Buma (CDA) en Pechtold (D66) op het Binnenhof na afloop van formatieonderhandelingen.
Buma (CDA) en Pechtold (D66) op het Binnenhof na afloop van formatieonderhandelingen. © ANP/de Volkskrant

Het Binnenhof: 13 september

Uw politieke nieuwsbrief

Goedemiddag. Het geld lijkt over de plinten te klotsen, toch is de financiële ruimte van de formerende partijen beperkt. Hoe kan dat?

Verder in Dagkoersen: minister Blok laat zich gelden en treedt op tegen jihadisten.

Wilt u deze nieuwsbrief dagelijks per mail ontvangen? Regel het eenvoudig via volkskrant.nl/dagkoersen.

SCHIJN VAN DE DAG?
Rutte III is arm/rijk

Het begrotingsoverschot mag dan de komende jaren oplopen tot 13 miljard in 2021, een ongekende luxe na jaren van begrotingstekorten en heel kleine plusjes, toch doen de vier formerende partijen de buitenwereld graag geloven dat hun financiële ruimte beperkt is. Dat is wellicht ook zo, schrijft NRC Handelsblad vandaag. Volgens die krant streven VVD, CDA, D66 en ChristenUnie naar een positief 'houdbaarheidssaldo', een indicator van de kwaliteit van de overheidsfinanciën in 2060. Het kasboekje mag er op korte termijn rooskleurig uitzien, in de komende decennia neemt het aantal oude, zorgbehoevende mensen enorm toe en kunnen de uitgaven zomaar weer ontsporen.

Volgens het Centraal Planbureau blijven de overheidsfinanciën op de lange termijn 'houdbaar' als nu maximaal 1 miljard extra wordt uitgegeven. Bij hogere uitgaven ontstaan problemen op de lange duur. Zo bezien blijkt de speelruimte van Rutte III plots niet 13 maar slechts 1 miljard euro. Bovendien heeft het CPB de speelruimte in zijn laatste raming naar beneden bijgeschroefd omdat het kabinet, volgens een nieuwe norm, verplicht is structureel 2 miljard extra aan verpleeghuiszorg uit te geven.

De vier partijen werken deze dagen aan 'de financiële plaat', een puzzel met duizend stukjes die op talloze manieren kan worden gelegd. Wij willen de beste plaat leggen, suggereren de onderhandelaars, liefst een glooiende Alpenweide waarboven de zon ook in 2060 nog schijnt. Maar dat betekent dat de ruimte voor uitgaven - lagere belastingen, meer geld voor leraren, militairen en politie, geld voor gezinnen, een lager eigen risico - beperkt is.

Lariekoek, vindt PvdA-leider Lodewijk Asscher die ook nog steeds vicepremier is in Rutte II. De nadruk op het houdbaarheidssaldo 'komt over als een smoes', twittert hij. 'Sinds dat cijfer wordt berekend, is dit het eerste kabinet dat begint met een houdbaarheidsóverschot.' Ook PvdA-genoot en minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem beweert (gisteren in Nieuwsuur) dat het aanstaande kabinet over een goed gevulde buidel beschikt. 'Ik weet uit betrouwbare bron dat de begroting er vrij goed voorstaat', zei de man die de afgelopen jaren streng op de schatkist paste.

DAADKRACHT VAN DE DAG
Blok pakt jihadisten nationaliteit af

Het ministerie van Justitie meldt vandaag nieuws dat door velen, binnen en buiten de Kamer, met instemming werd begroet: 'Minister Blok heeft het Nederlanderschap ingetrokken van vier uitgereisde jihadisten.' Vicepremier Asscher viert het optreden van zijn collega met een enkel woord op twitter: 'Doei'. Omdat Asscher het onderwerp Integratie in zijn portefeuille heeft is het ook een beetje zijn feestje. In 2014 prestenteerde hij samen met Bloks voorganger Ivo Opstelten een 'actieprogramma aanpak jihadisme'.

Een van de toen voorgestelde maatregelen was het intrekken van het Nederlanderschap van uitgereisde jihadisten. Sinds maart van dit jaar beschikt de minister over die mogelijkheid. Nu maakt hij er voor het eerst gebruik van. Blok hoeft zijn besluit niet eerst voor te leggen aan de rechter, een rechterlijke toets volgt wel achteraf.

De vier jihadisten bevinden zich in IS-gebied en hebben waarschijnlijk ook de Marokkaanse nationaliteit. De minister kan alleen het Nederlanderschap afpakken van jihadisten met een dubbele nationaliteit. Problematisch, vinden critici van de wet. Nederlanders met een dubbel paspoort zijn blijkbaar niet gelijk aan uitreizende landgenoten met enkel de Nederlandse nationaliteit. 'De wet heeft een discriminatoir karakter', oordeelde D66 twee jaar geleden nog.

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Onze politieke redactie neemt u elke middag rond 17.00 uur mee naar het Binnenhof. De Haagse vierkante kilometer is een snelkookpan waarin een tweet in de ochtend kan uitgroeien tot een Kamerdebat in de middag en een crisis in de avond. U leest het in Dagkoersen.

Wilt u deze nieuwsbrief per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl.