De Gids Opvoeden

Opvoeden: Weg met de luiers, zo maak je je kind zindelijk

Opvoeden kan een mijnenveld zijn. Zoveel meningen, zoveel twijfel. Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem. Deze week: van luier naar potje, hoe doe  je dat?

Beeld Claudie de Cleen

Toen ik laatst door de foto’s op mijn telefoon scrolde, stuitte ik op een opmerkelijk stilleven: een drol drijvend in een gelig plasje. De inhoud van het potje was van verschillende hoeken gefotografeerd, alsof het een kunstwerk betrof. En zo voelt het voor veel ouders ook; dat eerste succes van je kind zonder luier. Maar de weg ernaartoe kan nogal frustrerend zijn. Hoe krijg je je kind zindelijk zonder al te veel strijd?

Dit zeggen de deskundigen

Gemiddeld zijn kinderen tussen de 2,5 tot 3 jaar overdag zindelijk. Het duurt vaak langer voordat kinderen het ook ’s nachts drooghouden: tussen de 3 en 4 jaar. Jongens zijn over het algemeen minder snel zindelijk dan meisjes.

‘Juffen en meesters hebben hun handen vol aan poep- en plasbroeken’, schreef RTL Nieuws een tijdje terug. Het idee dat er steeds meer schoolgaande kinderen niet zindelijk zijn, klopt echter niet. Een onderzoek uit 2017 onder 6.000 basisscholen in Nederland wees uit dat 4 procent van alle kinderen die voor het eerst naar school gaan, niet zindelijk is. Dat is niet hoger dan in de jaren negentig van de vorige eeuw.

Uit datzelfde onderzoek blijkt dat leraren de plasongelukjes wél vaker als probleem zien, wat te maken kan hebben met de toenemende werkdruk. De nieuwe regering in buurland België liet daarom in het regeerakkoord noteren dat ouders meer moeite moeten doen om hun kind zindelijk te krijgen zodat leraren daar geen tijd aan kwijt zijn.

Kinderen lopen langer met luiers rond dan vroeger. Kinderartsen ontdekten in 2003 dat kinderen zo’n zeven maanden later zindelijk zijn dan in 1966. Volgens deskundigen heeft dit te maken met het gemak van de moderne luier: kinderen voelen de plas niet en ouders vinden het ook wel prima omdat ze geen katoenen luiers schoon hoeven te schrobben.

‘Zindelijkheid is één van de drie punten waar kinderen zelf controle over kunnen uitoefenen, naast slapen en eten’, zegt Thera Kolkman, jeugdverpleegkundige bij GGD IJsselland. ‘Houd het ontspannen. Als jij als ouder voortvarend denkt: en nu gaan we even met zindelijkheid aan de slag, dan is het gedoemd om te mislukken.’

Hoe pak je wél het aan?

De adviezen over wanneer je moet beginnen met zindelijkheidstraining verschillen. Bij het consultatiebureau adviseren ze te beginnen wanneer het kind interesse toont, meestal vanaf 2 jaar. ‘Het is handig om een periode te kiezen dat er rust is in het gezin is’, zegt Kolkman. ‘Eind november, begin december is vaak een te drukke tijd met de feestdagen. Maar ook een verhuizing of nieuwe baby zijn geen handige momenten.’

Psycholoog Debby Mendelsohn raadt ouders aan om het potje te introduceren zodra een kind kan lopen, omdat de kans op strijd dan minder groot is. In haar boekje Zindelijk maken is kinderspel beschrijft ze dat je als ouder vooral niet moet zeggen: ‘Kom, we gaan nu plassen.’ Of: ‘Even op het potje.’ Mendelsohn: ‘Dat is wel wat je wilt, maar dat interesseert de meeste peuters niet zo.’ Probeer het leuker te verpakken: ‘Kom, we gaan het verhaaltje van de beren lezen’, of: ‘Zullen we samen een toren bouwen?’

Blijft het lastig om je kind te verleiden om te gaan zitten? Dan tipt de psycholoog, zelf moeder van zes kinderen, om een rozijnendoosje te geven (bonus: het peuteren van die laatste rozijntjes uit het doosje kost tijd), of ‘verboden speelgoed’, zoals de handtas van mama.

Geef het potje een vaste plek in het huis en houd ook gezette tijden aan – na het slaapje en het eten, bijvoorbeeld. De nadruk moet niet liggen op iets doen in het potje, maar op het hebben van een leuke tijd samen. ‘Je kunt er een kopje koffie of thee bij nemen om er een ontspannen moment van te maken’, aldus Mendelsohn. 

Dan zal waarschijnlijk snel die eerste poepfoto volgen.

MEER OPVOEDKWESTIES

Een kinderverjaardag die óók leuk is voor de ouders. Thuiswerken met kinderen: hoe zorg je ervoor dat het geen drama wordt? Hoe reageer je als je peuter een driftbui heeft in de supermarkt? Hoe krijg je grip op het onlineleven van je puber? Lees de opvoedvragen én antwoorden hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden