'Nederland miljarden kwijt door falend ict'
© ANP

'Nederland miljarden kwijt door falend ict'

De Nederlandse overheid raakt elk jaar 4 tot 5 miljard euro kwijt aan ict-projecten die mislukken. Vooral met de grote technologieprojecten gaat het mis. Van die projecten - vanaf een budget van 7,5 miljoen euro - slaagt maar 7 procent. Van alle projecten bij elkaar is 30 procent succesvol. Dat heeft hoogleraar Hans Mulder vandaag gezegd voor de tijdelijke ict-commissie van de Tweede Kamer, die onderzoek doet naar ict-projecten bij de overheid.

Van de grote projecten mislukt ruim een derde (36 procent) zodanig dat het nieuwe systeem nooit in gebruik wordt genomen en ruim de helft (57 procent) wordt betwist.

Mulder is onder meer verbonden aan de Universiteit Antwerpen als hoogleraar beleidsinformatica en is ondernemer op dit terrein en adviseert bedrijven en overheden. Van de grote projecten mislukt volgens hem ruim een derde (36 procent) zodanig dat het nieuwe systeem nooit in gebruik wordt genomen en ruim de helft (57 procent) wordt betwist. Dat laatste betekent dat het project te duur uitpakt, te laat klaar is of anders wordt dan eerst de bedoeling was. Van alle projecten bij elkaar faalt een kwart en wordt 46 procent betwist.

Ruwe schattingen
Het gaat volgens hem om ruwe schattingen. Overigens ziet hij wel verbetering, want tien jaar geleden ging de Rekenkamer volgens hem nog uit van schattingen van zo'n 6 miljard per jaar. Bovendien worden nu meer ict-projecten in gang gezet. Nederland loopt volgens hem niet uit de pas met faalkosten in vergelijking met omringende landen.

Als er een top tien zou zijn van redenen waarom projecten falen, dan gaan de eerste drie over mensen en niet over de technologie zelf, aldus Mulder. Zo loopt de communicatie en het management eerder mis als er meer partijen bij zijn betrokken. De projecten van de overheid zijn per definitie groot, omdat die vaak voor veel burgers bestemd zijn. 'De projecten zijn ook echt ingewikkeld en leveranciers onderschatten dat nogal eens', zei Mulder. Hij pleit onder meer voor kleinere projecten. Die zijn ook makkelijker te stoppen als het misloopt. Bij grote projecten moet de overheid vaak doormodderen.

'Geen kwade opzet bij raming ict-projecten'
Volgens Chris Verhoef, hoogleraar informatie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, worden bovendien de kosten die de overheid gaat maken voor nieuwe ict-projecten altijd te laag ingeschat. Dat heeft hij vandaag tegen de ict-commissie gezegd. Volgens Verhoef komt dit door onkunde aan zowel de kant van de bedrijven die deze projecten willen uitvoeren als bij de overheid.

'Het gebeurt niet willens en wetens. Er is eerder sprake van onkunde en omdat ze niet weten wat ze precies te wachten staat.' Later blijkt dat het project veel duurder wordt en kan de overheid niet meer terug. Volgens hem zijn kosten vooraf ook echt lastig in te schatten en daarom zijn de eerste ramingen altijd slecht. 'Omdat die eerste ramingen nooit deugen, is ook niet aan te geven hoeveel geld de Nederlandse overheid jaarlijks werkelijk verspilt aan falende ICT-plannen.'

Maar Verhoef denkt aan enkele honderden miljoenen tot 1 miljard euro. Een andere deskundige gaf vrijdag aan uit te gaan van 4 tot 5 miljard euro verspilling per jaar. Volgens Verhoef wordt een kostenschatting meestal gebruikt als excuus om te kunnen beginnen met de klus. Vooral als het een groot project is en de overheid stuurt op tijd en geld, stapelen de problemen zich op in de uitvoering.

Ict-commissie
De ict-commissie is opgericht in opdracht van de Tweede Kamer om onderzoek te doen naar de problemen rond ict-projecten bij de overheid. De commissie kijkt naar wat er mis kan gaan en wat hiervan de oorzaak is. Het is de bedoeling dat hierdoor duidelijk wordt hoe de overheid ict-projecten in de toekomst wel kan laten slagen.

De commissie houdt zeven openbare hoorzittingsdagen waarin zij spreekt met betrokkenen uit de wetenschap, advies- en toezichtwereld, het bedrijfsleven en de overheid. Vandaag was de eerste hoorzitting.