Opinieblog - 'Ja tegen GroKo is eigenlijk een Nee'

Een selectie van interessante debatten op internet en in andere media, bij elkaar geblogd door opinieredacteuren van de Volkskrant.

Berichten

Bekijk nieuwe update(s).
  1. SPD-congres

    Martin Schulz, amper een jaar leider van de SPD, is de grote verliezer van het stormachtig verlopen partijcongres over het openen van de onderhandelingen over een grote coalitie met de CDU en de CSU. Die Zeit wijst erop dat de SPD niet bekendstaat om zijn buitensporige enthousiasme. ‘Maar zo lusteloos hebben de kameraden zich nog nooit naar een deelname aan de regering gesleept.’

    Het wantrouwen tegen Schulz, die na de verloren verkiezingen samenwerking met Merkel afwees, was groot, noteert Die Zeit uit de mond van een afgevaardigde: ‘De mensen vragen mij wat het woord van de partijleider nog waard is’. Het was fractievoorzitter Andrea Nahles die de congresgangers over de streep wist te trekken door met overslaande stem te verklaren dat ze bang was voor de vragen die de kiezers aan de SPD zouden gaan stellen als die zou aansturen op nieuwe verkiezingen.

    Correspondent Dominique Eigenmann van de Zwitserse Tages-Anzeiger stelt vast dat het krappe Ja de SPD doormidden heeft gespleten. ‘De tegenstand tegen een nieuwe grote coalitie was zo groot, dat het Ja bijna als een Nee klonk.’ De SPD moet de waarschuwingen van de vele nee-stemmers ter harte nemen: ‘Wanneer de SPD zich in de komende jaren niet personeel en programmatisch vernieuwt, is haar bestaan als centrum-linkse volkspartij daadwerkelijk in gevaar.’

    The Guardian legt de vinger op de groeiende euroscepsis onder de SPD-afgevaardigen. Schulz verklaarde dat de SPD de leiding moest nemen in de Europese politiek om ‘aan de geest van het neoliberalisme een einde te maken’. Maar toen Schulz melding maakte van een telefoongesprek met de Franse president Macron, steeg uit sommige hoeken van de zaal een sarcastisch gegrom op. ‘Veel leden geven de voorkeur aan de linksere koers van de Britse Labourleider Jeremy Corbyn, dan aan de centrumkoers van de Franse president.’

    Alleen The Economist is optimistisch. ‘Waarschijnlijk is de hoogste horde genomen: de leden zijn uiteindelijk pragmatisch en de kans dat Duitsland met Pasen een nieuwe regering heeft, is groter dan het tegendeel.'
    De SPD aast op het machtige ministerie van Financiën, wat 'een goede zaak is om de eurozone te hervormen'. Schulz heeft zijn oog laten vallen op Buitenlandse Zaken. 'Dat is allemaal goed nieuws voor Emmanuel Macron, de Franse president die veel politiek kapitaal heeft geïnvesteerd in samenwerking met Duitsland – en die met de SDP een sympathieke partner in Berlijn heeft.’

    De kans dat Duitsland met Pasen een nieuwe regering heeft, is groter dan het tegendeel

  2. Pesten loont pestkoppen staan bovenaan in de pikorde van de klas, schrijft Aleid Truijens. Het zijn niet de kinderen die het aardigst en leukst worden gevonden, maar degenen met de meeste macht, status en invloed. Daarom wil iedereen vrienden met hen zijn. Om zelf te stijgen in de roedel. En om te voorkomen dat de pestkop jou te grazen neemt. Het is nu ook wetenschappelijk bewezen, stelt Truijens die wijst op een promotie over pestgedrag
    'Pesten is niet de schuld van de leerkracht, maar wegkijken kan niet. Pouwels wijst erop dat leerkrachten pesten vaak onderschatten, omdat het buiten hun zicht gebeurt. Goedwillende leraren bespreken het pesten in de klas. Alle kinderen knikken empathisch: pesten is héél erg. Na de les krijgt het slachtoffer op het schoolplein een extra beurt.'
    Haar conclusie luidt: 'Al die kringgesprekken, trainingen en pestprotocollen hebben geen bal opgeleverd; het pesten op school neemt niet af. Integendeel. Sociale media bieden de kwelgeesten eindeloze nieuwe mogelijkheden. Het is een weeffoutje in de menselijke natuur: in de smaak willen vallen bij de top.'

