Martin van Rooijen, 50Plus.
Martin van Rooijen, 50Plus. © anp

50Plus en PVV hopen door 35 uur te spreken de wet-Hillen te redden

'Vooraf goed eten', raadt Martin van Rooijen (75) zichzelf maandagmiddag aan, 'en vanavond op tijd naar bed.' Het 50Plus-Kamerlid staat voor het langste debat van zijn leven. Vanaf vanavond hoopt hij 900 minuten vol te praten over de afschaffing van de wet-Hillen. Dat doet hij beslist niet voor zijn plezier, bezweert hij, maar omdat hij geen andere mogelijkheden ziet. 'De coalitie heeft er zelf om gevraagd.'

Ruim vijf jaar lang leek de lol ervanaf, maar vandaag is het toch weer eens zover: er wordt gefilibusterd in de Tweede Kamer. Na Van Rooijen denkt PVV-Kamerlid Edgar Mulder het zelfs 1.200 minuten vol te houden.

Op het spel staat het kabinetsplan om de wet-Hillen af te schaffen: huiseigenaren die hun hypotheek hebben afgelost gaan in de toekomst weer belasting betalen over de bijtelling voor hun woning. Dat roept fel protest op van een deel van de oppositie - PVV en 50Plus voorop. Getalsmatig zijn zij kansloos, maar nu proberen zij het langs de praktische weg. De afschaffing moet per 1 januari 2019 van kracht zijn, maar als de Belastingdienst het op tijd wil regelen, moet het plan uiterlijk deze week door de Tweede Kamer komen.

Als de vertragers er echt in slagen samen 35 uur te spreken, loopt het hele vergaderschema van de Kamer deze week in het honderd en is het de vraag of het plan op tijd wordt goedgekeurd. Een jaar uitstel ligt dan in het verschiet.

Filibusteren

Daarmee volgen de twee het Amerikaanse voorbeeld. Het record staat daar op naam van Senator Strom Thurmond, die in 1957 een betoog van 24 uur en 18 minuten hield tegen de burgerrechtenwet. In Nederland werd de tactiek honderd jaar lang niet toegepast tot SP en PVV in 2012 een poging deden in hun verzet tegen de zorgbezuinigingen. Dat werd geen onverdeeld succes. De SP las onder meer 98 boze e-mails van kiezers voor en daarna een boek, waarna PVV-Kamerlid Agema een schier oneindige reeks Kamervragen stelde. Maar zelfs daarmee kwam de aangevraagde spreektijd niet vol. De bezuinigingen gingen door.

Hoe zal dat dit keer gaan? Om te beginnen moet de Kamer zelf vanmiddag nog beslissen hoe hiermee wordt omgegaan. De coalitie kan bij meerderheid afdwingen dat de spreektijden worden ingeperkt, al zal dan het verwijt klinken dat collega's monddood worden gemaakt.

Als het mag, wacht Van Rooijen en Mulder een uithoudingsproef: het debat begint pas rond 19.00 uur. De twee zullen dus om te beginnen een nacht lang overeind moeten blijven. Van Rooijen ziet geen probleem: 'Hier past een inhoudelijk, lang en breed verhaal bij over de onbetrouwbare overheid. En over de kloof tussen burger en politiek die door dit plan bepaald niet kleiner wordt. Dat ga ik vertellen.'