Kajsa Ollongren tijdens het D66-congre in de WTC Expo op 18 november in Leeuwarden.
Kajsa Ollongren tijdens het D66-congre in de WTC Expo op 18 november in Leeuwarden. © ANP

Rutte-III doet hetzelfde met D66 als met de PvdA in Rutte-II: kill your darlings

Geachte redactie

De ingezonden brieven van woensdag 6 december.

Brief van de dag: D66 mag wel oppassen in Rutte-III

D66-minister Ollongren schaft het raadgevend referendum af, nota bene één van de kroonjuwelen van D66. De argumentatie lijkt veel op die van CDA-leider Buma, die vond dat de referendumwet niet op de Sleepwet van toepassing was omdat het kabinet die toch al wilde afschaffen. Ollongren zegt feitelijk hetzelfde over de referendumwet: de referendumwet is niet van toepassing op de referendumwet omdat we hem willen afschaffen.

Mag ik het kabinet feliciteren met deze staatsrechtelijke noviteit? En passant doet Rutte-III hetzelfde met D66 als met de PvdA in Rutte-II: kill your darlings. De PvdA mocht grote delen van de gezondheidszorg en sociale domein zelf hervormen (lees: saneren).

Het is nu de beurt aan D66. Ik hoop voor deze partij dat dit electoraal gezien beter met hen afloopt dan met de PvdA.

Mario Schrijver, Kampen

In een land waar schrijvers en illustratoren tot zelfcensuur worden gedwongen, zijn de boekverbrandingen niet ver weg

Koester het boek

Charlotte Dematons voelt zich gedwongen geen toestemming meer te geven voor een herdruk van haar verrukkelijke en geestige Sinterklaasboek Sinterklaas (V, 5 december). De scheldpartijen wegens discriminatie en racisme worden haar teveel: er staan Zwarte Pieten in!

Graag wil ik Charlotte een hart onder de riem steken: wij zullen haar boek koesteren en bewaren, en onze kinderen en kleinkinderen zullen er ieder jaar opnieuw in lezen en ervan genieten. Zelfs wanneer we er ondergronds mee moeten gaan. In een land waar schrijvers en illustratoren tot zelfcensuur worden gedwongen, zijn de boekverbrandingen niet ver weg.

Gé van den Bovenkamp, Zwolle

Blijf kritisch

Als lezer is het oppassen om de informatie van een kaart niet hapklaar over te nemen en kritisch te blijven

Kaarten worden regelmatig gebruikt in de Volkskrant om nieuws te verduidelijken. Kaarten presenteren informatie duidelijk en hebben daarmee een sterke invloed op onze beeldvorming van de wereld. Toch moeten wij als lezers erg kritisch blijven bij het zien van deze kaarten. Een mooi voorbeeld is de kaart van het Freedom of Thought report uit 2017 (Ten eerste, 5 december).

Deze kaart laat zien in welke landen vrijheid van meningsuiting en religiekritiek onder druk staan. Echter, er iets vreemds aan de hand met deze kaart. In de categorie zware discriminatie zitten 55 landen waaronder Duitsland, Polen, Griekenland, Turkije, Rusland, Zimbabwe, India, Vietnam en Nieuw-Zeeland.

Deze categorie is op een bijzondere manier gedefinieerd. Hierdoor zijn landen met in de praktijk een zeer diverse vrijheid van meningsuiting in dezelfde categorie terecht gekomen. Tussen de vrijheid van meningsuiting en religiekritiek in deze landen zit een groot verschil. Bijvoorbeeld er is een groot verschil tussen Duitsland en Rusland. Desondanks zijn al deze landen in dit kaartje in dezelfde categorie terechtgekomen. Dit voorbeeld laat goed zien dat het als lezer oppassen is om de informatie van een kaart niet hapklaar over te nemen en kritisch te blijven over de manier waarop een kaart is samengesteld.

Ewout Dam, geograaf, Istanbul

Tekst gaat verder onder de kaart.

Het recht uniek te zijn

Arnon Grunberg laat zich regelmatig negatief uit over wat hij 'het gegoochel met collectieve identiteiten' noemt (bijvoorbeeld de Voetnoten van 2 december (+), 7 september (+) en 17 augustus). Zodra mensen in zulke termen over schuld of slachtofferschap spreken ligt fascisme op de loer, zo stelt hij. In plaats daarvan zou iedereen 'het recht op een uniek individu te zijn' moeten opeisen. Wat hij zich niet lijkt te realiseren, is dat veel activisten juist precies voor dàt recht strijden: zij zoeken elkaar op om samen een toebedeelde negatieve collectieve identiteit te bestrijden.

Het zou mooi zijn als iedereen als individu het 'recht een individu te zijn' zou kunnen opeisen, maar helaas is dit meestal alleen weggelegd voor hen die dat juist niet meer nodig hebben.

Misha Velthuis, Amsterdam

Schuchtere schrijvers

De schuchtere schrijvers zijn dankbaar voor een kleine groep aandachtige, taalgevoelige lezers

Waar blijven de schuchtere schrijvers, vraagt Mirjam Vaes (O&D, 2 december) zich af. Wel, Mirjam, zij blijven thuis. Zij zitten aan hun schrijftafel te weifelen over en twijfelen aan elke zin. Met grote aarzeling en derhalve uitermate traag zetten zij hun woorden op papier.

En nooit gaan zij ervan uit dat ze daarmee een groot publiek zullen bereiken. Dat is ook niet hun doel. Zij genieten van het schrijven an sich. De schuchtere schrijvers zijn dankbaar voor een kleine groep aandachtige, taalgevoelige lezers. Misschien zelfs weten zij instinctief dat dit een select publiek betreft; zielsverwanten. Geen televisieoptreden kan daaraan tippen. De schuchtere schrijver schreeuwt niet, maar fluistert. Opdat hij alleen wordt gehoord door hen voor wie zijn woorden zijn bedoeld.

Lieneke Dijkzeul, Culemborg

'Punkbijbel'

'De (eerste) Openbaring van Jakobus' kenden wij tot nu toe alleen door de spectaculaire vondst in 1945 bij Nag Hammadi aan de Nijl in Egypte. Het waren 52 gnostische geschriften uit de oudheid, die bekend werden als de Nag Hammadi geschriften.

De teksten zijn in het Koptisch, de taal van de eerste christenen in Egypte. Het is heel bijzonder dat nu toch de origineel-Griekse versie is ontdekt ('Pagina's 'punkbijbel' opgedoken', Wetenschap, 5 december). Ik miste de expliciete verwijzing naar de Nag Hammadi-geschriften. Sinds de jaren zeventig bestaat er een integrale vertaling in het Engels en sinds de jaren negentig een Nederlandse vertaling van Jacob Slavenburg.

Arnoud Alderlieste, Voorburg