    Rob Vreeken was in Tunis de afgelopen week opnieuw getuige van 'hoe sterk de enige bloem van de Arabische lente is'. 'Demonstraties van jongeren tegen werkloosheid en prijsverhogingen waren op sommige plaatsen ontaard in vernieling en brandstichting, maar tot echte chaos had dat volstrekt niet geleid, laat staan tot een nieuwe 'volksopstand', met alle ongewisse gevolgen van dien.' En wat, zo vraagt hij zich af, maakt dat in dit land mogelijk was wat elders in het Midden-Oosten niet lukte? Eén antwoord volstaat: het maatschappelijk middenveld.
    'In Tunesië geven niet generaals, maar burgers in roerige tijden de doorslag. Kunstenaars, feministen, rappers, juristen, schrijvers, academici en - niet te vergeten - gewone Tunesiërs: telkens wanneer de democratische transitie de afgelopen jaren dreigde vast te lopen of te ontsporen, kwamen zij in het geweer, zo nodig met een miljoen man op straat. Het maatschappelijk middenveld is hier de belangrijkste factor. Een weinig aantrekkelijk begrip maar van levensbelang voor vitale democratiën.' En niet alleen in Tunesië. 'Want in deze tijden van sterke mannen en autoritaire populisten zou het goed zijn de voornaamste tegenkracht vaak en helder te benoemen.'

    Deze week ging het in de Kamer over de burgemeestersbenoemingen, de Heintje Davids van het staatsrecht, stelt Martin Sommer. Van de burgers wil 70 procent dat de burgemeester rechtstreeks wordt gekozen, en dat al decennia lang. Staat ook weer in het SCP-rapport. Denk maar niet dat het er nu van komt. Ook hier is de gevestigde politiek in het schuttersputje gekropen. Alleen de PVV en Thierry Baudet willen er nog hard voor hollen.
    Sommer: 'Al jaren is men bezig om de door de koning benoemde burgemeester uit de Grondwet te halen. Zoals bekend zijn de burgemeesters heel tevreden met hoe het nu gaat. Zij staan boven de partijen en zijn onafhankelijk, zeggen ze. De belangrijkste bron van de burgemeesterlijke tevredenheid is natuurlijk dat ze nooit met de zweep van de democratie te maken krijgen. Je moet er toch niet aan denken dat kiezers zich ertegenaan gaan bemoeien.'

  3. Trumps jaar

    Donald Trump is een jaar president, aanleiding voor terugblikken door media en columnisten. Er zijn Amerikanen die heel tevreden zijn: The New York Times vroeg zulke lezers hun enthousiasme in brieven uit te leggen. Een selectie daaruit staat hieronder. Plus het commentaar van The Economist.

    De toelichting van de krant: ‘The New York Times is erg kritisch over het Trump-presidentschap. In de geest van het open debat, en in de hoop dat het lezers die het met ons eens zijn helpt de meningen te begrijpen van hen die het met ons oneens zijn, hebben we Trump-supporters gevraagd hun pleidooien vóór hem te sturen.’

    Trump leert bij
    Donald Trump is geslaagd waar Barack Obama faalde. De economie doet het beter, buitenlandse tirannen zijn bang, IS heeft het meeste van zijn gebied verloren, onze ambassade verhuist naar Jeruzalem en belastinghervormingen zijn aangenomen. Sterker nog, dhr. Trump leert elke dag bij, past zich aan en treedt slimmer op. Volgende aan de beurt: hervormingen van de uitkeringen! En ten slotte: de vastgeroeste belangengroepen in Washington en beide politieke partijen zijn boos en bang. Wie had kunnen dromen dat alles wat nodig is om vooruitgang te boeken visie, lef en wat testosteron zijn?

