Opvoedvraag

Hoe creëer je als uitgebluste ouder een moment voor jezelf?

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.

null Beeld Claudie de Cleen
Beeld Claudie de Cleen

Op Moederdag las mijn moeder altijd How We Kept Mother’s Day voor van de Canadese schrijver Stephen Leacock. De vader en kinderen uit het korte verhaal willen iets leuks organiseren, maar uiteindelijk mag moeder zelf niet mee met het uitstapje en heeft ze gekookt als het gezin thuiskomt. ‘Het diner was erg leuk en toen het voorbij was, wilden we allemaal helpen met het opruimen, alleen moeder zei dat ze het zou doen, en dus lieten we dat toe, omdat we haar een plezier wilden doen.’ Een kennis deelde laatst haar stille wens voor Moederdag: een dagje weg van het gezin. Dat roept de vraag op: hoe creëer je als uitgebluste ouder een moment voor jezelf?

Dit zeggen de deskundigen

Hoe zit het eigenlijk met de uitputting van ouders? Uit een grootschalige studie onder zeventienduizend ouders in 42 landen blijkt dat vooral ouders in westerse landen gevoelig zijn voor een ‘ouderschapsburn-out’. Dat wil zeggen dat ouders opgebrand zijn met alle mentale en fysieke gevolgen van dien. Anders dan bij een gewone burn-out is niet werk, maar zorg voor de kinderen de oorzaak. ‘Wanneer een maatschappij erg individualistisch is, zie je meer ouderlijke burn-outs’, zegt Hedwig van Bakel, bijzonder hoogleraar infant mental health aan de universiteit van Tilburg, die betrokken is het bij de studie. ‘Waarschijnlijk hebben deze ouders het gevoel dat ze meer ballen in de lucht moeten houden. De perfecte ouder, zo is het beeld, is iemand die het allemaal alleen kan.’

In Nederland valt het mee: 2 procent van de ouders kampt met een parentale burn-out. Landen als België (8 procent) en Polen (7,5 procent) scoren hoger. In Italië (0,5 procent) en Argentinië (1 procent) zijn ouders juist minder uitgeput. Van Bakel: ‘We weten nog niet precies waarom dit zo is, maar de verwachting is dat in die laatste landen het informele netwerk groter is, waardoor ouders meer worden ontlast.’

Gezinstherapeut en moedercoach Annelies Bondo kent uit eigen ervaring het verschil tussen een ‘wij-cultuur’ en ‘ik-cultuur’. ‘Mijn man komt uit Congo en daar wordt het opvoeden veel meer met z’n allen gedaan.’ In Nederland is er minder relativering omdat ervaringen niet zo snel worden gedeeld. ‘Doe je dat wel, dan ontdek je al snel dat andere ouders óók hun kind voor de televisie zetten om even rustig te kunnen douchen.’ Bondo adviseert om een eigen mini-community te bouwen. ‘Spreek af met een vriend of vriendin die ook kinderen heeft, en schakel opa en oma in.’

Hoe pak je het aan?

‘In veel gezinnen staan de kinderen centraal. Ouders mogen meer ruimte innemen’, meent Annelies Bondo. ‘Stel jezelf de vraag: waar laad ik van op? Wij gaan bijvoorbeeld vaak naar het bos omdat ik daar energie van krijg.’ Zo creëer je ontspanning voor jezelf terwijl je mét de kinderen bent.

Ga je in je uppie een nachtje weg, dan heeft Bondo een tip om het eventuele schuldgevoel de kop in te drukken. ‘Bedenk: wat wil ik mijn kinderen leren? Voor mij is dat: ook mama en papa hebben tijd voor zichzelf nodig en luisteren naar die behoefte.’

Uit bovengenoemd onderzoek blijkt dat moeders veel vaker een ouderschapsburn-out krijgen. ‘Ik geef vrouwen vaak de tip: spiek bij je man hoe hij het doet’, zegt Bondo. ‘Want ja, mannen zijn vaak beter in het creëren van tijd voor zichzelf. Ga als moeder niet eerst overleggen, maar zet je sportmoment in de gezinsplanner.’

Als tegengif voor de druk die veel ouders voelen om het allemaal perfect te doen is er de visie van de bekende Amerikaanse ontwikkelingspsycholoog Alison Gopnik: ouders zijn timmermannen geworden, terwijl ze eigenlijk tuinmannen zouden moeten zijn. Ga niet opvoeden volgens een precieze bouwtekening, want we weten allemaal hoe stressvol verbouwen is. Mijn eigen vrije vertaling: gewoon een beetje rondscharrelen, pluk hier en daar wat onkruid weg - maar vergeet niet neer te ploffen in een stoel om van het uitzicht te genieten.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden