Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg geeft na afloop van de presidiumvergadering een verklaring.
Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg geeft na afloop van de presidiumvergadering een verklaring. © ANP

Stop uit principe met commissie stiekem

Voor Marianne Thieme is het een een principiële keuze om als enige fractievoorzitter de commissie stiekem niet te bezoeken.

Z'n commissie kent grote praktische bezwaren die niet passen bij democratische controle van regering door parlement en bij scheiding der machten

De ophef over het lekken uit de commissie stiekem is aanleiding om na te denken over opheffing van de commissie die het kabinet de gelegenheid geeft te bepalen waarover Kamerleden wel en niet mogen spreken. Het stiekeme karakter van de Tweede Kamercommissie voor de Inlichtingen- en veiligheidsdiensten paste mogelijk bij de naoorlogse jaren waarin de commissie in het leven werd geroepen. Maar zo'n commissie kent ook grote praktische bezwaren die niet passen bij democratische controle van regering door parlement en bij scheiding der machten.

Aanvankelijk werden alleen de fractievoorzitters van de vier grote partijen vertrouwelijk geïnformeerd over dat wat de regering belangrijk vond om te delen. Op dit moment nemen vrijwel alle fractievoorzitters deel aan de commissie stiekem, waarvan de inhoud van mededelingen die daar gedaan worden stelselmatig verzwegen moet worden op straffe van een gevangenisstraf van een jaar of een geldboete van de vierde categorie.

Nadat de SP in 2009 besloot de commissiebijeenkomsten voortaan alsnog te gaan bezoeken na aanvankelijke jarenlange weigering, bleef ik als enige fractievoorzitter over die de commissie niet bezoekt. Voor mij is dat een principiële keuze. Het stelselmatig in vertrouwen worden genomen door de regering over onderwerpen die door het kabinet van belang geacht worden, maar waarover vervolgens niet mag worden gesproken, laat staan gedebatteerd, compromitteert volksvertegenwoordigers per definitie.

Raadselachtige motie

De stelselmatige geheimzinnigheid tussen kabinet en Kamer ondermijnt niet alleen het vertrouwen in de parlementaire democratie, maar ook de handelingsvrijheid van de Kamer als hoogste gezag

In augustus nog toonde Geert Wilders zich 'dermate geschokt over een mededeling in de commissie' dat hij besloot daarover een raadselachtige motie in te dienen met het oog op een belangrijke beleidswijziging waarvan hij aard en karakter niet mocht duiden vanwege de geheimhoudingsplicht. Ook nu er uit de commissie gelekt is, is duidelijk hoe oncomfortabel de omgang met onwelgevallige geheimen moet zijn.

Natuurlijk mag de Kamer bij uitzondering en op verzoek van haar leden incidenteel vertrouwelijk geïnformeerd worden als de omstandigheden daarom vragen. Maar de stelselmatige geheimzinnigheid tussen kabinet en Kamer ondermijnt niet alleen het vertrouwen in de parlementaire democratie, maar ook de handelingsvrijheid van de Kamer als hoogste gezag. Het kabinet kan op belangrijke thema's de Kamer monddood maken via het belast verklaren van onderwerpen die op haar initiatief in de commissie stiekem worden besproken.

Zwijgplicht

Een Kamerlid moet het kabinet te allen tijde om informatie kunnen vragen, ook om die informatie die ze eigenlijk niet wil delen

Het is de taak van een volksvertegenwoordiger om in alle vrijheid informatie te vergaren en  waar nodig te delen. Een Kamerlid moet het kabinet te allen tijde om informatie kunnen vragen, ook om die informatie die ze eigenlijk niet wil delen. Alleen zo kan een volksvertegenwoordiger ten volle de controlerende taak uitoefenen. De zwijgplicht rond door het Kabinet verstrekte 'geheime'  informatie, staat dat in de weg.

Meer dan de vraag waar het lek zit in de nu actuele kwestie, moet de vraag besproken worden hoelang de Kamer zich nog monddood laat maken via een structurele zwijgplicht die in de jaren '50 werd opgelegd en op geen enkele wijze te rijmen valt met het mandaat van de volksvertegenwoordiging.

Marianne Thieme is fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren. Lid van de Tweede Kamercommissie voor Inlichtingen- en veiligheidsdiensten, die ze niet bezoekt vanwege de daar heersende zwijgplicht.