    Steven Sanabria, Oakdale, CA

    Mijn wildste verwachtingen overtroffen
    Ik heb meer tegen Hillary Clinton gestemd dan voor Donald Trump. Dat gezegd hebbende, heeft president Trump mijn wildste verwachtingen overtroffen. Ja, hij is gênant. Ja, hij schopt onnodig relletjes. Maar hij heeft ook de belastinghervorming erdoorheen gedrukt, IS grotendeels verslagen, een aantal solide conservatieve rechters benoemd, en het leven van Amerikaanse burgers grotere prioriteit verleend dan dat van illegale immigranten; ook heeft hij ons uit verschillende slechte internationale verdragen teruggetrokken, heeft een aantal overbodige regels geschrapt, hij zet echte druk op Iran en Noord-Korea, etc. etc.

    Ik hield van George W. Bush maar hij faalde keer op keer om zijn beleid erdoor te krijgen. Als we de wilde manieren van dhr. Trump moeten accepteren om ervoor te zorgen dat er wel iets gebeurt, ben ik daartoe bereid. Eerlijk gezegd weet ik niet of hij bereikt zou hebben wat hij tot nu toe heeft bereikt als hij niet een onvermurwbare publieke kwelduivel was.

    Jason Peck, Holtsville, NY

  4. Trumps jaar (2)

    Privé-sector gestimuleerd
    Ik heb op Donald Trump gestemd en, als je het alternatief beschouwd, zou ik dat zo weer doen. Newsflash: niet alle Trump-kiezers zijn Hillary Clintons ‘deplorables’. Veel van ons zijn goed geïnformeerd en hoogopgeleid, en we hebben genoeg van de vermoeiende aandacht van de Democraten voor identiteitspolitiek, klassenstrijd, en de minachting voor bedrijven en de ‘rijken’.

    Peilingen geven Trump lage cijfers, en dat zou ik ook geven als het om karakter, persoonlijkheid en temperament ging. Maar ik zou hem hoge cijfers geven als het om beleid ging dat de privésector stimuleert – de sector die uiteindelijk de rekeningen betaalt van alle extravagante sociale programma’s van de Democraten. En dankzij dhr Trump hebben we een minister van onderwijs die nou eens echt meer geeft om het onderwijzen van kinderen dan om het tevreden stellen van de onderwijsvakbonden.

    Nog belangrijker: een complete omslag van het bedeesde buitenlands beleid onder Obama was hard nodig, want dat beleid gaf onze tegenstanders moed – inclusief China, Rusland, Noord-Korea en militanten uit het Midden-Oosten. Ik ben ook voor een robuustere benadering van grensbewaking en illegalen, al is daarbinnen nog steeds plek voor een verblijfsvergunning voor Dreamers die zich aan de wet houden , maar geen onverdiend pad richting Amerikaanse nationaliteit.

    David Macneil, Chatham NJ

  5. Trumps jaar (3)

    The Economist: Is het echt zo erg?

    'Bijna een jaar met Donald Trump als president moet je jezelf in de arm knijpen om het allemaal te bevatten. In ‘Fire and Fury’, Michael Wolffs roddelachtige relaas over het Witte Huis, dat niet zozeer Trumps verjaardag vierde maar een stomp in het gezicht was, wordt de leider van de vrije wereld geportretteerd als een monsterachtige, egoïstische kind-keizer, ongeschikt voor zijn ambt in de ogen van zijn eigen medewerkers. Amerika is verwikkeld in een debat over de geestelijke gezondheid van de president. Klaarblijkelijk niet in staat zich te beheersen, stookt Trump het vuurtje op door op Twitter te balken dat hij een ‘zeer stabiel genie’ is en door in een dreigement tegen Noord-Korea, op te scheppen over de indrukwekkende grootte van zijn kernknop.

    Trump-volgen is verslavend. (..) Maar, om de balans op te maken van zijn presidentschap tot nu toe, is het ook incompleet en een gevaarlijke afleiding.

    Om te zien waarom het incompleet is, besef ten eerste dat de Amerikaanse economie er goed voor staat, met een geannualiseerde groei van 3,2 procent in het derde kwartaal. Salaristoename voor blauwe boordenwerknemers gaat sneller dan de rest van de economie. Sinds het vertrek van Barack Obama is de werkloosheid blijven dalen en de aandelenmarkt is blijven stijgen. Trump heeft geluk – de wereldeconomie laat de sterkste samenhangende opleving zien sinds 2010. Maar hij heeft zijn geluk een duwtje gegeven door het Amerikaanse bedrijfsleven het gevoel te geven aan zijn kant te staan. Voor veel Amerikanen, vooral voor hen teleurgesteld in Washington, klinkt de klaagzang over de acute dreiging voor heel Amerika die Trump zou vormen, als onwaar.(..)

    Trump was een slechte president in zijn eerste ambtsjaar. In het tweede zou hij Amerika grote schade kunnen berokkenen. Maar de presidentiële telenovela leidt alleen maar af. Hij en zijn regering moeten op een goede manier verantwoordelijk worden gehouden voor wat ze in werkelijkheid doen.’

  6. De Nederlandse vissers op platvis zijn verbijsterd door de stemming in het Europarlement dat voor een verbod is op elektrisch vissen met de pulswing. Ze vrezen hun ondergang na de grote investeringen die ze hebben gedaan. Franse vissers zijn daarentegen opgetogen.

    Een verslaggever van de Franse site ‘Reporterre, le quotidien d’écologie’ praat in Duinkerken met Franse vissers. Die zijn opgelucht dat het Europees Parlement hun kant heeft gekozen. Frédéric Drogerys, de voorzitter van de vissers in Noord-Frankrijk, is niet uitgevaren. Niet alleen vanwege het slechte weer: ‘Vooral omdat er geen tong meer is.’

    Hij vreest dat de Nederlandse vissers met hun experimentele pulswings het einde van de Franse visserij voor de Franse noordkust zullen betekenen. In Straatsburg voeren hij en zes andere voorzitters van vissersverenigingen een lobby tegen het elektrisch vissen. ‘Brazilië is al gestopt met het elektrisch vissen. China, dat een vloot van 350 schepen had, heeft het in 2000 al verboden, nadat het land na er tien jaar gebruik van te hebben gemaakt tot de conclusie kwam dat zo de visvoorraad werd vernietigd. De Nederlanders vissen allemaal te snel en vangen dag en nacht jonge tong, die nog niet eens de kans heeft gehad zich voort te planten.’

    Drogerys wil de Nederlanders vooral weren uit ‘zijn’ zee, waar de de kleinere Franse schepen tot voor kort het rijk allen hadden met hun boomkorvisserij, waarbij kettingen over de bodem schrapen om de platvissen naar boven en in de netten te jagen. Met de elektrische schokken van de pulswing als alternatief kunnen ook de grotere Nederlandse schepen daar vissen.

    Drogerys: ‘Laten ze hun non-stopvisserij in hun eigen gebied uitvoeren, of in de internationale wateren, maar niet bij ons !’ Een verbod is nodig voor de nabije toekomst, zegt hij: ‘Het is een kwestie van weken. Vooralsnog overleven we, maar als er begin maart nog geen vis is, zal het gedaan zijn met de visserscoöperatie van Duinkerken. Al twee maanden lang verdienen we geen salaris en vangen we te weinig.’

  7. Koerdische veilige zone

    Syrië, Rusland en Turkije hebben boos gereageerd op een Amerikaans plan om 30 duizend Koerdische grenssoldaten op te leiden in het deel van Syrië dat aan Turkije grenst. Volgens de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov is het ‘een heel serieuze zaak, die de zorgen doet toenemen dat de weg richting opdeling van Syrië al is ingeslagen’. De Turkse president Erdogan (formeel nog altijd een Navo-bondgenoot van de VS) dreigde al het leger omver te werpen ‘nog voordat het is geboren’.

    In Hurriyet Daily News schrijft columnist Yusuf Kanli over een ‘existentiële bedreiging’. ‘Het is een oud cliché binnen de Turkse politieke elite dat als er ooit een Koerdische staat zou komen, alleen Turkije deze kan vestigen. (…) Maar Turkije kan nu niet accepteren dat het zijn veiligheid moet opgeven en existentiële bedreigingen moet accepteren omwille van de mondiale plannen en percepties van de Amerikaanse regering of het door de VS geleide Westen, die helaas, en om redenen die niet geheel zijn terug te voeren op vreemde ontwikkelingen in Turkije, heel sceptisch zijn geworden over de rol die Turkije speelt in de gemeenschappelijke verdediging. Het ontsporen van westerse waarden door Turkije is waarschijnlijk de hoofdreden voor deze vervreemding.’

    ‘Zou Turkije zich op een lijn kunnen plaatsen met Rusland, omdat het zo met de VS van mening verschilt over de Amerikaanse plannen voor Syrië? De aankoop van het Russische S400-systeem en de politiek-economische toenadering tussen Erdogan en Poetin zijn een aanwijzing dat Turkije de muur over zou kunnen klimmen. Maar makkelijk zou dat niet zijn. Turkije kan zich niet de luxe veroorloven van het tolereren van een vijandige, door Amerikanen bewapende strijdmacht van 30 duizend man aan zijn grenzen. Als Turkije optreedt om zulke plannen te vernietigen, moet iedereen zich herinneren dat Turkije dit alleen maar doet vanwege de existentiële dreiging waaraan het is blootgesteld door zijn ongelukkige bondgenoten.’

    De Amerikaanse Wall Street Journal schrijft daarentegen: ‘De Trump-regering heeft niet gezegd wat zij wil in het Syrië van na IS, maar des te beter als het de Koerden aldaar wil helpen. De Koerden waren onmisbare grondtroepen in de strijd tegen IS en zij verdienen het wat steun terug te krijgen. Hun aanwezigheid in Syrië is ook een tegenwicht tegen Irans verlangen de regio te overheersen van Teheran tot aan de Middellandse Zee. Ze bieden tevens een gematigd, prowesters alternatief tegen een Syrië dat wordt gedomineerd door ofwel de as Assad-Iran-Rusland ofwel de jihadistische soennitische oppositie die sterker wordt in zuidelijk Syrië.'

    'Lavrovs woede-uitbarsting over de plannen kan het best worden begrepen als dreigement om de Amerikanen te dwingen de Koerden op te geven. Hetzelfde geldt voor de uitspraken van Erdogan. Maar als de VS enige invloed over gebeurtenissen in Syrië willen, en zelfs maar enige invloed over vredesbesprekingen, zullen ze standvastig moeten zijn in het steunen van een Koerdische veilige zone.’

  8. 'PvdA beschadigd door affaire-Moorlag'

    Redacteur Bart Zuidervaart van Trouw schrijft: ‘Wat blijft hangen is de knullige en chaotische wijze waarop de partij de afgelopen drie weken met de kwestie-Moorlag is omgesprongen.’ De sociale werkplaats Alescon in Drenthe werd in december door de rechtbank op de vingers getikt. Daar werden mensen met een arbeidsbeperking via een zelf opgericht uitzendbureau aan het werk gezet. Zij verrichten dezelfde arbeid als collega’s, maar tegen een lagere beloning. Dat deugt niet, oordeelt de rechter. Moorlag was daar van augustus 2015 tot oktober 2017 directeur.

    ‘De alarmbellen die kennelijk niet in de fractie afgingen, klonken wel elders in de partij’, constateert Zuidervaart. De Jonge Socialisten drongen aan op het vertrek van Moorlag. Een deel van de Tweede Kamerfractie keerde zich tegen Moorlag, gevolgd door het bestuur van de PvdA.

    Dankzij de commissie-Noorman kan Moorlag alsnog aanblijven. ‘Maar Moorlag heeft wel degelijk fouten gemaakt. De commissie vindt dat hij de partij actiever had kunnen betrekken bij de kwestie. Zo repte Moorlag tijden zijn gesprek met de kandidaatstellingscommissie voor de Tweede Kamer met geen woord over de rechtszaak die liep tegen Alescon. Zijn optreden in de media, nadat Alescon was veroordeeld door de rechter, schoot tekort. Moorlag had duidelijker afstand moeten nemen van de schijnconstructie, ook tegen partijgenoten.’

    Zuidervaart concludeert: ‘De PvdA zal met weinig plezier terugkijken op de afgelopen maand. Partijleider Asscher bleek lijnrecht tegenover voorzitter Vedelaar te staan. Diezelfde voorzitter wilde Moorlag weg hebben, maar vindt nu ook dat hij een ‘geloofwaardig’ Kamerlid kan blijven. Datzelfde Kamerlid schuift dinsdag aan bij de fractie, in de wetenschap dat een deel het vertrouwen in hem kwijt was.’

    Ook NRC meent dat de PvdA door de affaire-Moorlag beschadigd is. Thijs Niemandsverdriet: ‘Dit compromis is de minst schadelijke manier om de affaire te beëindigen, hoorde je afgelopen week al in de PvdA: de vrede tekenen, allebei ‘sorry’ zeggen en hopen dat het zo snel mogelijk overwaait. Moorlag en de partijtop werden daarbij geholpen door het milde oordeel van de commissie-Noorman.

    ‘Maar met deze affaire heeft de PvdA, die na de electorale afstraffing van maart vorig jaar op zoek is naar de oude linkse idealen, weer de schijnwerper gezet op de pijnlijke compromissen uit Rutte II. Met hun constructie probeerden Moorlag en zijn voorgangers bij Alescon juist de gevolgen te verzachten van de bezuinigingen op de sociale werkplaatsen een maatregel waar de PvdA in Rutte II verantwoordelijk voor was.’

    Niemandsverdriet neemt de schade op: ‘Doordat de kwestie zo hoog is opgespeeld in een politiek nieuwsluwe periode, hebben alle betrokkenen schade opgelopen. Moorlag, die bekend is geworden als ‘die PvdA’er van de schijnconstructie’. Voorzitter Vedelaar, net aangetreden, die hem overhaast de wacht aanzegde. De Tweede Kamerfractie, die tot twee keer toe een draai moest maken. En partijleider Lodewijk Asscher, die in een cruciale fase van de affaire afwezig was.’

  9. Drie columns en meer

    ‘Persvrijheid en fatsoen gaan alleen samen als wijzelf bepalen wat fatsoen is, en niet de overheid’, schrijft Martin Sommer. ‘Gebruikers van sociale media moeten zelf met de billen bloot en zich bekendmaken. Dat heet reputatie-management. Twitter of Facebook aanspreken op hun goede naam helpt niet. Ze zijn wel gevoelig voor hun reputatie, maar hebben meer belang bij relletjes op het net. Die geven traffic en dus advertenties. Gebruikers van sociale media zullen dus zelf hun anonimiteit moeten prijsgeven - anders gezegd schade ondervinden als ze zich misdragen.’

    Loes Reijmer schrijft in haar column over de ‘Shitty media men’, een lijst met beschuldigingen van seksueel machtsmisbruik van Amerikaanse mannelijke journalisten. ‘Ik schrijf er hier toch over, omdat het mooi de dilemma's, dynamiek en oncontroleerbaarheid van online aanklachten illustreert. Het komt gevaarlijk dicht bij de heksenjacht waar critici van #MeToo - zoals deze week Deneuve en 99 andere Franse vrouwen - voor waarschuwen. Maar er zijn ook redenen om de lijst te verdedigen, zoals Amerikaanse vrouwelijke journalisten de afgelopen dagen deden op Twitter.’

    ‘De uitzichtloosheid is verstikkend, toch proberen demonstranten in Iran en Tunesië het weer’. Aldus Arie Elshout. ‘Beseffen wij vanuit onze westerse leunstoel hoeveel moed daarvoor nodig is?’ Alles draait om het kantelpunt, legde de politicoloog Gene Sharp hem eens uit. ‘Tegen het harde verweer van het bewind in moet de opstand zien door te groeien tot hij een kritische massa bereikt die groot genoeg is om aan de andere kant het rekenen, deserteren en overlopen te laten beginnen totdat het zo stil wordt rond de leiders dat ze moeten vluchten. Zo ging het met de sjah van Perzië, zo gaat het hopelijk ook met zijn opvolgers, de ayatollahs. Ooit of nooit. Het kan met de demonstraties ook zo weer afgelopen zijn.’

    Over de pogingen van jongeren in Saoedi-Arabië en Iran om de erfenis van 1979 te begraven, schrijft trouwens ook Thomas Friedman.

    Maar hét te lezen opinieartikel van dit weekend is geschreven door Nadia Ezzeroili: ‘Waarom het woord kech ons altijd treft als een mokerslag (en aanhaken bij #MeToo lastig is)’.

  10. Het nieuwe beleid van de Europese Unie om geld te steken in opvang in de regio om de migratie uit Afrika tegen te gaan, stoelt op een denkfout, meent de schrijver Alain Mabanckou. Zo worden autoritaire regimes versterkt, die juist de reden zijn voor veel Afrikaanse jongeren om hun land te verlaten. Veel animo om terug te gaan naar een dictatuur hebben ze ook niet. De schrijver werpt zich op als hun spreekbuis.

    Mabanckou (1966) is een van de hoofdsprekers op het literaire festival Winternachten in Den Haag (18 tot 21 januari). Zijn roman Prins Peper kwam onlangs in Nederlandse vertaling uit. In Frankrijk zijn eerdere romans van hem bekroond. Mabanckou komt uit Congo-Brazzaville en doceert nu Franstalige literatuur aan de universiteit in Los Angeles, UCLA.

    U schreef eens dat u stapels berichten krijgt van Afrikaanse jongeren, wat willen die van u?

    Mabanckou lacht in de telefoon vanuit Los Angeles: ‘Ja, ze zien me op tv, horen me op de radio, lezen me op sociale media en denken dat is onze beroemde grote broer, die moet het woord voor ons doen. We zuchten onder een dictatuur, daarom willen we weg. De dictator van Congo-Brazzaville, Denis Sassou-Nguesso, zit er al sinds 1979, met een paar jaar onderbreking in de jaren negentig. De jongeren hopen dat ik de macht heb om me uit te spreken en dat er naar me wordt geluisterd, dat ik het op kan nemen tegen de dictatuur.'

    Europa wil hun komst echter inperken. Hoe zou de EU dat kunnen doen?
    ‘Allereerst zouden Europese landen moeten stoppen Afrikaanse leiders van autoritaire regimes te steunen. Het zou het best zijn om alle financiële steun aan hen te staken, ook al kan dat ook voor de bevolking nare gevolgen hebben. Ik begrijp de Franse president Macron niet, waarom hij met dictators gaat praten. Die ‘politiek van partnerschap’ van hem is toch zinloos als het betekent dat lieden geld krijgen toegestopt die hun eigen mensen vermoorden?’

    Democratie helpt tegen migratie?
    ‘Onder een democratie hebben mensen veel minder reden om weg te willen. En maakt het aantrekkelijker om na een tijdje weer terug te gaan naar je eigen land. Veel migranten kunnen helemaal niet terug, dan worden ze zonder enige reden opgepakt. Ik zelf kan ook niet naar Congo-Brazzaville, pas als er een democratie is.’

    Maar ook uit democratische landen als Ghana en Senegal komen veel jongeren naar Europa.
    ‘Ja, reislust en zin in avontuur onder jongeren zijn universeel. Vaak wordt vergeten dat de grootste migratie van Afrikaanse jongeren binnen het Afrikaanse continent gebeurt. Al heel lang gaan jongeren op pad op zoek naar werk, onderwijs, handel. Mijn neven wilden graag naar Europa, maar dat vonden ze te gevaarlijk geworden, dus ze zijn ergens anders heen gegaan. Velen trekken naar Zuid-Afrika. Daarom vind ik het belangrijk dat de Afrikaanse grenzen worden opgeheven, om ons de vrijheid te geven te gaan en staan waar we willen.’