Beeld uit de documentaire Levenseindekliniek.
Beeld uit de documentaire Levenseindekliniek. © .

Ze komen vaak wapperend met hun euthanasieverklaring binnen

Het is de week van de euthanasie. Maandag 15 februari zond de NTR de documentaire Levenseindekliniek uit die een enorme opschudding veroorzaakte in de (sociale) media.

Haar huisarts heeft euthanasie geweigerd omdat hij nooit van haar gehoord heeft dat zij euthanasie wil of dood wil

Het is zeer de vraag of Marcel Ouddeken en Hans Kema met hun documentaire 'Levenseindekliniek' de euthanasiegedachte een dienst hebben bewezen. De uitzending door de NTR afgelopen maandag heeft zo veel afschuw gewekt dat ze best eens een keerpunt in de euthanasiediscussie kan betekenen. Zo liet oud-journaliste Wouke van Scherrenburg op Twitter weten: 'Ik heb gedroomd over die mevrouw in de stoel en het was een akelige droom.'

De kijker ziet drie gevallen van levensbeëindiging door een arts van de Levenseindekliniek, een instelling die verzoeken om de dood behandelt van mensen die daartoe bij hun huisarts geen gehoor vinden. Vooral de euthanasie op Hannie Goudriaan hakte er flink in, blijkt uit de reacties. Hannie Goudriaan lijdt aan semantische dementie, een vorm van dementie die vooral het spraakcentrum in de hersenen aantast. Haar verbale uitdrukkingsvermogen is gering en beperkt zich in de uitzending hoofdzakelijk tot de uitdrukking 'huppakee, weg!'

Haar leven wordt beëindigd op grond van een wilsverklaring uit 2010. Het is echter overduidelijk dat zij hiervan niets meer weet. Haar huisarts heeft euthanasie geweigerd omdat hij nooit van haar gehoord heeft dat zij euthanasie wil of dood wil. Hij vertelt dat hij ook onvoldoende gesteund werd door de SCEN-arts en de neuroloog die hij heeft geconsulteerd. Maar de arts van de Levenseindekliniek houdt vol dat zij in de zeven gesprekken die hij met haar had, heeft duidelijk gemaakt dat ze wat betreft haar doodswens door euthanasie 'weet wat zij wil'.

Hannie krijgt zittend in een stoel een dosis van een dodelijk middel toegediend. Haar dood voltrekt zich voor het oog van de camera. Hans Beerekamp schrijft in NRC Handelsblad van dinsdag: 'De beelden van de dodelijke injectie die haar in de leunstoel thuis wordt toegediend, zullen tot in lengte van jaren herhaald worden, in binnen- en buitenland. Nederland, daar geldt de formule 'Huppakee. Weg' als geldig argument bij het vaststellen van een wilsbeschikking en van ondraaglijk en uitzichtloos lijden.'

Er is geen sprake van een uitzichtloze noodsituatie. In het weekend voor haar dood zie je Hannie Goudriaan genieten van een dagje Thialf in Heerenveen. Je ziet ook hoe ze deskundig haar auto bestuurt, terwijl haar man, die aandringt op haar levensbeëindiging, al 35 jaar passief naast haar zit.

Executie

Euthanasie voorkomt dat mensen nog kunnen groeien

Rob Bruntink, expert palliatieve zorg, schrijft op zijn blog Bureau MORBidee: 'Nooit eerder zag ik een euthanasie die op een executie leek. Een afslachting. Maar de echtgenoot vond het mooi. En de arts vond het ook waardig, 'want ze snurkte er niet bij'.'

Bruntink zegt zich te kunnen voorstellen dat deze documentaire een kentering betekent in het denken over euthanasie in Nederland. 'Veel mensen noemen dit ronduit moord. Ik kreeg een appje van mijn moeder met de vraag 'was dit echt of was dit nep?' Dat is denk ik wel tekenend voor de verbazing die de uitzending in het hele land heeft gewekt.'
Bruntink wil zelf de term 'moord' niet gebruiken, 'omdat dat de discussie weghoudt van waar die eigenlijk over moet gaan: willen wij als samenleving echt deze kant op?'

Hij meent dat het aanbod van euthanasie de vraag schept en andere mogelijkheden overbodig maakt. Hij is ervan overtuigd dat de palliatieve zorg, waarin pijnbestrijding en verlichting van het lijden centraal staan, in Nederland minder goed ontwikkeld is omdat hier de mogelijkheid van euthanasie bestaat.

