Opinieblog - Frank Westerman over Srebrenica: 'Je schaamt je kapot'

Een selectie van interessante debatten op internet en in andere media, bij elkaar geblogd door opinieredacteuren van de Volkskrant.

Berichten

Bekijk nieuwe update(s).
  1. Vonnis Mladic

    De Bosnisch-Servische oud-generaal Ratko Mladic hoort vanmiddag het vonnis van het Joegoslavië-Tribunaal. Schrijver Frank Westerman was correspondent voor de Volkskrant in 1995 toen de troepen van Mladic ruim 7 000 moslimmannen afslachtten in de enclave Srebrenica.

    Twintig jaar later herinnerde Westerman zich in een interview met verslaggever Laura de Jong nog goed hoe het was toen de enclave in 1995 omsingeld was. ‘Tienduizenden mensen waren samengedreven in het dal, als opgejaagde dieren zaten zij in een kooi. Uitgehongerd en uitgeput. Families woonden in een schoolgebouw. De ene familie boven de tafels, de andere familie daaronder.’

    Westerman keerde in 2015 terug voor zijn boek ‘De slag om Srebrenica’. 'Nu was ik er in april. Tegenover de compound ligt een akker, een dodenakker. Meer dan zesduizend marmeren zuiltjes met de namen van de overledenen kijken verwijtend naar de voormalig Dutchbat-compound. Ik sprak een vrouw die vertelde veertig familieleden te zijn kwijtgeraakt.'

    Op de vraag van De Jong hoe het was om daar als Nederlander te zijn, antwoordde Westerman: 'Je schaamt je kapot. Duizenden mensen zijn omgekomen terwijl ze beschermd zouden worden door de Nederlanders.'

    Lees hier het interview met Westerman uit de Volkskrant van 1 juli 2015 terug.

  2. populisme en EU

    De anti-populisten zijn gevaarlijker dan de populisten. Deze stelling verdedigde de Britse hoogleraar sociologie Frank Furedi vorige week in Brussel. Het debat Good en Bad Populism was georganiseerd door het Britse Institute of Ideas en het Vlaams-Nederlands Huis deBuren.

    De vijandigheid ten opzichte van het populisme is een karakteristiek element geworden in de hedendaagse politieke cultuur in Europa. Oppositie tegen het beleid van de Europese Unie wordt beschouwd als crimineel en de eurosceptici worden afgeschilderd als halve of hele nazi’s.

    Furedi, die in Hongarije is geboren, verbleef enige tijd in Boedapest om te werken aan zijn nieuwe boek ‘Populism and the European Culture Wars’. Hij stelt dat de Europese elite met twee maten meet bij de beoordeling van de anti-liberale politiek van premier Viktor Orban. Diversiteit is goed, zolang het om geslacht, seksuele voorkeur of regio gaat. Zodra diversiteit wordt geclaimd op basis van de eigenheid van een natie, is het taboe. Wie zich keert tegen het seculiere, kosmopolitische ethos van het Europese establishment, is in de ogen van Brussel een gevaarlijke nationalist. Maar Orban is volgens Furedi een volbloed Europeaan, zij het een conservatief-christelijke.

    Furedi meent dat de Europese elite zijn vertrouwen in de democratie en in zichzelf is kwijtgeraakt. ‘Wie twijfelt aan het vermogen van de kiezers om op basis van de media te oordelen over politieke vraagstukken, twijfelt in wezen aan zichzelf.’ De opkomst van het populisme vervult hem juist met optimisme: ‘De gewone mensen eisen respect voor hun eigen identiteit’.

    Zodra diversiteit wordt geclaimd op basis van de eigenheid van een natie, is het taboe

  3. Ander Commentaar

    Onder de kop ‘Geen vertrouwen, louter verliezers’, sombert Der Spiegel over de mislukte coaltieonderhandelingen in Duitsland. Commmentator Philipp Wittrock schrijft:

    ‘Ze hebben zich niet overhaast: vier weken lang hebben CDU, CSU, FDP en de Groenen de kansen op samenwerking onderzocht. Ze traden zelfs in de aftastfase al verder in details dan waarschijnlijk in Duitsland in normale coalitieonderhandelingen ooit gebeurd is. En desondanks is Jamaica mislukt. Omdat alle betrokkenen in deze lange tijd verzuimd hebben op te bouwen wat een verbond uiteindelijk echt samenhoudt: vertrouwen.

    ‘Voor de onderlinge argwaan zijn er veel redenen. Natuurlijk is zwart-geel-groen een ongebruikelijke constellatie van botsende politieke culturen en ideeën. Dan is er ook nog de kwestie van Merkels autoriteit. Het ontzag waarmee twee, drie jaar geleden nog naar Angela Merkel werd opgekeken, is vervlogen.

    ‘In plaats van door vertrouwen werden de gesprekken gekarakteriseerd door angst. Niet de angst voor mislukking, maar de angst om door anderen bedrogen te worden, als niet alles tot in de kleinste details vastgelegd zou worden.

    ‘Wie niet wil, heeft uiteindelijk niets. Het land heeft geen nieuwe regering. De kanselier weet niet zeker of de CSU met haar eventuele nieuwe verkiezingen in wil. De Groenen mogen weer niet meeregeren en de FDP moet er niet op rekenen voor zijn enscenering van de breuk beloond te worden. Zelfs de SPD kan zich niet in de handen wrijven: als er nieuwe verkiezingen komen, was de ‘rehab’-fase voor deze partij veel te kort. Deze nacht kent alleen verliezers.’

    Commentator Torsten Krauel van Die Welt begint zijn beschouwing met de retorische vraag of Angela Merkel op 19 november 2017 gevallen is. Volgens hem was het lot van de coalitieonderhandelingen al bezegeld op 5 september 2015, toen Merkel om vele redenen besloot de Duitse grenzen open te houden voor vluchtelingen. Dat heeft er afgelopen zondag toe geleid dat de deur voor de eerste vierpartijencoalitie in het slot gevallen is.

    ‘Na deze mislukking blijft alleen nog over om te proberen de SPD uit haar zelfverkozen isolement te lokken. En anders zouden voor het eerst sinds de republiek van Weimar voortijdige nieuwe verkiezingen moeten worden uitgeschreven, niet, zoals in 1982 en 2005, ter bevestiging van een coalitie, maar wegens bewezen onvermogen om een regering te vormen. Want een minderheidsregering zou Duitsland in de EU te zeer verzwakken.’

    ‘De partijen zijn bang en ambitieus, en ze weten welke rol Duitsland in Europa speelt. Zonder stabiele Duitse regering hangt de Franse president Emmanuel Macron bij belangrijke vraagstukken in de lucht. Zijn tegenstander, het Front National, is nog helemaal niet uitgespeeld. Zonder stabiele Bondsregering vormen zich in Europa en ook in Duitsland krachten die niet zo gemakkelijk weer in te tomen zijn als ze eenmaal voet aan de grond hebben gekregen.’

  4. Gefeliciteerd, mannen! Vandaag is het Internationale Mannendag. Er blijkt alleen niet zo gek veel georganiseerd te worden, stelt Ionica Smeets: 'Ik kon niet eens een handvol mannendagactiviteiten vinden. En dat terwijl er rond Internationale Vrouwendag (8 maart) in het hele land bijeenkomsten zijn voor, over en door vrouwen. Van congressen over geweld tegen vrouwen tot trainingen voor alleenstaande moeders en van discussies over vrouwelijk leiderschap tot lezingen over internationale vrouwenrechten.'
    Ionica vermoedt dat de meeste mannen niet eens weten dat het vandaag Mannendag is.

    Wat zou een goed thema zijn voor een mannendagbijeenkomst? 'Ik kan zo wel wat dingen bedenken: Nederlandse mannen leven gemiddeld pakweg vier jaar korter dan vrouwen, jongens presteren tegenwoordig minder goed op school dan meisjes, 92 procent van de gedetineerden is man en er overlijden tweemaal zoveel mannen als vrouwen door zelfdoding.'

    Smeets wijst erop dat eenzaamheid onder mannen een groter probleem is dan onder vrouwen. Daarom zou volgend jaar de Internationale Mannendag in het kader kunnen staan hoe eenzame mannen uit hun sociale isolement te halen En hoe we jongens leren dat emoties normaal zijn.

    Aleid Truijens pleit ervoor dat jongens en meisjes gelijke kansen krijgen in het onderwijs. 'Deze week ging het weer eens over het 'doorstroomrecht' voor vmbo's die naar het havo willen. Aanleiding was een onderzoek van de NOS (data komen uit 'Scholen op de kaart'): de verschillen in doorstroomcijfers tussen scholen blijken groot te zijn. Op de ene vmbo-school stroomt de helft van de leerlingen door naar het havo, op andere scholen niemand. Dat is schokkend. Docenten in het beroepsonderwijs benadrukken dat er helemaal niets mis is met een goede beroepsopleiding. Dat is zo - als je ervoor kiest. Ook mbo-4 geeft toegang tot het hbo. Maar leerlingen zouden de vrije keuze tussen beide routes moeten hebben. Nu heerst willekeur.'

    Truijens stelt dat kinderen van autochtone, hoogopgeleide ouders weten vaak hun kind op het havo te krijgen, van migrantenkinderen belandt het merendeel op het vmbo en de meesten daarna in het mbo. Bij de beoordeling of een kind geschikt is voor het havo spelen - vaak onbewust - vooroordelen mee. Daar moeten we vanaf. Migranten stimuleren hun kinderen enorm:zij willen dat die het verder brengen dan zijzelf.Nu de scholen nog


    Iemand moet iets in de koffie van Halbe Zijlstra hebben gedaan, constatereert Martin Sommer. 'Immers, na Wilders en Baudet is Zijlstra de meest gehate man van het Binnenhof. Liefhebber van Motorhead, onthoofder van de kunsten. De man die Griekenland uit de euro wilde duwen. Die vond dat met de roetpiet het Sinterklaasfeest werd vermoord. Deze man kwam aanlopen nadat hij bij Mark Rutte op belet was geweest als aanstaand minister van Buitenlandse Zaken en sprak: jullie gaan een heel andere Halbe Zijlstra zien.'

    In zijn column schetst Sommer hoe 'Halbe de Hulk' zich blijkt te hebben ontwikkeld tot een man die liet zien dat de buitenlandse politiek hier altijd al de spiegel was van het binnenland. 'Hoe minder internationale invloed, des te indrukwekkender de preek.'

  5. Poetin lacht in zijn vuistje bij alle commotie in de westerse media en bij westerse politici over de slinkse manier waarom Russische agenten nepnieuws over internet verspreiden. Het is hysterie, schreef politicoloog Coen de Jong donderdag op de opiniepagina. Zie wat Omtzigt allemaal over zich heen kreeg. Paul Brill, oud-columnist van de Volkskrant en kenner van de internationale betrekkingen, vindt dat je de kwestie niet moet bagatelliseren. ‘Mensen die dat wel doen sluiten de ogen voor de werkelijkheid.’

    Paul Brill: ‘Natuurlijk kun je wel eens zien dat iets dik is aangezet, maar van hysterie is absoluut geen sprake. Niemand zegt dat er achter elke deur een Russische spion staat, zo wordt er niet over de kwestie geschreven. Als in de VS Mueller met iets komt is dat breaking news op CNN. Natuurlijk, zo werkt CNN altijd.

    'In de berichtgeving over de Russische inmenging worden best fouten gemaakt, maar die staan in geen verhouding tot wat Trump allemaal voor nepnieuws de wereld inslingert, laat staan Poetin, die niets wil weten van vrije meningsuiting.

    ‘Je kunt niet bewijzen dat de inmenging Trump aan de macht heeft gebracht, maar het staat onomstotelijk vast dat hij daarbij is geholpen door de Russen met duizenden nepaccounts. Dat is absoluut wel gevaarlijk, al was het maar gezien het verwerpelijke waardensysteem van Poetin. Die heimelijke inspanningen om Trump te helpen, staan buiten kijf. Er bestaat al lang connecties tussen het Trump-kamp en Moskou.

    ‘Je hoeft het niet groter te maken dan het is: het is zo al gevaarlijk en onwenselijk. Dat moet je niet wegpoetsen door te zeggen, zoals De Jong doet, dat de CIA in het verleden ook desinformatie heeft verspreid. Dat is toch geen reden om te zeggen: toe maar, het is niet zo erg, laat Poetin maar zijn gang gaan? En eerlijk gezegd als ik het op een weegschaaltje leg, heb ik liever Amerikaanse dan Russische inmenging.

