Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg licht het besluit van het presidium toe om een onderzoekscommissie in te stellen.
Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg licht het besluit van het presidium toe om een onderzoekscommissie in te stellen. © ANP

De zeven detectives van de Tweede Kamer

De Tweede Kamer heeft dinsdag zeven interne detectives aangesteld. Ze zijn belast met de ondankbare taak te oordelen over het lot van een collega.

Hoe ontstond de crisis rond de commissie stiekem?

Intriges, stommiteiten en vergelding streden om voorrang. Het Binnenhof creëerde zijn eigen House of Cards, vermengd met een dosis Jansen en Janssen. (+).

De Rijksrecherche heeft een of meerdere fractievoorzitters 'in beeld' die mogelijk hebben gelekt uit de 'commissie stiekem'. En dat is 'mogelijk' een ambtsmisdrijf, een vergrijp dat in elk geval het einde van een politieke carrière betekent en misschien zelfs een celstraf. Het presidium, het dagelijks bestuur van de Kamer dat opdracht gaf tot instellen van de onderzoekscommissie, vroeg om juridisch onderlegde Kamerleden. Het resultaat is een kleurrijk gezelschap, van rechter tot gevangenisdirecteur.

De PVV heeft haar meest ervaren man afgevaardigd, zegt Martin Bosma, tevens lid van het presidium. Het betreft voormalig officier van justitie en advocaat-generaal Raymond de Roon. Eén manco in zijn indrukwekkende cv: hij was het die een undercoverjournalist van HP/De Tijd aannam als PVV-stagiair. Zijn voorkomen past uitstekend bij de rol van private eye. Ex-PVV'er Hernandez in een interview uit 2012: 'Een heel mysterieuze man. Hij had allemaal lampen met blauw licht in zijn kamer opgehangen, 'het solarium' noemden we dat.'

Ook de SP stuurt haar meest ervaren lid het veld in, zegt partijleider Roemer, die verder glimlacht en zijn mond houdt. Michiel van Nispen is mentaal en fysiek toegerust op de taak: hij studeerde rechten, werkte drie jaar in een advocatenkantoor, liep de marathon van Rotterdam. 'Iemand moet het doen', zegt hij. Maar wat dan precies? En hoe? Hij heeft nog geen idee, de commissie moet haar eerste vergadering nog houden. 'Het kan zijn dat onze monden daarna helemaal op slot gaan.'

D66 stelt Vera Bergkamp beschikbaar. In de Fyracommissie viel op dat ze stevig kan doorvragen, zegt fractieleider Pechtold. Ze zit nog in 'de onderzoeksmodus', zegt Bergkamp. Ze noemt de klus 'uniek' en 'een eer', maar vooral een 'noodzakelijkheid'. Ze is blij verrast dat Madeleine van Toorenburg namens het CDA deelneemt, met wie ze samen het Fyra-debacle onderzocht. Ook de CDA'er beschikt over de juiste papieren. Ze studeerde rechten en was jarenlang gevangenisdirecteur.

De PvdA laat de klus aan de bedachtzame Jeroen Recourt, hij was rechter voordat hij in de Kamer kwam. Namens de VVD stapt 'senior-Kamerlid' Mark Harbers in de commissie. Harbers kan vooral bogen op lange politieke ervaring binnen de VVD. Welke kwaliteiten brengt hij in? 'Over de commissie zeg ik niks.' Carola Schouten mag gaan speuren namens de ChristenUnie. Ze schoof als financieel woordvoerder de afgelopen jaren aan bij menig topoverleg met fractievoorzitters en kent het spel tussen politici en journalisten.

Het is pionieren. Nooit eerder bewandelde de Kamer deze route. Maar het moet, de Grondwet schrijft voor dat het parlement alleen zelf kan beslissen over vervolging. Naar verwachting buigt de commissie zich eerst over het, mogelijk geanonimiseerde, materiaal van het OM. Als dat niet tot een besluit leidt, heeft het team de bevoegdheid om mensen te horen. Uiterlijk 3 februari moeten ze hun resultaten voorleggen aan de Kamer. Die hakt bij stemming de laatste knoop door: een collega doorverwijzen naar de hoogste rechter of met de schrik laten vrijkomen.