met het voornemen van het nieuwe kabinet om een zogenoemde sociale vlaktaks te introduceren

Met de forse versnelling - 2023 in plaats van 2043 - neemt het aanstaande kabinet de gok dat huiseigenaren de electoraal kwetsbare verlaging van de aftrek accepteren, omdat ze in de portemonnee merken dat ze daarvoor exact worden gecompenseerd. Maar eigenwoningbezitters zouden er ook op achteruit kunnen gaan. Voor elke individuele huizenbezitter pakt zowel de aftrek als het forfait immers anders uit.

Temeer omdat het kabinet ook nog van plan zou zijn compensatie te bieden in een verlaging van de inkomstenbelasting. Deze verlaging en die van de hypotheekrenteaftrek hangt samen met het voornemen van het nieuwe kabinet om in de loop van de komende kabinetsperiode een zogenoemde sociale vlaktaks te introduceren.

Daarmee worden de huidige vier belastingschijven vervangen door, naar verluidt, een schijf van 37 procent en een van 49 procent voor inkomens vanaf circa 70.000 euro. Negentien van de twintig belastingbetalers zullen in de eerste schijf vallen en zullen dus maximaal 37 procent van hun hypotheekrente kunnen aftrekken. De overige bijna 700 duizend belastingbetalers met een inkomen boven twee keer modaal, zien hun maximale aftrek van, nu, 49,5 procent in zes jaar dalen naar 37 procent.

Bubbels

De versnelde aanpak van de hypotheekrenteaftrek zou vooral een wens zijn van D66 en ChristenUnie, omdat de aftrek de woningmarkt en daarmee de economie instabiel maakt en voor bubbels zorgt. Veel economen inclusief de president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, menen dat een periode van hoogconjunctuur - het CPB schat de economische groei dit jaar op 3,3 procent - het beste moment is om de explosieve hypotheekrenteaftrek aan te passen. Bovendien, stellen ze, is de rente nu misschien wel op zijn laagst, waardoor de aftrek huiseigenaren weinig voordeel oplevert, zodat verlaging ervan ze niet zoveel 'pijn' doet.

Meer over de plannen van het nieuwe kabinet

Het regeerakkoord van Rutte III zo goed als af. De plannen? Sneller een vast contract en steun voor immigratiedeals.

Het nieuwe kabinet neemt het integratiebeleid op de schop. Vluchtelingen met een verblijfsstatus hebben straks in de eerste twee jaar in Nederland geen recht meer op zorgtoeslag, huurtoeslag en bijstand.

Daarnaast gaat de nieuwe coalitie jaarlijks ongeveer 1,5 miljard euro extra uittrekken voor defensie. Het gaat om een beginbedrag, mogelijk groeien de uitgaven nog meer.