De Nederlandse vlag op Koningsdag.
De Nederlandse vlag op Koningsdag. © ANP

Sodemieter toch (niet) op met je Nederlands!

Rint Sybesma schreef een opiniestuk dat niet goed ontvangen werd

Op 25 juli verscheen in deze krant een stuk van mij waarin ik pleitte voor de afschaffing van het Nederlands. Dat stuk was ironisch bedoeld. Dat had lang niet iedereen door en ik kreeg dan ook, over ironie gesproken, hatemail en doodsverwensingen van mensen die het eigenlijk roerend met mij eens zijn: ook zij dragen het Nederlands een warm hart toe.

Ik stelde een aantal 'maatregelen' voor die moesten leiden tot de uitfasering van het Nederlands: eerst ban je het Nederlands uit het hoger onderwijs, vervolgens uit het voortgezet onderwijs en zo voort, totdat het Nederlands in geen enkel vitaal deel van de samenleving nog een rol van betekenis speelt. Ik wilde onder de aandacht brengen dat een deel van die maatregelen in feite al genomen is. En het gebeurt nog steeds, zonder enig debat.

Een van de aanleidingen van mijn stuk was Nederlands en/of Engels? Taalkeuze met beleid in het Nederlands hoger onderwijs, een rapport van de KNAW met duidelijke aanbevelingen: faciliteer de overgang naar het Engels; pas de wetgeving aan waar die de verengelsing in de weg staat, en als de kwaliteit van het onderwijs lijdt onder de Nederlandstaligheid van studenten en docenten, ondersteun dan bijscholing in het Engels. Het is echt de wereld op zijn kop.

Het meest omineus is de passage over 'eventuele gebrekkige aansluiting' tussen voortgezet en hoger onderwijs. Dit adviseert de KNAW de minister: 'Ga in gesprek met relevante personen en organisaties uit het basis-, voortgezet, en hoger onderwijs om na te gaan hoe leerlijnen zo goed mogelijk kunnen worden doorgetrokken'. Dit betekent: trek de Engelstaligheid door tot op het laagste niveau van het onderwijs - precies wat Cor van Bree al jaren het 'olievlekscenario' noemt.

Is het schip nog te keren? Ik vraag me af of het Nederlands ons als taalgemeenschap eigenlijk wel genoeg kan schelen

Is het schip nog te keren? Soms heb ik er een hard hoofd in. Dan vraag ik me af of het Nederlands ons als taalgemeenschap eigenlijk wel genoeg kan schelen. Neem het gemak waarmee universitaire bestuurders het Nederlands terzijde schuiven. Of de gretigheid waarmee wij random Engelse kreten in het Nederlands opnemen. En dan heb ik het nog niet eens over de reclamecampagnes die vol inzetten op het Engels. Dit alles lijkt erop te duiden dat wij het als taalgemeenschap eigenlijk wel best vinden. Het Nederlands? Sodemieter toch op met je Nederlands.

Aan de andere kant zijn de heftige en meevoelende reacties die mijn vorige stuk opriep hoopgevend, naast de vele artikelen die in de krant verschenen zijn. We hoeven het harde hoofd misschien toch niet in de schoot te leggen. Misschien is er wel degelijk een voedingsbodem voor verzet tegen de marginalisering van het Nederlands.

Laten we in elk geval pas op de plaats maken totdat de kwestie aan de orde is geweest in een breed maatschappelijk debat, waarin ook de volksvertegenwoordigers verantwoordelijkheid nemen voor de lange-termijngevolgen van het laten doordenderen van deze trein. Het gaat immers niet alleen over onderwijs.

Rint Sybesma, hoogleraar Chinese taalkunde, Universiteit Leiden.