Een meisje stopt geld in haar spaarvarken.
Een meisje stopt geld in haar spaarvarken. © ANP

Vervang geldstelsel niet door iets wat slechter is

Geldcreatie

Ons geld ontleent zijn waarde aan het feit dat het een schuld is, en we de schuldenaar vertrouwen.

Binnenkort bespreekt de vaste Kamercommissie Financiën de voorstellen van het Burgerinitiatief Ons Geld over fundamentele en verstrekkende veranderingen van ons geldstelsel.

Kernpunt van het initiatief is dat de overheid het monopolie op geldcreatie moet hebben, dat ze met het uitoefenen van het monopolie maatschappelijke doelen realiseert en dat geld en schuld losgekoppeld moeten worden van elkaar.

De redenering is dat in het huidige stelsel een fors deel van de bestaande geldhoeveelheid wordt gecreëerd via het proces van kredietverlening door banken. Dat geeft banken veel te veel macht en het heeft geleid tot veel te veel schuldopbouw. De crisis van de afgelopen jaren laat volgens het initiatief zien tot welke ellende het huidige systeem leidt.

Het loskoppelen van geldcreatie en schuldcreatie biedt geen basis voor vertrouwen

In tegenstelling tot wat de initiatiefnemers betogen, bepalen banken niet eenzijdig hoeveel krediet er wordt verstrekt of hoeveel geld er wordt geschapen. De bakkers van Nederland bepalen ook niet hoeveel brood wij eten. De hoeveelheid krediet wordt bepaald door het marktspel tussen onderling concurrerende banken en kredietvragers, waarbij toezichthouders de rol van marktmeester vervullen. Via de randvoorwaarden die zij stellen, hebben ze grote invloed op de uitkomsten.

Als het euvel is dat er teveel krediet wordt verstrekt, er daardoor teveel schuld ontstaat, dan kunnen centrale banken de rente verhogen om de kredietvraag af te remmen of, bijvoorbeeld, liquiditeits- en solvabiliteitseisen en andere eisen aan banken stellen of aanscherpen. Je hoeft daarvoor niet het hele systeem te overboord te zetten.

Vertrouwen in ECB

Het burgerinitiatief slaat hier de plank gevaarlijk mis

Sinds het uitbreken van de crisis worden allerlei maatregelen genomen om de excessen die tot de crisis hebben geleid onmogelijk te maken. Daarbij worden forse stappen gezet, al onttrekt het grootste deel daarvan zich aan de waarneming van de mees- te mensen. En uiteraard kun je altijd twisten over de vraag of de veranderingen voldoende zijn, tekort schieten of misschien juist wel teveel zijn.

Wat mij betreft is de belangrijkste vraag die het initiatief uitlokt of het bestaande systeem zodanig slecht is dat het moet worden vervangen door iets zo radicaal anders als wordt voorgesteld. Zeker niet, lijkt me. Natuurlijk, we zijn in een financiële crisis terecht gekomen met grote schade. Maar in de decennia daarvoor heeft ons geldstelsel juist bijgedragen aan een indrukwekkende economische vooruitgang.

De wens van de initiatiefnemers om geldcreatie en schuldcreatie los te koppelen roept de fundamentele vraag op waaraan geld zijn waarde ontleent. Ik denk dat het burgerinitiatief hier de plank gevaarlijk mis slaat. Op een eurobiljet staat de handtekening van de president van de ECB. Zo'n biljet is een schuldverklaring van de ECB aan de houder. Ik heb vertrouwen in de ECB en ben daarom bereid zo'n biljet in betaling te aanvaarden.

Giraal geld

Giraal geld accepteer ik ook, evenals (bijna) iedereen. Giraal geld is een schuld van de bank waar het geld staat, aan mij. Juist omdat het een schuld is en ik er vertrouwen in heb dat de bank die schuld aan mij zal honoreren, accepteer ik het.

Anders dan het initiatief stelt, creëren banken geld niet uit het niets. Tegenover de schuld die de bank aan mij heeft als ik een giraal tegoed heb, staan vorderingen van de bank op anderen. Ons geld ontleent zijn waarde juist aan het feit dat het tegelijkertijd een schuld is, al zijn mensen zich daar natuurlijk niet dagelijks van bewust.

Waar geld van het burgerinitiatief zijn waarde aan ontleent, is mij onduidelijk. In een begeleidende brochure wordt geschreven: 'het geld dient uit het niets, schuldenvrij te worden gecreëerd. Het wordt gedekt door het vertrouwen dat we erin hebben'. Maar waarop is dat vertrouwen dan gebaseerd, vraag je je af. De tekst gaat verder: 'Effectief betekent dit een schuld aan ons zelf die we ook zonder problemen kunnen wegstrepen'.

Dat betekent kennelijk dat de overheid mijn gespaarde geld zomaar waardeloos kan maken. Het lijkt mij niet bepaald een basis voor vertrouwen in het voorgestelde geldstelsel.

