Geert Wilders en de advocaten Geert-Jan Knoops en Carry Knoops-Hamburger in de rechtbank in de zaak rond de minder Marokkanen-uitspraken.
Geert Wilders en de advocaten Geert-Jan Knoops en Carry Knoops-Hamburger in de rechtbank in de zaak rond de minder Marokkanen-uitspraken. © ANP

Wilders is een schijndemocraat

De minachting van Wilders voor de instellingen van de rechtsstaat past in een internationaal patroon.

Wilders' veroordeling heeft tot zeer uiteenlopende commentaren geleid, en bij het vonnis vallen vast juridische vraagtekens te plaatsen. Waar hij in elk geval wél voor veroordeeld had moeten worden, is minachting van het hof. Zijn optreden herinnert aan dat van de Servische oorlogsmisdadiger Mladic, die weigerde de rechtmatigheid van het Joegoslaviëtribunaal te erkennen.

Wilders bevindt zich in het gezelschap van dezelfde moslimradicalen die hij zo graag bestrijdt

Die minachting krijgt geenszins de centrale aandacht die zij verdient. Door al bij voorbaat zijn rechters als vijanden van het volk weg te zetten en hen in zijn slotwoord, dus nog zonder kennis van de door de rechters aangevoerde argumenten, al als politiek verlengstuk van de regering te demoniseren, zet hij de bijl aan de wortels van de rechtsstaat. Dat zijn mening door een groot deel van zijn aanhang wordt gedeeld, doet daar niets aan af. Het maakt het des te kwalijker, omdat een Kamerlid, gezien zijn ambtseed, geroepen is om de Grondwet en de haar schragende instituties te verdedigen, en niet zijn achterban daartegen op te hitsen.

Zeker: het is Wilders' goed recht om het vonnis op inhoudelijke gronden te bestrijden en ertegen in hoger beroep te gaan. Maar dat is iets anders dan de legitimiteit van de rechtbank openlijk aan te vechten, en daarmee het beginsel van de scheiding der machten te schenden. Daarmee bevindt hij zich overigens in het gezelschap van dezelfde moslimradicalen die hij zo graag bestrijdt, omdat die evenzeer het bestaande rechtssysteem elke legitimiteit ontzeggen, maar tegelijk niet schromen alle mogelijkheden ervan uit te buiten.

Internationale tendens

Die delegitimering van de democratische instituties door Wilders tijdens zijn proces is geen toevallige oprisping. Er zit systeem in, en dat maakt hem tot een gevaar voor het staatsbestel. Niet alleen is de rechtsprekende macht door Wilders als neprechtbank weggezet, hetzelfde geldt voor de wetgevende macht, die hij na een eigen 18-jarig lidmaatschap als nepparlement betitelde. De vraag die daarop ongesteld bleef, was wanneer de Tweede Kamer in Wilders' ogen geen nepparlement zou zijn geweest. Indien hijzelf de meerderheid van de zetels zou hebben bezet? Met deze karakteristiek zet hij de kiezers van alle andere partijen als nepkiezers en nep-Nederlanders - zeg maar: volksvijanden - weg.

Wilders' opereren past in een internationale tendens. Ook elders zien we een politiek van stelselmatige delegitimering van de instituties door zijn radicaalrechtse geestverwanten. Het valt samen met de verering van de sterke leider, zoals de ook door Wilders als voorbeeldig beschouwde Donald Trump. Een autocraat als Poetin geniet bij Trump, Le Pen en Wilders groot aanzien; slechts na de MH17 schreeuwt laatstgenoemde dat wat minder hard van de daken.

Trump en Wilders delen de minachting voor de vrije pers door voor eigen communicatiekanalen te kiezen

Zij delen ook de minachting voor de vrije pers door stelselmatig alleen voor eigen communicatiekanalen te kiezen die kritische journalisten uitsluiten. Trump heeft met zijn openlijke intimidatie en verkapte strafmaatregelen al een voorproefje gegeven van wat ons ook in Nederland te wachten staat ingeval Wilders en zijn rechterhand Martin Bosma ooit aan de macht zouden komen. Wilders' Duitse partnerpartij, de AfD, hanteert in dit verband reeds het historisch beladen begrip Lügenpresse. En Wilders' hetze tegen de rechtbank bezit een sprekende parallel in die van zijn UKIP-bentgenoten tegen het Britse hooggerechtshof, nadat dit het gewaagd had ook het Britse parlement een recht van inspraak in de aard van de Brexit toe te kennen.

Sommige commentatoren laten niet na te verklaren dat Wilders een democraat is, omdat hij - anders dan dictatoren uit het interbellum - niet het parlement en het beginsel van verkiezingen zélf ter discussie stelt. Dat is een uiterst kortzichtige opvatting, omdat die in de geest van Rousseau uitgaat van een heldere algemene volkswil, en het belang van institutioneel tegenwicht via de rechtsstaat ontkent.

Het model-Mugabe

Het komt op de nadere invulling aan of we met reële vrijheid of schijnvrijheid te maken hebben. Kort gezegd: de democratie gaat over de wil van de meerderheid, de rechtsstaat over de bescherming van de minderheid tegen de mogelijk tot willekeur leidende uitwassen daarvan.

De Indiaas-Amerikaanse politicoloog Fareed Zakaria maakt in dit opzicht een zinvol onderscheid tussen constitutionele en plebiscitaire democratieën. De eerste zijn de westerse, waarin verkiezingen in een institutioneel kader zijn ingebed. In de tweede baseren de machthebbers zich, met voorbijgaan aan zulk matigend tegengewicht, direct op de magische volkswil. Dat is het model-Mugabe: ik ben door de meerderheid van het volk gekozen, dus wie zich tegen mijn wil keert, keert zich tegen het volk. De bedenkelijke ontwikkeling is dat het in het Westen met Trump en Orban eveneens die kant lijkt uit te gaan. Ook Wilders hoort, gezien alleen al zijn feodale greep op zijn eigen fractie, evident in dat rijtje van zulke schijndemocraten thuis.

Reacties (77)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Komeinie, ze kunnen samen door een deur, let wel, een deur, waarvan de maten nog niet duidelijk zijn. Er is zeker een gemeenschappelijk belang om IS c.s. te bevechten. Verder zijn de verschillen met het Rusland van Poetin heel groot. Het is van het grootste belang dat Rusland en Europa militair gezien niet op elkaars terrein komen. De NAVO respecteert die grens ten volle.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Komeinie, Poetin en Trump kunnen samen heel goed door een deur, maar welke deur is dat precies? En wat vindt u van de hack van Poetin? Schrikt u daar niet heel erg van als het waar is?
  • Komeinie -
    Ik kan niet anders zeggen dan dat @Thomas von der Dunk als één van de weinige schrijvers een stelling durft te nemen, die mensen kan verrassen. Duidelijk moge wel zijn dat in deze schijndemocratie waar de nep cultuur orde van de dag is, één iemand zeker niet nep kan zijn en dat is de persoon en politicus Geert Wilders, welke zelfs wederom politicus van het jaar 2016 werd!
  • Komeinie -
    @ir. Hans R. van der Woude, met de komst van Trump is de kans op een wereldoorlog aanzienlijk verminderd, dat komt niet alleen doordat Poetin en Trump samen goed door één deur kunnen, maar ook omdat Clinton het beleid van Obama niet kan voortzetten! We krijgen een herziening van het vijandsbeeld, Geert Wilders zei een kleine tien jaar geleden al het nodige over Erdogan, nou, hij heeft voor de volle 100% gelijk gehad, maar dat mocht niet gezegd worden, hopelijk straks wel!
  • Komeinie -
    @ir. Hans R. van der Woude, de bemoeienissen van de EU hebben er met de Oekraïne kwestie ook bepaald geen goed aan gedaan, ons wordt hier telkens een verwrongen beeld gepresenteerd! Vanaf de opkomst van Pim Fortuyn is mij dat al duidelijk, hetzelfde geldt ook voor Syrië, lang niet alles is zoals het lijkt, dat is ook wat Sheikh Hossein verteld! Europa is niet in onbalans, de EU is dat echter wel, het uiteenvallen van de EU is een kwestie van tijd, aangezien er nog helemaal niets is ondernomen om de kloof tussen volksvertegenwoordigers en burgers te dichten, zie ik de val als onvermijdelijk!
  • ir. Hans R. van der Woude -
    WTJGM, niet de NAVO, maar Rusland heeft zich militair gemengd in de Oekrainekwestie. De Oekraine is geen lid van de NAVO en de NAVO respecteert de hele grens met Rusland ten volle. Als Poetin wil komt er vandaag nog een oplossing en gaan we samen verder. Vreedzame coëxistentie is heel goed mogelijk
  • ir. Hans R. van der Woude -
    WTJGM, de NAVO heeft zich nooit gemengd in de Oekrainekwestie. Rusland heeft wel militaire middelen ingezet in de Oekraine. Als Poetin wil, dan komt er snel een oplossing. Maar hij wil niet, getuige zijn geklooi in Syrie. Met de verplaatsing van het conflict van de Oekraine naar Syrie brengt hij de wereld in een grote onbalans. Het kan de val van Europa betekenen.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    WTJGM, graag nog een voorstel, maar dan zonder wereldoorlog. Dat moet kunnen.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    WTJGM, we gaan de problemen oplossen zonder een wereldoorlog, omdat dat kan. Ga maar niet voor portier spelen bij det deurtje nasr de derde wereldoorlog.
  • Komeinie -
    @Wjager, ja die uitersten vindt je soms ook terug bij extreem christelijke gemeenten, voordeel is wel dat deze mensen wel Nederlands spreken en geen bomgordel zullen omdoen of aanslagen plegen! Ook zul je bij deze mensen geen kleding van begin jaartelling aantreffen, ook tref je ze amper in de criminele sferen, maar als u zich in zo'n schotel antennewijk zou gaan vestigen, dan bemerkt u al heel snel de verschillen.