Zijn werk bij hospices, die zijn gespecialiseerd in terminale zorg, heeft Bruntink geleerd dat mensen niet goed kunnen inschatten wat ze in de toekomst aankunnen. 'Bij de hospice komen ze vaak wapperend met hun euthanasieverklaring binnen, maar slechts één op de honderd krijgt ook euthanasie. De anderen vinden steeds opnieuw dat het leven nog best valt uit te houden. Je zou kunnen zeggen dat euthanasie voorkomt dat mensen nog kunnen groeien.'

Bruntink vindt het rapport van de Adviescommissie Voltooid Leven onder voorzitterschap van Paul Schnabel bemoedigend: 'Daarin staat dat we meer moeten omkijken naar elkaar en meer investeren in de zorg voor ouderen, met name voor dementerenden en chronisch psychiatrische patiënten.'

Chris Rutenfrans is opinieredacteur van de Volkskrant.

Volg en lees meer over:

Reacties (61)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • konijninholen -
    De heer Bruntink schijnt het goed te vinden om door lijden nog te 'groeien'. Wat groeit er dan??? Je zou ook kunnen zeggen dat juist omdat die mensen een euthanasie verklaring hebben ze de rust kunnen vinden om het lijden langer te verdragen, omdat ze weten dat als het te erg wordt dat ze er dan uit kunnen stappen op een prettige manier. Lees vooral ook het stuk van Maud Effting over de achtergronden van Hannie Goudriaans euthansie; http://www.volkskrant.nl/wetenschap/het-verhaal-achter-huppakee-weg-en-de-dood-van-hannie~a4247586/
  • Niwl -
    Prima stuk. Het loopt op dit terrein gierend uit de hand. Ik hoop dat de VN Nederland hier nog eens op de vingers tikt. Doen ze zelfs als het over zwarte piet gaat. Dit is pas echt een gevaarlijke voor veel mensen ook bedreigende situatie.
  • Mandy Leent -
    Dit is erg kort door de bocht. Vooral de uitspraak: "haar man, die aandringt op haar levensbeëindiging", vind ik pijnlijk. Alsof hij dat voor zichzelf doet.
  • H.A.N.M. Gelooven -
    Helemaal met fiatlux eens.
  • CorArnhem -
    @Notamused: Daarbij ga je ervanuit dat de verklaring die is afgegeven bij het beste bewustzijn de geldende is. Dat kan bij bv een nalatenschap werken. Maar niet bij euthanasie want bij uitvoering hiervan mag geen enkele twijfel bestaan over de wil van het hoofdpersoon. Dus als er op het laatste moment twijfel is, mag het niet uitgevoerd worden
  • adriansp -
    Rutenfrans, u zou zich beter moeten informeren. De huisarts stond wel degelijk achter het verzoek maar had meer vertrouwen in de expertise van de levenseindekliniek. Uw stuk staat vol halve en hele onwaarheden. Juist bij zo¿n precair onderwerp vraagt dit toch meer zorgvuldigheid.
  • Godeliefje -
    Het uitzending op t.v. van euthanasie is door-en-door immoreel en onethisch!! Nergens wordt benoemt, dat die kliniek die demente mensen misbruikte t.b.v. die kliniek bevorderen. Wat mankeert Nederland dat dit niet weerklinkt? Ik vind het door en door gênant te gaan kijken 'hoe iemand doodgaat' die ik niet ken!
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Veel te veel mensen lijden extra omdat het vertrouwen in de zorgzame samenleving is ondermijnd. Dat doet de vraag naar euthanasie stijgen. Niemand kan dit toelaten en de opdracht is duidelijk.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    De zorgen over de Zorg geven ook grote zorgen over de euthanasiepraktijk. De euthanasie zit op een gevaarlijk hellend vlak. Dat moeten we met z'n allen eerlijk erkennen. En dat betekent dat we eerst de zorgen over de Zorg moeten oplossen. Oude mensen moeten het vertrouwen in de samenleving terug krijgen.
  • Ellie Dijksma-de Vries -
    Wat is dit ontzettend uit zijn verband gerukt. De huisarts van mijn buurvrouw was het er wel degelijk mee eens. maar met al die gekke regeltjes die hier in Nederland gelden, durfde hij het niet aan. En wat betreft dat autorijden, buurman navigeerde buurvrouw, en of dat nog vertrouwd was daar hebben wij onze vraagtekens heus ook wel eens bijgezet. Na jaren naast haar gewoond te hebben kan ik iedereen vertellen dat dit wel degelijk de wens van Hannie was, en dat zij hierin gesteund werd door haar man staat hem te prijzen. Mensen die denken de hele situatie te kennen na een paar fragmentjes.