Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken houdt een toespraak over wereldwijde veiligheid, voor studenten van de Universiteit Leiden Campus Den Haag.
Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken houdt een toespraak over wereldwijde veiligheid, voor studenten van de Universiteit Leiden Campus Den Haag. © ANP

Koenders wil een Europese CIA

Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken wil 'serieus nadenken' over het opzetten van een Europese inlichtingendienst. Terreuraanslagen moeten daardoor eerder voorkomen worden. Nationale diensten kunnen het zich nu 'echt niet meer veroorloven' om langs elkaar heen te werken. Dit heeft minister Koenders donderdag gezegd in een toespraak voor studenten van de Universiteit Leiden.

'Na elke aanslag komen we tot conclusie dat de verschillende stukjes van de opsporings-puzzel wel degelijk aanwezig waren. Maar dat ze verstopt waren in de nationale structuren', zegt Koenders.  'Ik wil daarom dat we serieus gaan nadenken over het opzetten van een 'Europese FBI' en een Europese CIA -een inlichtingendienst. Zodat we sneller die puzzelstukken samen kunnen leggen en handelen op basis van die informatie - voordat het te laat is.'  

Europa moet voortaan de eigen broek gaan ophouden en veel meer zelf voor de veiligheid van de eigen burgers gaan zorgen, betoogt Koenders verder in zijn toespraak. De tijd van het leunen op de VS voor hulp is voorbij.

President Hillary zou zelfde zeggen

Waarom moet de VS anno 2016 zo'n groot deel van de veiligheidscheque betalen voor ons in Europa?

Bert Koenders

Hij ontkent dat zijn aanbeveling heeft te maken met het dreigement van de nieuw verkozen president van de Verenigde Staten, Donald Trump, dat Europa het voortaan zelf maar moet uitzoeken.  

'Make no mistake: de belangstelling van de VS voor Europa neemt onvermijdelijk af. Dat was ook met president Hillary gebeurd - ik heb geen illusies daarover', zegt Koenders. 'Trump zei het al hardop in zijn campagne, maar alle VS beleidsmakers, ook Democraten, denken het.' En dat vindt Koenders niet helemaal onterecht. 'Want waarom moet de VS anno 2016 zo'n groot deel van de veiligheidscheque betalen voor ons in Europa?'

De Europese samenwerking is niet alleen nodig omdat de VS zich steeds meer afkeren van Europa. 'Ook door de Brexit neemt het strategisch gewicht van Europa af', denkt Koenders. Europa verliest alleen al '30 procent van haar vloot en 30 procent van haar expeditionaire militaire vermogen We moeten de Amerikanen Britten betrokken houden.'

Militaire samenwerking

De onzekerheid over het nieuwe Amerikaanse leiderschap sterkt mij zeker in de overtuiging om Europa strategisch te versterken

Bert Koenders

Koenders vindt dat Europa niet alleen op het gebied van inlichtingen verzamelen de rijen moet sluiten, maar ook militair veel verdergaand moet gaan samenwerken. Daar hoort ook inzet van Europese gevechtstroepen bij, besloot hij maandag in Brussel met andere ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie.  

'De onzekerheid over het nieuwe Amerikaanse leiderschap sterkt mij zeker in de overtuiging om Europa strategisch te versterken', zegt Koenders. 'En ik kijk daarvoor met grote nadruk naar onze oosterbuur: het Duitsland van Angela Merkel'.  

Net als minister Jeanine Hennis (Defensie) pleit hij voor meer geld voor de krijgsmacht. De bewindsvrouw zei eerder donderdag dat vanaf 2018 jaarlijks 2,3 miljard euro bij de Defensiebegroting moet.

Tot slot pleit Koenders donderdag in zijn toespraak voor het versterken van het Nederlandse ambassadenetwerk in de ring rondom Europa. 'Dat doen de Russen, Turken en Iraniërs ook. We mogen niet achterblijven.'  

Concreet wil hij diplomatieke posten oprichten of uitbreiden in Niger, maar ook Libië, Libanon, Irak, Algerije, Tsjaad en Turkije. Koenders: 'Daar broeien de problemen van morgen. En die wil ik vroegtijdig gesignaleerd krijgen.'