Geert Wilders en zijn fractie tijdens het laatste debat voorafgaande aan het zomerreces.
Geert Wilders en zijn fractie tijdens het laatste debat voorafgaande aan het zomerreces. © ANP

Johan Fretz: 'Hopelijk verdwijnt de angst voor het hebben van een moraal'

Het staat mensen vrij te stemmen op de PVV van Geert Wilders, schrijft columnist voor Volkskrant.nl Johan Fretz. Maar het staat net zo vrij het gedachtegoed van de partij stelling af te keuren.

 
Het is slechts een kwestie van tijd voordat nieuwe termen als suikerfeest-terreur, dadeltuig en stroopwafelisering van de samenleving hun intreden zullen doen.

Met de introductie van het Zwartboek Ramadan liet Wilders zich weer eens van zijn meest charmante kant zien. 'De jarenlange aaneenschakeling van Ramadan-ellende en buigingen voor dit islamitische ritueel hebben de PVV hiertoe bewogen.' Ramadan-ellende, het stond er echt. Het is slechts een kwestie van tijd voordat nieuwe termen als suikerfeest-terreur, dadeltuig en stroopwafelisering van de samenleving hun intreden zullen doen.
 
Nadat ik verbijsterd door het Zwartboek had gebladerd om er zeker van te zijn dat het hier niet ging om een parodie van de satirische website De Speld, zag ik op Twitter een PVV-aanhangster die schreef: 'Ze hebben hun galgenmaal gehad en nu opdonderen'. Beetje flauw om één PVV-aanhanger te citeren? Zeker, maar toch ging dit berichtje bij mij door merg en been. Vooral omdat het helemaal niet zover afstond van de taal in het Zwartboek zelf. Tijd voor Carice van Houten om uit te schreeuwen: 'Houdt het dan nooit op?!'
 
Wat de PVV van tijd tot tijd opwerpt - Kopvoddentax, Polenmeldpunt, Ramadan Zwartboek -  kan nogal wat frustratie oproepen. De voorstellen zijn vaak zo provocatief dat het eenvoudig is meteen woest en ongenuanceerd terug te gaan roepen. Omdat ze zo kwetsend zijn. Daarmee bevestig je echter enkel het beeld dat de PVV graag schetst, dat van het hooghartige establishment dat in ivoren torens leeft en de sentimenten in de samenleving niet begrijpt, waardoor Wilders met succes zijn rol als underdog kan handhaven. Op een bepaalde manier is die strategie tamelijk briljant. Helaas wel op een hele trieste manier. Alles waar je aandacht aan besteedt, dat groeit, zegt men. Als Wilders in die wijsheid zou geloven, zou hij waarschijnlijk nooit meer over moslims praten. En misschien is het ook het slimst om niet meer op zijn vuige voorstellen te reageren. Maar blijven zwijgen normaliseert op den duur het bestaan van naargeestige, mensonterende woorden, tot het op een zeker punt helemaal niet meer opvalt hoe grof sommige van die uitingen zijn.
 
Soms is het genuanceerde riedeltje tegen polarisatie ontoereikend. Soms is het tijd om op te staan en te zeggen: tot hier en niet verder. Dit gaat te ver. En dit gaat te ver. En ook al interesseert het de PVV helemaal niks wat andere prominente politici van dit idee vinden, toch kan het niet geruisloos voorbij gaan.
 
De jaren negentig waren in bepaalde opzichten zo correct dat een hoop dingen onder het tapijt werden geveegd, zeker op het gebied van de multiculturele samenleving. Fortuyn legde dat pijnlijk bloot. Nadat hij op gruwelijke wijze werd vermoord, gingen in het afgelopen decennium allerlei proleten aan de haal met het gedachtegoed van Pim, of algemener met het woord 'Vrijheid'. Onder het mom van alles mogen zeggen, was plotseling alles geoorloofd. Het is goed dat het vrije woord ten alle tijden verdedigd wordt. En de felheid van het debat is op zich een logische tegenreactie op jarenlange correctheid. Maar een ontwikkeling die daarmee gepaard is gegaan is zeer kwalijk: prominente politici durven zich nauwelijks nog duidelijk tegen sommige dingen uit te spreken, uit pure angst dat ze als moralisten worden weggezet.
 
Zelfs Roemer kwam in WNL Half 8 Live! niet verder dan 'het staat elke partij vrij om te bedenken wat ze wil'. Ik zou graag zien dat politici zich wel ondubbelzinnig uitspreken tegen voorstellen als het Zwartboek Ramadan. Het staat anderhalf miljoen mensen volledig vrij op een partij te stemmen die dit soort ideeën baart. Het is voor hen fijn dat zij in Wilders een vertegenwoordiger vinden van hun gedachtegoed. Maar het staat anderen vrij dit gedachtegoed stellig af te keuren. In het komende decennium kunnen we de obsessieve angst voor het hebben van een moraal hopelijk weer achter ons te laten. Het hebben van een moraal mag best en is soms zelfs hard nodig. Zolang je er af en toe maar vraagtekens bij durft te blijven zetten. Maar niet altijd, want nooit stelling innemen resulteert in een gebrek aan identiteit.  

Johan Fretz is schrijver en columnist voor Volkskrant.nl.