Reacties (21)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • gtnuman -
    tja, perfectie bestaat niet. democratie, vrijheid, openheid e.d. zijn idealen, principes die we moeten toepassen maar die nooit geheel realiteit aullen worden. Bovendien spreken sommige van die idealen elkaar tegen. Openheid en democratie komen gaan soms niet samen met lansdbelang of veiligheid. het beste, weer niet het meest perfecte, wat je dan kunt doen is via indirect democratische middelen zorgen voor controle, zoals een commissie stiekem. Ik ben bang voor politici en bewegingen die perfecties realiteit willen maken.
  • baron von habenichts -
    DE commissie stiekum is nog erger dan het achterkamertjes beleid van de regering. Maar er zouden alleen de fractievoorzitters komen. Maar alle fractievoorzitters hebben hun beleidsmederwerkers, assistenten, vaak ook nog een tekstschijver Moeten die dus ook niet gescreend worden.
  • patriotje -
    Lekker makkelijk, de clowneske PvdD die iedere vorm van regeringsdeelname schuwt praat er weer eens vrolijk op los. Leuke praat voor aan de borreltafel maar meer ook niet, laat ze de eendjes in het park maar gaan voeren.
  • CorArnhem -
    Primair is het de taak van de volksvertegenwoordiging om de belangen van het volk te beschermen. Soms zal transparantie het resultaat zijn maar ook bescherming van informatie kan het volk beschermen. De juiste strategie zal ingegeven dienen te worden door wijsheid en raadpleging van het geweten. Dit systeem moet je niet veranderen omdat een incidententele volksvertegenwoordiger het ego boven het belang van het volk plaatst. Het is aan die volksvertegenwoordiging om de juiste sancties op te leggen aan de overtreder. Niet uit wraak maar om het systeem te beschermen.
  • rope88 -
    Heel lief allemaal, doch ook heel onpraktisch. Er zijn nu eenmaal zaken die -wees blij dat ze nog gedeeld worden- bedekt moeten blijven om lopende zaken en betrokkenen niet in gevaar te brengen, dat weet Thieme ook wel: zo naief om te denken dat het pas oorlog is als het op je stoep staat kan ze niet zijn. Globaal gezien zorgt geopolitiek voor onlusten en gaan grote wapenstromen de wereldbol over, al dan niet legitiem. Maar niets belet de volksvertegenwoordiger zijn verantwoordelijkheid te nemen als e.e.a. tegen alle democratische principes in gaat: doet hij dat niet, pleegt hij landverraad.
  • Victor 23A -
    Dat de zo veel geprezen Nederlandse "democratie" (o.a. Wjager) een commissie "stiekem" nodig heeft om de relatie met de USA te regelen is ronduit beschamend. Wat mag het Nederlandse volk niet weten? Er zijn geheime afspraken met de USA over wie en wat de USA mag bespioneren en afluisteren in Nederland, het uitleveren van Ned. onderdanen als de USA daar om vraagt, welke bases de USA mogen gebruiken, waar zij hun kernwapens mogen opslaan, welke invloed de USA heeft op benoemingen zoals minister van BZ en defensie, evt vetorecht van USA bij die benoemingen, leve de Ned democratie!
  • TvanO -
    Nog maar eens proberen. Als je stopt met de commissie dan kun je ophouden met inlichtingenwerk. Kijk nu even over de grens. Frankrijk. Paar honderd doden door aanslagen van, waarschijnlijk, moslimterroristen. Willen we nog steeds stoppen met inlichtingenwerk? Welkom in de grote wereld.
  • your still fucking peasants -
    Landsbelang,,, lekkende fractie voorzitter maak jezelf bekend,,,vanwege landsbelang. Jij kunt dan afdruipen en god mag weten wat er met je gebeurd maar doe het voor,,,,het landsbelang
  • Hazlo -
    Nog absurder dan de hele commissie stiekem is het feit dat de 2e kamer een commissie instelt die ,,onderzoek,, gaat doen naar het lekken aan de pers door leden van¿ de 2e kamer. Oud Kamervoorzitter Frans Weisglas had dan ook groot gelijk met zijn vergelijking dat hier de slager zijn eigen vlees gaat keuren. Opnieuw een bewijs van hoe ver dit arrogante instituut is afgedwaald van de werkelijkheid en van het volk!
  • PvO -
    Helemaal mee eens.