Een gevechtsvliegtuig van de VS boven Syrië.
Een gevechtsvliegtuig van de VS boven Syrië. © EPA

VS zijn terug als serieuze speler in Syrië

Commentaar

Signalen aan Moskou en Teheran dat hun speelruimte begrensd is, kunnen het politieke eindspel helpen.

De Verenigde Staten hebben voor het eerst in de Syrië-Oorlog (en voor het eerst in achttien jaar) een vijandelijke jager neergeschoten. Het betrof een Syrische SU-22 die Koerdische troepen aanviel die de VS bijstaan in de slag om Raqqa, het laatste grote IS-bolwerk in Syrië. Rusland reageerde boos, maar er zijn aanwijzingen dat Moskou - net als Washington - niet uit is op escalatie.

Rusland zegt met zijn luchtdoelverdediging vliegtuigen van Amerikanen en coalitiegenoten te zullen volgen en kondigt onderbreking aan van de militaire 'hotline' met de VS. Zo reageerde Moskou ook na de Amerikaanse aanval op een Syrische luchtmachtbasis ter vergelding van een Syrische gifgasaanval. Maar na een korte onderbreking bleef de militaire coördinatie intact. Te hopen valt dat dit nu ook gebeurt. Liever besprekingen dan hyperbolen, zoals een Amerikaanse generaal het samenvatte.

In Syrië, waar verschillende partijen zich opmaken voor de laatste fase van de strijd tegen IS, is een soort geopolitieke wedren begonnen over hoe de laatste stukken taart verdeeld worden. Syrië als eenheidsstaat zal alleen nog in theorie bestaan. Uit het feit dat Amerikaanse troepen de afgelopen weken ook al enkele keren door Iran gesteunde strijders hebben aangevallen, valt op te maken dat Washington er weinig voor voelt de door Iran beoogde 'corridor' naar de Middellandse Zee (via door sjiieten beheerst gebied in Irak en door Assad gecontroleerd terrein in Syrië) te faciliteren.

Tekst gaat verder na de afbeelding.

De onder Trump toegenomen Amerikaanse assertiviteit in Syrië duidt erop dat de VS terug zijn als serieuze speler in dit conflict met, net zoals Rusland overigens, beperkte doelen. De reikwijdte van Irans ambities - dit weekend schoot Teheran zes raketten af op IS-gebied in Syrië - is nog onduidelijker. Rusland en Iran hebben een cruciale rol verworven bij het stutten van het Assad-bewind.

Duidelijke Amerikaanse signalen dat hun speelveld begrensd is, kunnen het politieke eindspel bevorderen. Maar voor het zover is, kan er veel fout gaan. Om misstappen en misverstanden te voorkomen, is het van belang dat Amerika zijn doelen in Syrië duidelijker formuleert en dat de VS en Rusland de militaire communicatielijnen openhouden.