Volg en lees meer over:

Reacties (17)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • EHelleman -
    Gegeven de meeste reacties, lijkt een burgerinitiatief om meer geld in het onderwijs te steken me meer op zijn plaats. Als u dit stelsel niet vertrouwt, raad ik u aan om op zaterdagochtend bij de bakker even het gras te maaien voor een brood en uw salaris in koeien te laten uitbetalen. Voor het overige verwijs ik u naar de balans van de Europese Centrale Bank waar netjes aan de ene kant het geld dat in omloop is, staat en aan de andere kant de tegenwaarde in bezittingen.
  • Michiel De Jong -
    Een slechter geldstelsel als dit bestaat niet. Het is een ponzifraude. Een parasitair systeem, waarbij alleen een kleine groep bankeigenaren van profiteren, omdat zij het privilege hebben om legaal aan valsmunterij te mogen doen. Besef je goed dat centrale banken zoals de ECB en FED private instellingen zijn met private belangen. Verscheidene Amerikaanse presidenten hebben zich er tegen verzet, omdat zij begrepen hoe het fiduciaire geldsysteem werkt. Niets voor niets is door de oprichters van de VS in de constitutie gezet dat alleen goud en zilver wettige betaalmiddelen zijn.
  • Toon E -
    Centrale banken kunnen de rente ook verhogen om een recessie te veroorzaken. Economisch geweld om machtspolitieke redenen. Nicholas Biddle, bankpresident van de 2de Bank of America, heeft dit bijvoorbeeld gedaan met het doel om een recessie te veroorzaken. Hij wilde hiermee president Jackson ten val brengen. Ben Bernanke heeft volgens velen in 2009 ook met een recessie gedreigd in reactie op het voornemen om de Fed aan een audit te onderwerpen. Het idee van goedwillende (centrale) banken die het beste met ons allen voorhebben is naief, onnozel en niet meer van deze tijd.
  • Scarface -
    De Jong kan nog veel schrijven, in aanloop naar de financiële crisis van 1999 tot 2008 groeide de geldhoeveelheid in de Eurozone met zo'n 9% per jaar, een veelvoud van de reële groei. En dat geld werd allemaal door banken gecreëerd. Nu kunnen we lang over de definitie "Niets" discussiëren, maar feit is dat er onderliggende zekerheden vaak weinig waard bleken. Dat wil overigens niet zeggen dat een overheidsinstantie wel te vertrouwen is. Zie de ECB die alle monetaire overeenkomsten met voeten treedt en tegen alle afspraken in grootschalig overheden financiert.
  • Wim Nusselder -
    Dit opiniestuk van Han de Jong én de reacties er op maken duidelijk dat vertrouwen inderdaad het kernbegrip is, in geld, in (de actoren en checks & balances binnen) het financiële stelsel en in (de actoren en checks & balances binnen) de economie als geheel. Zie het research artikel "Licenced to print money. Can monetary reform prevent the next economic crisis?" voor een breder perspectief waarin ook dit bankperspectief een (rechtmatige) plek heeft. (zie www.thebrokeronline.eu/Articles/Licenced-to-Print-Money)
  • partout -
    Tweeduizend jaar lang uitbuiting door bankiers, wie herinnert zich niet Jezus die de tafels van de tollenaars en woekeraars om lazerde op het tempelplein? Ook bij ons zal bijltjesdag niet lang meer op zich laten wachten..
  • cooperfan9390 -
    Het huidige geld ontleent haar waarde absoluut niet dooraan dat het een schuld is. Wat is dan de tegenwaarde van cash-geld? Het ontleent waarde aan het feit dat het betaalmiddel is en door iedereen geaccepteerd wordt. Doordat je weet dat er productiviteit tegenover staat. Arbeid dus. En aan arbeid hebben we een overvloed. Het belangrijke is dat de hoeveelheid goed gemanaged wordt. En dat kan de wet net zo goed, als niet beter, dan bankiers.
  • rope88 -
    Tja, dát zou ik ook zeggen als ik bankier was. Maar dat ben ik gelukkig niet: ik kan mezelf nog in de spiegel aan kijken zonder schaamte. Wat ik ondertussen al die 60+ jaar geleerd heb, is dat bankiers per definitie niet te vertrouwen zijn, vooral niet als ze het over vertrouwen hebben. Dat kost je alleen maar grof geld.
  • Marc Graaf -
    Een bankier is tegen, dus het moet een goed idee zijn. Gewoon doen.
  • Giordano Bruno -
    Wat fantastisch, zoals deze meneer zichzelf tegenspreekt (in zijn handtekening moeten we vertrouwen hebben en in die van de staat niet).Waaruit je onmiddellijk kan afleiden dat hier het pure eigenbelang spreekt want liegen doe je niet voor een ander. Een betere ondersteuning voor het voorstel had hij niet kunnen schrijven.