De GidsOpvoeden

Hoe kun je als ouder je kind weerbaarder maken?

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt. Deze week: weerbaarheid.

Beeld Claudie de Cleen

‘Mijn kind doet niets wanneer een ander kind zijn schepje afpakt in de zandbak.’ ‘Mijn zoon laat over zich heen lopen op het schoolplein.’ ‘Mijn dochter kan niet voor zichzelf opkomen als ze wordt geplaagd door leeftijdsgenoten.’ Geregeld krijg ik e-mails van ouders die zich zorgen maken over de weerbaarheid van hun kind. Kun je er iets aan doen? Of maken we ons zorgen om niets?

Dit zeggen de deskundigen

‘Ouders zijn geneigd om frustraties bij hun kinderen weg te houden en dat heeft invloed op hun weerbaarheid’, zegt klinisch psycholoog Jan Derksen. Het is cruciaal voor de ontwikkeling dat ze dingen meemaken die zeer doen of die niet lukken. Hij noemt de tv-serie Klem, waarin ouders regelen dat dochterlief tóch een hoofdrol krijgt in de musical. ‘Laat het kind gewoon eens de boom spelen in het toneelstuk, daar leert het van.’

Dit type ouders, ook wel ‘curlingouders’ genoemd, wordt vaak bekritiseerd. Ze zouden te beschermend zijn. Toch moeten we blij zijn met deze nieuwe generatie ouders die zich kwetsbaar durft op te stellen, vindt de Vlaamse kinderpsychiater Peter Adriaenssens. ‘Ze vinden het niet meer evident dat alles goed loopt met hun kind. Maar die gevoeligheid moet je wel blijven combineren met daadkracht. Een kind leert niet alleen van mildheid.’

Weerbaarheid wordt vaak gezien als het tegenovergestelde van kwetsbaarheid, terwijl het een duo is dat samen bestaat, meent Adriaenssens. ‘Weerbaar zijn betekent dat je de stress die je voelt als je kwetsbaar bent goed kunt reguleren. Om dat te trainen moeten die vervelende momenten wél plaatsvinden. We willen dat ons kind gelukkig is. Terwijl we juist nieuwsgierig moeten zijn naar de complexe momenten wanneer er op school iets niet goed loopt.’

Bezorgde ouders moeten oppassen om niet gelijk tot een diagnose over te gaan. ‘Niet te vlug denken: misschien is mijn kind niet sociaal vaardig of zit er iets van autisme in’, zegt Adriaenssens. ‘Vaak is het gewoon een gezonde reactie op een maatschappelijk lastige situatie.’ En daar moet een kind mee oefenen.

Hoe doe je dat?

‘Leg een vel papier op de grond en ga er samen omheen liggen’, adviseert Adriaenssens. Vervolgens stel je de vraag: stel je gaat morgen naar school en die klasgenoot maakt een vervelende opmerking, wat zou je kunnen doen? ‘Tussen de oplossingen mogen best onzinnige dingen zitten, zoals: ‘er komt een draak binnen’ of ‘ik heb poeder in mijn zak waardoor iedereen vriendelijk wordt’’. Te veel kinderen horen namelijk maar één oplossing: die van de ouder. ‘We weten dat een kind beter gewapend is als het meerdere mogelijke oplossingen in zijn hoofd heeft.’

Een rollenspel kan ook helpen. ‘Met mijn dochters speelde ik vaak de situaties waarmee zij moeite hadden na. Dan was ik degene die speelgoed afpakte’, zegt Derksen. ‘Steeds vroeg ik: hoe ging dat dan? Daarna draaiden we de rollen om en liet ik zien hoe je op een sociaal handige manier actief kunt reageren.’ Uit onderzoek blijkt namelijk dat zo’n actief reactiepatroon goed is. ‘Mensen bij wie de ‘coping’ passief is - ze lopen weg of zwijgen - hebben een grotere kans om zich somber of angstig te voelen.’

Ciska Vriesema, gedragstrainer op het gebied van pesten, weerbaarheid en agressie, ziet in haar praktijk in Halsteren veel kinderen die wat weerbaarder mogen worden. ‘Ga lekker stoeien met je kind, laat ze de bal van je afpakken of zorg dat ze ook eens verliezen met een spelletje. Ouders zijn soms te voorzichtig met hun kinderen, merk ik. Kinderen zijn veerkrachtiger dan wij denken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden