Peter de Waard: Als bitcoins virtuele tulpenbollen zijn, zijn dollars al decennia lang de papieren tulpenbollen
©

Peter de Waard: Als bitcoins virtuele tulpenbollen zijn, zijn dollars al decennia lang de papieren tulpenbollen

De Kwestie

Als bitcoins virtuele tulpenbollen zijn, zouden dollars al decennialang papieren tulpenbollen moeten worden genoemd. Alleen waarschuwen centrale banken en monetaire autoriteiten daar niet voor. Ze zouden zichzelf in de voet schieten, omdat de eigen reserves behalve uit een beetje goud uit bergen met dollars bestaan waarvan ze de waarde bewaken als een leeuwin haar welp.

Sinds de Tweede Wereldoorlog is de dollar het belangrijkste Amerikaanse exportproduct. Naast de yankeedollars zijn er eurodollars en petrodollars gecreëerd. De wereldwijde handel wordt voor ruim 90 procent in dollars afgerekend. In veel ontwikkelingslanden is de dollar ook het belangrijkste fysieke betaalmiddel. De wereldwijde geldhoeveelheid (bankbiljetten in circulatie en kortlopende opvraagbare tegoeden) wordt geschat op 75 biljoen euro. Daarvan zal het overgrote deel uit dollars bestaan.

In wezen zijn al die dollars gewoon stukjes papier met een nummer en een plaatje erop. De waarde is gebaseerd op vertrouwen

In wezen zijn al die dollars gewoon stukjes papier met een nummer erop. De waarde is gebaseerd op vertrouwen in de autoriteiten die erover waken. Als morgen niemand dat meer heeft en de dollars wil inwisselen voor iets tastbaars ¿ zeg goud ¿ zou de koers zo diep vallen dat de wereldeconomie in één klap in het stenen tijdperk terugkeert.

De Amerikaanse econoom Barry Eichengreen, hoogleraar aan de universiteit van Californië en schrijver van het standaardwerk De goudstandaard en de Grote Depressie, deed onderzoek naar het disproportionele gebruik van dollars in de wereldeconomie.
Maar er is ook een andere reden: de strategische, diplomatieke en militaire macht van de VS. Dat zou de Mars-hypothese kunnen zijn, genoemd naar de god van de oorlog.

Die verklaart waarom Japan een groter deel van zijn deviezenreserve aanhoudt in dollars dan China, Saoedi-Arabië dan Rusland, de andere grote olie-exporteur, en Duitsland dan Frankrijk.

Landen die voor hun defensie rekenen op de VS houden 35 procentpunt meer van hun deviezenreserves in dollars aan

'Duitsland, Japan en Saoedi-Arabië zijn voor hun veiligheid afhankelijk van de VS. China, Rusland en Frankrijk hebben zelf een nucleaire afschrikking', aldus Eichengreen. Landen die voor hun defensie rekenen op de VS houden 35 procentpunt meer van hun deviezenreserves in dollars aan.

Als de VS hun handen aftrekken van de wereld en een totale isolationistisch beleid zouden voeren, zou de veiligheidspremie op dollars verdwijnen. Het aandeel van de dollar in de reserves van staten die onder de Amerikaanse nucleaire paraplu schuilen zou met minimaal 30 procent verminderen, waardoor 750 miljard aan dollarschulden op de markt worden gegooid. De rente op de Amerikaanse staatsschuld zou met 0,8 procentpunt stijgen, rekent Eichengreen voor.

De papieren tulpenbol zal blijven bloeien zolang de VS de rol van supermacht blijven vervullen.