Ayatollah Ali Khamenei met militairen in Teheran.
Ayatollah Ali Khamenei met militairen in Teheran. © EPA

Stop expansiedrift van Iraanse ayatollahs, het bedreigt de internationale vrede

Het streven van Iran om Oost-Syrië onder controle te krijgen, bedreigt de internationale vrede.

Toen de Amerikaanse president George W. Bush in 2003 besloot Irak binnen te vallen, werd alom gewaarschuwd voor langdurige destabilisatie en ontwrichting van de gehele regio. Pas jaren later en honderdduizenden doden verder lukte het Irak voor een korte periode enigszins stabiel te krijgen.

Wat het Westen toen niet geheel door had, was de toenemende invloed van de Iraanse ayatollahs op het sjiitische deel van de Iraakse bevolking. Met het uitschakelen van Saddam veranderden de soennieten van daders in slachtoffers. En opgezweept en gefaciliteerd door Iran veranderde de sjiitische meerderheid van slachtoffer in dader van wreedheden.

De generaals van de Quds-brigade (het vreemdelingenlegioen van de Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde) stichtten in Irak een eigen sjiitisch leger. Het voorbeeld kwam rechtstreeks van de sjiitische Libanese Hezbollah, waarvoor jaarlijks 800 miljoen Iraanse oliedollars wordt overgemaakt.

De dwaze overreactie van Obama op de absurde inval van Bush was een overhaaste terugtrekking van de Amerikaanse troepen uit Irak. Daarnaast ontwikkelde Obama een merkwaardig soort smetvrees voor militaire interventies. Het door Obama onterecht niet ingrijpen in de Syrische burgeroorlog had precies hetzelfde effect als het onterecht wel ingrijpen van Bush in Irak. Zelfs toen Assad met behulp van het Iraanse regime zijn eigen bevolking begon uit te roeien met saringas en richting de EU te jagen, weerhield deze dwangstoornis Obama van ingrijpen.

Tsaar Poetin wilde wat graag de apathische Obama een hak zetten

Tsaar Poetin wilde wat graag de apathische Obama een hak zetten door het vacuüm van de Amerikaanse afwezigheid op te vullen. Zo gaf Rusland na decennia afwezigheid opnieuw acte de présence in het Midden-Oosten. De pijnlijke ironie voor de Amerikanen was dat Russische bommenwerpers werden ingezet vanuit de Iraanse luchtmachtbases die zij in de jaren zeventig juist voor de sjah hadden ingericht om de Russen tegen te houden.

Islamitische Staat (IS) was inmiddels geboren als het misdadige duivelskind van de twee strategische blunders van Amerika in Irak en Syrië. Deze weerzinwekkende beweging liet over de hele wereld sporen achter van een letterlijke en consequente uitvoering van de sharia en de overleveringen van Mohammed.

Nu deze misdadige staat in de terminale fase verkeert, komt het spel in een versnelling terecht. De grote en kleinere spelers op het schaakbord van Syrië en Irak maken zich op voor de finale slag. Ruslands belangrijkste doel is het behoud van politieke invloed en een eigen luchtmacht- en marinebasis in het westen van Syrië.

Vast staat dat Syrië in de nabije toekomst geen eenheidsstaat meer zal zijn

Vast staat dat Syrië in de nabije toekomst geen eenheidsstaat meer zal zijn. In het noorden zullen de seculiere Koerden met enige steun vanuit Israël en Amerika een eigen staat nastreven, net als in Irak. In en rond Damascus heeft Assad met steun van Iran, Hezbollah en Rusland, de touwtjes stevig in handen.

Onbeslist is nog de strijd in Oost-Syrië, in de nabijheid van de Iraakse grens. Dit onbeduidende woestijngebied is momenteel onderwerp van een geopolitiek stratego voor gevorderden.

Wie dit gebied onder controle krijgt, heeft de verbindingsweg tussen Bagdad en Damascus in handen en daarmee een strategische onderhandelingspositie. Dit deel van Syrië is het enige ontbrekende deel van de sjiitische as die Teherans voortdurende dreigementen tot vernietiging van de Joodse staat rechtstreeks aflevert aan de Israëlische grens.

Het veiligstellen van deze aanvoerroute is het langgekoesterde waandenkbeeld en de strategische hoofdprijs van de Iraanse ayatollahs. De recente raketaanval vanuit Iraans grondgebied op IS-doelen 700 km verder in Syrië had geen militaire, maar een geopolitieke boodschap. Niet voor niets reageerde premier Netanyahu direct met de waarschuwing richting Teheran om Israël niet uit te dagen.

Wordt de expansiedrift van de ayatollahs uit Teheran niet gestopt, dan brengen deze dwaze fanatici de internationale vrede en veiligheid ernstig in gevaar. Tot nu toe heeft Israël zich beheerst en tactisch opgesteld in de Syrische burgeroorlog. Maar het land kan en zal zich niet permitteren om Iraanse militairen te tolereren in de nabijheid van zijn grenzen.

Met de recente dreiging van een confrontatie tussen Amerika en Rusland in het Syrische luchtruim zijn beide militaire grootmachten op een punt beland van wie-het-eerst-met-zijn-ogen-knippert. Veel hangt af van een onberekenbare en incapabele president in Washington en een op geopolitiek eerherstel uit zijnde neptsaar in Moskou.

Keyvan Shahbazi is een Nederlandse cultureel psycholoog en publicist van Iraanse afkomst.