    ‘Het is een heel serieuze zaak die we niet moeten bagatelliseren, mensen die dat wel doen sluiten de ogen voor de werkelijkheid. Dat artikel van Coen de Jong is eigenlijk een tamelijk waanzinnig stuk. Wat dat betreft vond ik het interview met Luke Harding, de oud-journalist van The Guardian, veel zinniger.’
    Dat interview kunt u hier lezen.

  6. Mugabe

    Machtswisseling in Zimbabwe: 'De krokodil slaat terug'

    Komt er eindelijk een eind aan het bewind van Robert Mugabe (93) in Zimbabwe? Het leger heeft in feite de macht overgenomen en de onlangs afgezette vicepresident Emmerson Mnangagwa is uit Zuid-Afrika teruggekeerd. Volgens Jan-Bart Gewald, de nieuwe directeur van het Afrika Studiecentrum in Leiden, heeft de legerleiding het vooral gemunt op de ambitieuze (veel jongere) echtgenote van Mugabe, Grace. Maar of de Zimbwabwanen nu meer vrijheid krijgen?

    Is dit een coup? De legerleiding zelf zegt van niet.
    Jan-Bart Gewald: ‘Het gaat denk ik vooral over de positie van Grace Mugabe. Legerleider generaal Constantino Chiwenga zei het zo: hoe kan iemand die niet in de bush heeft gevochten ons regeren? Hij is een van de veteranen met Robert Mugabe van de vrijheidstrijd die in 1980 de onafhankelijkheid bracht. De bondgenoten van Grace Mugabe zijn nu opgepakt: het hoofd van de veiligheidsdienst, de leiders van de jeugdliga van de partij Zanu-PF.

    'Ik denk dat Mnangagwa dit plan al een tijdje in de koelkast had staan. Zijn bijnaam is niet voor niets ‘de krokodil’. Hij heeft heel nauwe banden met de legerleiding. Grace Mugabe heeft de eerste stap gezet door het ontslag van Mnangagwa als vicepresident te bewerkstelligen, zodat voor haar de weg vrij zou komen haar man op te volgen. Dat was het sein voor het anti-Grace-kamp om tot actie over te gaan.’

    Meer een paleiscoup dus?
    ‘Ja, zo zou ik het wel willen noemen. Mnangagwa is dinsdag teruggekomen. Ik verwacht dat hij tot interim-president zal worden benoemd, dat er verkiezingen worden uitgeschreven, die hij dan glansrijk zal winnen. Ze zullen Robert Mugabe zelf niet laten vallen, denk ik. Ze hebben het nu ook over de ‘eervolle Mugabe’ en de ‘verbazingwekkende leider’. Hem afvallen zou ook heel dom zijn. Hij is het grote symbool van de partij.

    Waarom nu pas dit ingrijpen?
    ‘Ze hebben gewacht tot Grace het echt te bont zou maken. Onlangs sloeg ze een model in elkaar in Johannesburg, en er was een rel omdat ze opeens met een PhD van de Universiteit van Zimbabwe tevoorschijn kwam.’

    Hoe politiek is het leger in Zimbabwe?
    ‘De partij is het leger en het leger is de partij. De geschiedenis van de strijd tegen het blanke minderheidsregime van Rhodesië, zoals Zimbabwe toen werd genoemd, is nog steeds een doorslaggevende factor. Het leger duldt geen leiders die niet in die strijd, de ‘chimurenga’, hebben gevochten. Het leger heeft vanaf 1980 heel veel macht verworven. Het heeft bedrijven opgericht, beschikt over heel veel geld.

    ‘Er wordt vaak onderschat hoe professioneel het Zimbabwaanse leger is. Eerst gevochten tegen de Rhodesiërs, daarna in Mozambique en Congo. Het is een heel goed getraind leger, zeer gedisciplineerd.’

  7. Columnist van de New York Times Bret Stephens hekelt in zijn column de omgang van Trump met de Chinese leider Xi Jinping en de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman.
                                                                                                                                              De afgelopen weken hebben twee leiders ¿ Xi Jinping in China en Mohammed bin Salman in Saoedi-Arabië ¿ hun persoonlijke macht op ongeëvenaarde wijze geconsolideerd. En Donald Trump, verondersteld leider van de vrije wereld, heeft beiden hierom geprezen.

