Seksuele intimidatie op de werkvloer hoort niet in de strafwet
© ANP

Seksuele intimidatie op de werkvloer hoort niet in de strafwet

De Arbowet verplicht werkgevers om werknemers te beschermen tegen seksuele intimidatie.

In de soms oververhitte discussies over seksuele intimidatie zag ik weer het voorstel opduiken om seksuele intimidatie in de strafwet op te nemen. Weer, want dat gebeurde ook toen enkele jaren geleden Dominique Strauss-Kahn een kamermeisje had verkracht. En nu dus, naar aanleiding van het wangedrag van Harvey Weinstein. In deze gevallen past aangifte bij de politie en maakt het niet uit of je werd aangevallen door een engerd uit de bosjes, een vriend die je vertrouwde of dat het om je werkgever gaat.

Maar seksuele intimidatie op het werk is iets anders. Het is een koepelbegrip en omvat de verkeerde seksueel getinte opmerking tegen de verkeerde persoon op het verkeerde moment, maar ook aanranding en verkrachting op het werk. In die laatste gevallen kun je gebruikmaken van de strafwet (dus aangifte doen bij de politie), maar in het hele scala van misdragingen daarvoor past de strafwet absoluut niet. Want aan welk gedrag moet je in de praktijk denken bij seksuele intimidatie op het werk?

Het betreft 'ongewenste seksueel getinte aandacht'. Denk aan seksueel getinte grappen en opmerkingen, uitweiden over bedprestaties of daarover vragen stellen, opmerkingen over het uiterlijk, onnodige aanrakingen, staren naar borsten en billen (ook wel praten op borsthoogte genoemd), verlekkerd smakken, masturbatie- of copulatiegebaren maken, nafluiten, et cetera. Dat komt allemaal voor. Erg vervelend als een enkele collega zich zo gedraagt, maar in dat geval voor de meeste vrouwen wel te hanteren. Zodra het groepsgedrag wordt, en/of de hiërarchisch hogere zich op die manier gedraagt, wordt het echter erg lastig en soms bedreigend. Maar ook dan past de strafwet niet. Ik zie het al voor me om naar het politiebureau te stappen met de mededeling dat mijn collega's seksueel getinte grappen debiteren.

Een werkgever moet er alles aan doen om een sociaal veilige werkomgeving te creëren

In dergelijke gevallen past een andere wetgeving: de Arbowet inzake psychosociale arbeidsbelasting. Daar valt ook seksuele intimidatie onder. Het grote voordeel van de Arbowet is dat deze werkgevers verplicht om werknemers te beschermen tegen seksuele intimidatie. Dat betekent dat een werkgever beleid moet voeren. Hij moet seksuele intimidatie in de risico-inventarisatie opnemen, een plan van aanpak opstellen, preventieve maatregelen nemen en zorgen dat medewerkers die er last van hebben adequate hulp krijgen. Kortom, een werkgever moet er alles aan doen om een sociaal veilige werkomgeving te creëren. Daarbij moet de werkgever zorgen dat hij de problemen bij de bron aanpakt. Naar de praktijk vertaald betekent dit dat de werkgever de dader aanspreekt en een eventuele sanctie oplegt (afhankelijk van wat deze heeft gedaan), en dat hij ervoor zorgt dat het slachtoffer in alle rust gewoon verder kan werken. Zonder negatieve gevolgen. Kom daar maar eens om via de strafwetgeving!

De Arbowet tegen seksuele intimidatie, mits goed opgezet en nageleefd, werkt gewoon goed

Natuurlijk is het snel gezegd: een plan van aanpak opstellen. Want daar komt best wel wat bij kijken. En natuurlijk zien wij, bij bureau Bezemer Kuiper & Schubad, werkgevers die het al heel wat vinden als ze een vertrouwenspersoon hebben aangesteld en de hele rest laten zitten. Maar we zien ook werkgevers die hun zorgplicht serieus nemen en niet alleen degelijk beleid tegen seksuele intimidatie (en pesten) opzetten, maar inspanningen verrichten om dit na te leven. Dit zijn werkgevers die van leidinggevenden correct voorbeeldgedrag eisen en niet schromen om ook hoge functionarissen die zich grensoverschrijdend gedragen aan te pakken. Zo moeten er meer komen. Dan verstilt de roep om seksuele intimidatie in de strafwetgeving op te nemen vanzelf. Omdat de Arbowet tegen seksuele intimidatie, mits goed opgezet en nageleefd, gewoon goed werkt!

Willeke Bezemer is gespecialiseerd in de aanpak van seksuele intimidatie op het werk.