Wat klopte er van wat de politici bij het RTL-debat beweerden?

Ze werpen elkaar nogal wat voor de voeten bij zo'n verkiezingsdebat. De Volkskrant deed zondagavond hard z'n best om al die beweringen een beetje bij te houden en te voorzien van feiten en context. Alexander Pechtold, Sybrand Buma, Lodewijk Asscher, Emile Roemer en Jesse Klaver probeerden elkaar bij RTL af te troeven. Wij checkten wat ervan klopte en wat niet.

Berichten

Bekijk nieuwe update(s).
  1. Toch Willem van Oranje-uitsluitsel!

    En op de valreep is er tóch uitsluitsel over Willem van Oranje en zijn uitspraak dat 'Dit land nog geen drie dagen zonder godsdienstvrijheid kan.' De collega's van NRC checkten en oordelen dat Klaver ongelijk had. Van Oranje blijkt zoiets gezegd te hebben, de GroenLinks-leider vergist zich in de datum en het document waarin de vader des vaderlands zijn citaat deed. Enfin, de uitleg staat bij NRC.

  2. ...maar Willem van Oranje zit nog dwars

    Het was een experiment hier bij de Volkskrant, dat live checken van zo'n tv-debat. Wij hebben een intensief avondje achter de rug. Alleen Willem van Oranje zit ons dwars. Eerder citeerde Klaver deze oervader des vaderlands: ‘Dit land kan nog geen drie dagen zonder godsdienstvrijheid’. Het valt echter niet mee om die uitspraak te verifiëren. Boeken vol zijn er geschreven over de houding van Willem van Oranje ten opzichte van de godsdienstvrijheid. Die verschilde immers per periode en was vaak nogal ambivalent. Mocht u niettemin suggesties hebben: waar heeft Klaver zijn citaat vandaan? En is zijn werkelijke houding op dit onderwerp hiermee goed getroffen? We zijn bereikbaar op internet@volkskrant.nl Een heel goede nacht gewenst van het Volkskrant-checkteam!

  3. Van vast naar flex, maar hoeveel?

    Volgens SP-leider Emile Roemer zijn ‘de afgelopen jaren’ 320 duizend vaste banen flex geworden. ‘Dat betekent bij 320 duizend gezinnen onzekerheid in plaats van vastigheid die mensen nodig hebben.’ Wat Roemer bedoelt met afgelopen jaren is onduidelijk, maar hij had het daarvoor over ‘dit kabinet’ dat in 2012 aantrad. In 2012 was het aantal mensen met een vast dienstverband volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek 5.686.000 en hadden 1.391.000 mensen een ‘flexibele arbeidsrelatie’. In 2016 telde het CBS respectievelijk 5.341.000 mensen ‘vast’ en 1.736.000 ‘flex’. Dat betekent een afname van 345 duizend vaste werknemers en een gelijke toename van 345 duizend flexibele werknemers. Dat komt dicht bij de 320 duizend uit Roemers eerste zin. Maar wat het CBS niet meet is of die ‘overstappers’ dat deden omdat ze daartoe gedwongen werden of uit vrije wil. Onder die 345 duizend mensen die een vaste baan hebben verruild over een flexibele kunnen mensen zijn die de onzekerheid waar Roemer zo tegen ageert zelf hebben gekozen. (Robert Giebels)

  4. Nog even over die vrijwilligers

    Eerder checkten we Pechtolds uitspraak dat er meer vrijwilligers dan vluchtelingen zijn: daarin overdreef hij uiteraard. Vluchtelingenwerk komt wel nog met een interessante aanvulling die misschien het beeld - dat vaker terugkomt - een beetje verklaart. Er waren namelijk wél zoveel aanmeldingen dat veel aspirant-vrijwilligers helemaal niet aan de slag konden. Dat komt alleen niet in de laatste plaats omdat het meeste vrijwilligerswerk gaat over integratie, wat pas na een tijd kan beginnen. (Maarten Keulemans)

  5. SP investeert hoeveel in veiligheid?

    Emile Roemer claimde dat zijn partij het meest investeert in de veiligheidsketen: veiligheid en justitie wordt daar mee bedoeld. Het Centraal Planbureau zette de investeringen van de partijen op een rij en daaruit blijkt inderdaad dat de SP daar veruit het meeste nieuwe geld in stopt. Een opmerkelijk verschil met de andere debatdeelnemers van vanavond:

    SP: 1,3 miljard
    CDA: 0,4 miljard
    PvdA: 0,4 miljard
    D66: 0,3 miljard
    GroenLinks: 0,2 miljard

    En ter vergelijking: de VVD investeert 0,7 miljard in veiligheid, VNL 1 miljard, volgens het CPB. (Geart van der Pol)

  6. Nooit eerder een progressief kabinet?

    Ambities kunnen hem niet ontzegd worden. Klaver wil het ‘eerste progressieve kabinet’ in 40 jaar vormen. Kennelijk vindt hij het laatste echt progressieve kabinet dat van Joop den Uyl: 1972-1977. Destijds werd de coalitie gevormd door PvdA, ARP, PPR, KVP en D66: een klassiek rooms-rode coalitie en met de sociaal-democraten als grootste partij. Veel progressiever is het sindsdien inderdaad in Den Haag niet geworden, tenzij we de paarse kabinetten van Wim Kok (1994-2002) meerekenen, of het kabinet Lubbers-III, een coalitie van CDA en PvdA die in de jaren 1989-1994 regeerde. (Maarten Keulemans)

    En jawel, ook hier wijzen we je even fijntjes op onze Coalitiewijzer: wie kan met wie?

  7. Forens of geen forens

    Hola, de mensen van NRC zitten ook druk te checken (hallo collega's!) en kwamen tot een andere conclusie over waarom mensen nou eigenlijk in de spits rijden. Is de meerderheid van de reizigers in de spits nou wel of niet onderweg vanwege het werk, zoals Klaver eerder beweerde? NRC geeft Klaver ongelijk op basis van hetzelfde onderzoek als de Volkskrant, terwijl wij hem gelijk gaven. NRC heeft vermoedelijk alleen gekeken naar de motieven van werkende reizigers (maar tweet ons als het anders is even op @volkskrant, @nrc). Gekeken naar álle reizigers in de spits, blijkt ’s avonds maar 31 procent op pad voor werk, en ’s ochtends slechts 46 procent. Denken wij te weten. (Maarten Keulemans)

    Ho: en precies op het moment dat we deze update plaatsten, rectificeerde NRC.

  8. We zijn nog niet klaar hoor

    Want het debat mag dan afgelopen zijn, er liggen nog wel wat beweringen te wachten. Blijf dus gerust nog even.

  9. Nog even over die 'vernietigde' banen

    Onze cijferspecialist Robert Giebels is nog wat dieper gedoken in die 365 duizend banen die het kabinet volgens Roemer heeft 'vernietigd'. Er is weinig veranderd aan het aantal banen sinds het kabinet begon. Roemer heeft zijn cijfer van 365 duizend van econoom Bas Jacobs, die weer reageerde op een onderzoek van ING. De bank vroeg zich af hoeveel economische groei Nederland in de jaren van de kabinetten Rutte I én II is ‘misgelopen’. Wat daarbij onzeker is, is hoeveel van die misgelopen groei nu precies te wijten is aan het beleid van de afgelopen twee kabinetten. Wat Jacobs betreft hebben de twee kabinetten samen 365 duizend banen gekost. Het tweede kabinet Rutte - waar Roemer zich toe beperkte - is volgens Jacobs verantwoordelijk voor ongeveer 155 duizend minder banen (van de 365 duizend dus). Zelfs als het gaat over aantal 'misgelopen' banen was Roemer dus te wild. En wat je in zo'n debat natuurlijk ook niet snel hoort zijn zinnen die een econoom als Jacobs wel toevoegt: ‘Natuurlijk moeten deze schattingen met grote voorzichtigheid worden geïnterpreteerd.’

  10. Wie met wie met wie?

    Dat was even een intermezzo over wie met wie kan, en of je als linkse partij in een kabinet met de VVD nou hetzelfde bent als een drugslab in een schuurtje van het CDA'er (de beeldspraak is van Roemer). Wie met wie zou kunnen, zetten we op een rij in deze Coalitiewijzer.