Een meisje wordt in het bijzijn van haar ouders ingeënt tegen Hepatitus A en tyfus.
Een meisje wordt in het bijzijn van haar ouders ingeënt tegen Hepatitus A en tyfus. © ANP

Patiënten met lichte leverschade en chronische infectie hebben het nakijken

De overheid laat kansen liggen op uitbanning van het Hepatitus-C virus.

Het kan meer dan twintig jaar duren voordat ziekteverschijnselen zich openbaren met als uiteindelijk resultaat ernstige leverschade.

Vanaf 1 november wordt nieuwe medicatie vergoed vanuit het basispakket voor mensen met een vergevorderde chronische Hepatitis C-infectie. Het middel Sovaldi dat in het vergoedingssysteem wordt opgenomen betekent een doorbraak in de behandeling, maar de beperkte beschikbaarheid levert geen bijdrage aan de volksgezondheid in het algemeen.

Een tattoo in het buitenland laten zetten? Intraveneus drugs gebruikt? In contact geweest met bloedproducten? Het kan meer dan twintig jaar duren voordat ziekteverschijnselen zich openbaren met als uiteindelijk resultaat ernstige leverschade.

De infectie was tot voor kort moeilijk behandelbaar. Alleen mensen met ernstige leverschade kwamen in aanmerking voor een zeer zware behandeling van een jaar met een kans van 50 procent op genezing. Een acute hepatitis C-infectie leidde in de meeste gevallen tot een slopend en langdurig ziekteproces met mogelijk een dodelijk afloop.

De resultaten van de nieuwe medicatie zijn revolutionair. Maar de prijs is dat ook, die is astronomisch hoog. In Amerika wordt het daarom ook wel de 'thousand dollar pill' genoemd, die kan leiden tot een kuur van een ton per persoon. De huidige leverancier, Gilead, heeft voor de ontwikkeling meer dan 11 miljard dollar neergeteld. Deze kosten willen ze uiteraard terugverdienen. En het moge duidelijk zijn dat snel terugverdienen de bedrijfsrisico's van de farmaceut in kwestie beperkt.

Volgens schattingen gaat het om niet meer dan 1,5 procent van de patiënten die mogelijk baat zouden hebben bij het middel.

Het middel zal voorlopig vergoed worden aan naar schatting 800-900 chronische patiënten die aan hepatitis C lijden. Het gaat om patiënten die zeer ziek zijn en/of zonder Sovaldi mogelijk zouden komen te overlijden. Het ministerie schat dat er zo'n 20.000 - 30.000 patiënten in Nederland zijn die baat zouden kunnen hebben bij het middel. De Nederlandse Leverpatiënten Vereniging schat dat aantal aanzienlijk hoger, tussen de 60.000 en 120.000.

Als het beschikbaar wordt voor alle patiënten leidt dat op termijn tot het uitbannen van de infectie

De nieuwe medicatie stelt de overheid voor een dilemma. Als het beschikbaar wordt voor alle patiënten leidt dat op termijn tot het uitbannen van de infectie. Het hoeft geen betoog dat deze optie vanuit het perspectief van de volksgezondheid verreweg de voorkeur verdient en uiteindelijk zal leiden tot een substantiële verlaging van de kosten van de gezondheidszorg.

Daarvoor is het nodig dat de prijs van de medicatie wordt verlaagd.
Het belang van de industrie staat daar haaks op. Eerst de ernstige gevallen voor een zo hoog mogelijk prijs behandelen. In een volgende fase verlagen ze de prijs waardoor de beschikbaarheid verbreed wordt. Dit zal leiden tot een hogere opbrengst voor de industrie.

Deze klassieke belangentegenstelling is niet nieuw, maar vraagt wel om sterke overheden die een vuist kunnen en durven maken in het belang van de volksgezondheid.

Het nieuwe bekostigingsbesluit maakt pijnlijk duidelijk dat de Nederlandse overheid - evenals de meeste andere Europese overheden - daartoe niet in staat is. En dat is zorgelijk.

De kosten van de gezondheidszorg zijn immers al enkele decennia onbeheersbaar. In het geval van de nieuwe medicatie heeft het ministerie zich gewillig naar de slachtbank van de farmaceuten laten leiden waardoor we nu teveel geld gaan uitgeven voor een kleine groep ernstige gevallen.

Pas als zij echt zwaar ziek zijn komen ze in aanmerking voor een behandeling die vervolgens een onevenredig hoog beslag legt op het beschikbare budget

Patiënten met lichte leverschade hebben vooralsnog het nakijken

Overheid, pak die kans op betere Europese samenwerking en stem de volksgezondheidsbelangen af in Europees verband! Stel je hard op ten aanzien van de prijsstelling van de farmaceutische industrie en speel de verschillende aanbieders tegen elkaar uit door hun houding en prijsstelling in de openbaarheid te brengen. Het zijn geoorloofde tactieken om de prijs in het belang van de volksgezondheid tot een aanvaardbaar niveau te verlagen.

Wij, als samenleving, vragen aan de overheid te doen wat nodig is om de volksgezondheid zo goed mogelijk te dienen voor een redelijke prijs.

De huidige bekostiging zet de deur wagenwijd open voor astronomische winsten voor de farmaceutische industrie. Patiënten met lichte leverschade en chronische infectie, patiënten met een co-infectie met hiv met grotere kans op leverschade, risicogroepen (homoseksuele mannen, druggebruikers, specifieke groepen allochtonen) hebben vooralsnog het nakijken.

Pas als zij echt zwaar ziek zijn komen ze in aanmerking voor een behandeling die vervolgens een onevenredig hoog beslag legt op het beschikbare budget.

Aan het ministerie de taak om een vuist te maken en op te komen voor echte volksgezondheidswinst tegen een redelijke prijs.


Hugo van Aalderen is directeur van Mainline.
Mainline is een organisatie die zich richt op het verminderen van gezondheidsrisico's bij druggebruikers wereldwijd.