    Eind oktober voegde de Chinese Communistische Partij wat het noemde een `Xi Jinping-Gedachte voor het Nieuwe Tijdperk van Socialisme met Speciale Chinese Trekken¿ toe aan de grondwet. Een persoonlijkheidscultuscampagne voor Xi, die doet denken aan Mao, komt op stoom. Net zoals de zuiveringen van zijn politieke rivalen, die gemaskeerd worden als anticorruptiecampagne.

  8. Niet lang daarna was het de beurt aan Saoedi-Arabië, waar kroonprins Mohammed een reeks aanhoudingen en ontslagen lanceerde van ministers en leden van de koninklijke familie. Opnieuw was het voorwendsel corruptie. Opnieuw was het doel het opzijzetten van rivalen met als doel de troon. Xi en Mohammed zijn niet alleen. We leven in het tijdperk van sterke mannen. Erdogan in Turkije, Sisi in Egypte, Duterte in de Filipijnen, Orban in Hongarije, Poetin in Rusland. Trump behoort niet tot dat rijtje: het Amerikaanse systeem staat het niet toe. Maar Trump past wel in het psychologische profiel en smacht naar de grote controle die de sterke mannen kunnen uitoefenen.

    We leven ook in een tijd van democratische zelftwijfel. Lage groei werd het nieuwe normaal de afgelopen tien jaar. We vechten oorlogen waarvan we niet weten hoe we ze moeten winnen en hebben naderhand spijt van onze actie (Irak) én inactie (Syrië). Het Congres is verlamd, de politieke partijen zijn kapot.

    Zulke momenten komen vaker voor in de geschiedenis. Maar dit keer is er iets anders. Met Roosevelt en Ronald Reagan hielp de VS leiders in het zadel die een pleidooi hielden voor de superioriteit van open samenlevingen. `Optimisme is noodzakelijk¿, zei Reagan in juni 1982 in een rede voor het Britse parlement. `De opmars van vrijheid en democratie¿ voorspelde Reagan, zou het marxistisch-leninisme tot de `ashoop van de geschiedenis¿ veroordelen. Maar hij had gelijk en zijn zelfvertrouwen werkte aanstekelijk.

    Vergelijk dat met Trump, die Xi feliciteerde met diens `buitengewone stijging¿ tot dictator-voor-het-leven. Niets werd gezegd over het feit dat het bewind van dezelfde Xi boekverkopers in HongKong heeft gegijzeld, de winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede heeft opgesloten, zijn vrouw onder huisarrest geplaatst en Amerikaans marinemateriaal heeft ingepikt in internationale wateren. 

    Inzake Saoedi-Arabië tweette Trump zijn instemming met de zuiveringen door te zeggen dat de kroonprins en zijn vader `precies weten wat ze aan het doen zijn¿ en dat de gevangenen die door het bewind `hard behandeld worden¿ al jarenlang `profijt trokken van hun land¿.

    Amerikaanse presidenten van beide partijen hebben lang geweten hoe je productieve relaties moet onderhouden met landen wier politieke maatstaven niet aan de onze voldoen. Maar Trump doet iets anders. Hij stelt een Amerikaans presidentschap in dienst van on-Amerikaanse waarden. Het roept de vraag op wie de vrijheid zal verdedigen terwijl het tijdperk van de sterke mannen doorgaat, zonder tegenstand.

  9. Akkoordenziekte

    De column van Martin Sommer gaat over de akkoordenziekte: ‘Een meerderheid van één in de Kamer betekent steun zoeken in de maatschappij. Het ritselt in dit regeerakkoord dan ook van de voorgenomen akkoorden met de samenleving. Een sportakkoord, een preventie-akkoord, een grondstoffenakkoord. De moeder aller akkoorden moet het klimaatakkoord worden. Akkoorden vervangen de meerderheid in de Kamer, en verder is er weinig over nagedacht.’ Het vervelende is dat de burger, die geen deel heeft gehad aan het klimaatakkoord, wel opdraait voor de zeer hoge kosten ervan.

    Aleid Truijens is geschrokken van de vraag of je schrijvers die in hun leven blijk hebben gegeven van racisme, antisemitisme of vrouwenhaat nog wel 'mag' lezen. Zij vindt dat ‘voor kunstenaars dezelfde wetten gelden als voor andere burgers; over hun misdaden oordeelt de rechter. Dan: de kwaliteit van het werk staat op zichzelf. En: makers van fictie zijn niet gelijk aan hun hoofdpersoon en niet aanspreekbaar op verzonnen daden. Die spelregel wordt lastig als schrijvers zelf geen helder onderscheid meer maken tussen fictie en autobiografie.’

    Frank Kalshoven buigt zich over de toenemende opleidingshomogamie: het verschijnsel dat mensen steeds vaker een partner hebben van hetzelfde opleidingsniveau. Dat is een probleem omdat het leidt tot hogere kosten voor overheidsvoorzieningen. Inkomensrisico’s van een laagopgeleide echtgenoot werden vroeger opgevangen door de hoger opgeleide partner, maar komen nu voor rekening van de overheid, bijvoorbeeld in de vorm van sociale zekerheid. Hoewel partnerkeuze tot het private domein behoort, moeten we er volgens Kalshoven toch eens over 'durven nadenken'.


  10. Ander Commentaar

    Lijdt Groot-Brittannië aan een Brexit-instorting?, vraagt de Financial Times zich vertwijfeld af naar aanleiding van de recente politieke onrust en een column van Philip Stephens in die krant. Stephens heeft de afgelopen twee maanden in Berlijn doorgebracht en zijn column laat zich lezen als één lange aanklacht tegen de Britse politieke klasse.

    Bijgaand de interessantste citaten:

    ‘Voor oude vrienden lijkt Groot-Brittannië, zoals ze het plachten te noemen, in de greep van een onverklaarbare koorts. Beroemd om hun betrouwbaarheid en pragmatisme, zijn de Britten ten prooi gevallen aan woede en ressentiment. Voorzichtig ingeschat zelfbelang heeft plaatsgemaakt voor gevaarlijk dogmatisme.’

    ‘De regering en het parlement hebben de controle verloren. Een meerderheid van de parlementsleden vindt de Brexit een vergissing maar voelt zich verplicht om het door te zetten om niet beschuldigd te worden van verraad aan wat de tabloids noemen 'de wil van het volk'. Dat is wat er gebeurt als de subtiele checks en balances van een representatieve democratie ondergeschikt worden gemaakt aan het grove meerderheidsdenken van referenda.’

    ‘De Brexit is de grootste opschudding van het Britse politieke en economische leven sinds 1945 – maar het project wordt geleid door een regering die haar politieke autoriteit heeft verloren en een Conservarieve Partij die in oorlog is met zichzelf. Mays premierschap wordt getekend door haar zwakte.’

    ‘Iedereen is voor de Brexit, tenminste: ze doen alsof. Ze kunnen het niet eens worden over wat het betekent. En het probleem zijn niet alleen de innerlijk verscheurde Tories. Labour heeft dit moment gekozen om een leider te kiezen uit de extreme marges van linkse politiek. Doordrongen van anti-Amerikanisme en een apologeet voor Vladimir Poetin, is Jeremy Corbyn behept met een blik op de wereld uit de jaren zeventig. Hij komt uit een kleine linkse sekte die Brussel ziet als kapitalistische samenzwering. Uit opportunisme verstoort hij de Brexit-onderhandelingen van de regering: hij wil nieuwe verkiezingen forceren en het socialisme in het land uitroepen.’

    ‘Wat vroeger het Britse establishment heette, kijkt met afgrijzen toe. Bijna niemand in Whitehall vindt de Brexit een goed idee. Diplomaten denken dat het de invloed van ons land zal verkleinen. Financiën twijfelt of de gevolgen slecht, erg slecht of catastrofaal zullen zijn. De centrale bank is het daarmee eens. Maar dit verontrust de Britse nationalisten allerminst. Michael Gove, een leidende Brexiteer, hekelt de meningen van 'experts'.’

    ‘Waar we naartoe gaan, weet niemand. Anderhalf jaar geleden stelde ik met enige overdrijving dat de Britse politiek op de Griekse begon te lijken. Nu denk ik dat deze vergelijking de ernst van de Britse situatie niet weergeeft. De laatste hoop is dat de politieke chaos die voortvloeit uit het referendum het enige is dat de Brexit nog kan voorkomen.’