Baudet tijdens een bijeenkomst van zijn Forum voor Democratie op de avond van het Oekraïne-referendum.
Baudet tijdens een bijeenkomst van zijn Forum voor Democratie op de avond van het Oekraïne-referendum. © ANP

Factcheck: Mogen Oekraïners visumvrij naar Nederland reizen?

Wat is waar? - politieke factcheck

De Volkskrant checkt in aanloop naar de verkiezingen op 15 maart politieke uitspraken op waarheidsgehalte. Vandaag: mogen Oekraïners vanaf juni visumvrij naar Nederland reizen, ondanks de bijlage die premier Rutte na de uitkomst van het Oekraïnerefrendum aan het associatieverdrag toevoegde?

'Daar komen de Oekraïeners!' waarschuwde Forum voor Democratie maandag op Twitter. 'Ondanks Rutte's inlegvelletje mogen ze vanaf juni visumvrij reizen naar Nederland.'

De partij van Thierry Baudet, een van de initiatiefnemers van het referendum over het Oekraïneverdrag, linkt in de tweet naar een artikel met dezelfde kop van De Dagelijkse Standaard (DDS). 'In Brussel wordt er flink vaart gezet achter het binnenslepen van Oekraïne', schrijft het rechtse weblog, dat visumvrij reizen voor Oekraïense burgers binnen de Europese Unie ziet als 'een bewijs voor de stelling dat Mark Rutte geen donder bewerkstelligd heeft door naar aanleiding van het referendum over het Oekraïneverdrag zogenaamde 'waarborgen' te hebben vastgelegd in een bijlage bij het associatie-akkoord.'

DDS wijst erop dat de levensstandaard in Oekraïne lager ligt dan hier. 'Wat die mensen in Nederland te zoeken hebben, valt wel te raden.'

Noodremprocedure

Dat visumvrij reizen voor Oekraïners op korte termijn mogelijk wordt, is geen nieuws. Daarvoor had de Raad van de Europese Unie vorig jaar november al groen licht gegeven. Met de visumversoepeling kunnen inwoners van het Oost-Europese land elk half jaar negentig dagen vrij reizen in Schengenlanden. Dat is vooral bedoeld voor toeristen en zakenlui: ze mogen zich hier niet vestigen en niet werken.

Voorwaarde van een aantal EU-landen was wel dat er een maatregel werd aangenomen waarmee de visumvrijstelling sneller - binnen twee maanden in plaats van zes maanden - kan worden opgeschort als blijkt dat er op grote schaal misbruik van wordt gemaakt. Bijvoorbeeld wanneer de nieuwe visumloze reizigers langer dan drie maanden blijven of als er plotseling meer (kansloze) asielaanvragen worden gedaan.

Deze noodremprocedure werd in december door het Europese Parlement goedgekeurd en afgelopen maandag werd de definitieve versie gepresenteerd, vertaald in alle EU-talen en gecontroleerd door juridische experts. Deze formaliteit was de aanleiding voor een nieuwsbericht op Amerikaanse nieuwssite RadioFreeEurope, waarop DDS zich baseert.

Inlegvelletje van Rutte

Over de vraag of visumvrij reizen een opmaat is naar Oekraïens EU-lidmaatschap kun je discussiëren

Maar anders dan wat DDS suggereert, heeft de visumversoepeling niets te maken met het associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne, waartegen Forum voor Democratie-lijsttrekker Baudet en consorten campagne voerden en waartegen Nederlanders zich vorig jaar in een referendum hebben uitgesproken. Premier Rutte voegde daarop aan het verdrag een verklaring toe dat het geen verkapte aanvraag is voor een Oekraïens EU-lidmaatschap - in de ogen van tegenstanders een nogal magere reactie op de 'nee' van het raadgevend referendum.

Afspraken over visumvrij reizen worden in het verdrag hoe dan ook niet gemaakt, dus nog geen honderd inlegvelletjes van Rutte hadden hier een stokje voor kunnen steken. Ook een weigering om het verdrag te ratificeren had in dit geval niets uitgemaakt.

Over de vraag of visumvrij reizen een opmaat is naar Oekraïens EU-lidmaatschap, zoals ook van het associatieverdrag werd gezegd, kun je discussiëren. Bedenk dan wel dat Oekraïne (en Georgië) straks worden toegevoegd aan een lange lijst met landen waarvan de inwoners nu ook al zonder visum drie maanden door Europa mogen reizen, zoals Colombia, Zuid-Korea, Moldavië en de Verenigde Arabische Emiraten.

Conclusie

Het lijkt er inderdaad op dat Oekraïners vanaf juni dit jaar visumvrij mogen reizen naar Schengenlanden, waaronder Nederland. Maar met het associatieverdrag heeft dat niets te maken. 

Van Oekraïners die vanwege de lagere levensstandaard in hun land een beter leven zoeken in Nederland, zullen Nederlanders geen last hebben want de Oekraïense toeristen mogen hier niet werken. En als blijkt dat er massaal asielaanvragen worden gedaan zal de visumplicht weer worden ingevoerd.