Pechtold (D66), premier Rutte en Buma (CDA) na de formatiegesprekken op vrijdag.
Pechtold (D66), premier Rutte en Buma (CDA) na de formatiegesprekken op vrijdag. © Freek van den Bergh / de Volkskrant

Rutte III, stel eerlijke kansen tegenover de beperking van burgerrechten

Commentaar

Minder burgerrechten kan, mits er voldoende kansen tegenover staan.

Het nieuwe kabinet ontneemt vluchtelingen met een verblijfsstatus in de eerste twee jaar het recht op bijstand en zorg- en huurtoeslagen. Daartegenover staat dat migranten meer hulp krijgen bij hun integratie. Hiermee geeft Rutte III invulling aan zijn verkiezingsbeloften: een minder ruimhartig toelatingsbeleid van migranten, maar meer focus op integratie in de Nederlandse samenleving.

Het huidige integratiebeleid werkt zelfs averechts op de inburgering van nieuwkomers

De coalitie hoopt met de beperking van burgerrechten tegemoet te komen aan het breed levende idee onder Nederlanders dat nieuwkomers meer profiteren van de verzorgingsstaat dan zij. Om draagvlak voor vluchtelingenopvang te behouden is het verstandig rekening te houden met deze gevoelens.

Met het idee van een stapsgewijze opbouw van burgerrechten is niets mis, mits daartegenover wel eerlijke kansen staan. Op dit moment is hiervan geen sprake. Het huidige integratiebeleid werkt zelfs averechts op de inburgering van nieuwkomers, zo waarschuwden wetenschappelijke bureaus als de SER, WRR en het SCP herhaaldelijk. Kansrijke asielzoekers zitten onnodig lang in de wachtstand, waarbij ze niet mogen werken of studeren, ze verdwalen in de bureaucratie van verplichte inburgerings- en taalcursussen en worden van gemeente naar gemeente gezeuld. Daar moeten ze niet alleen telkens opnieuw beginnen met het opbouwen van netwerken en integreren, maar worden ze er ook nog van weerhouden met vaak onzinnige participatietrajecten.

Snellere integratie is niet alleen in het belang van statushouders zelf, maar ook van de verantwoordelijke gemeenten

Uit de nu uitgelekte passages uit het regeerakkoord valt niet op te maken of het nieuwe kabinet zich voldoende bewust is van deze zelfgecreëerde integratierem. Een gunstig teken is dat nieuwkomers niet langer zelf verantwoordelijk zijn voor hun inburgering en dat de beunhazerij in die sector wordt aangepakt. Maar onduidelijk is of toekomstige statushouders straks ook eerder en op eigen kracht kunnen integreren. De 'zorg in natura' die statushouders twee jaar lang krijgen, moet niet ontaarden in nog meer betutteling en juist minder mogelijkheden om op eigen benen te staan.

Het valt te hopen dat het kabinet het nieuwe integratiebeleid niet alleen symbolisch vormgeeft, maar ook pragmatisch. Snellere integratie is niet alleen in het belang van statushouders zelf, maar ook van de gemeenten die verantwoordelijk zijn voor hun participatie. Zij betalen immers de rekening als de integratie faalt.

Lees ook deze stukken over het komende regeerakkoord

Lastenverschuiving en burgerschapszin: dit is wat we tot nu toe weten over de plannen van Rutte III.

Doordat het nieuwe kabinet Rutte-III het laagste btw-tarief van 6 naar 9 procent verhoogt, is een gemiddeld huishouden straks twee tientjes per maand extra kwijt aan alledaagse zaken als voedsel, de kapper of de bioscoop.

Het kabinet Rutte III rekent af met het door de PvdA uitgeroepen feest van nivellering van Rutte II. Dat maken de belastingplannen die tot dusver zijn gelekt uit het regeerakkoord duidelijk.