Volgens artikel 240a krijgen kinderen jonger dan 16 jaar geen toegang tot een bioscoopfilm met de leeftijdgrens 16. Ook niet wanneer zij door een volwassene worden begeleid.
Volgens artikel 240a krijgen kinderen jonger dan 16 jaar geen toegang tot een bioscoopfilm met de leeftijdgrens 16. Ook niet wanneer zij door een volwassene worden begeleid. ©

Opinie: wie een 15-jarig kind naar Basic Instinct laat kijken, kan 1 jaar celstraf krijgen. Weg met art. 240a!

Als je je 15-jarige kind naar Basic Instinct laat kijken, kun je 1 jaar celstraf krijgen. Weg met art. 240a!

Wat mag je allemaal wel in Nederland als je 15 jaar bent? Je mag op vechtsport, je mag seks hebben met andere 15-jarigen, je mag porno kijken op internet, je mag films voor 16 jaar en ouder op tv kijken, je mag wapens afschieten op een schietvereniging (geen leeftijdsgrens), je mag op YouTube echte moorden en verkeersongelukken zien, je mag lid worden van enge religieuze sekten, je mag thuis alcohol drinken, je mag roken, te vet eten, tja, wat mag eigenlijk niet?

Wat dus niet mag, is met je ouders naar een film voor 16 jaar en ouder. Echt waar! Ouders en kinderen wordt werkelijk de toegang tot de bioscoop geweigerd. Er is in Nederland een groot tekort aan opsporingsambtenaren als het gaat om geweldsdelicten, inbraak, fraude, seksueel misbruik en diefstal, maar we hebben wél ambtenaren in Nederland die als taak hebben in bioscopen te controleren of er geen 15-jarigen met hun ouders naar een film gaan die ze thuis gewoon op tv kunnen zien.

Ik weet niet of dit fatsoensrakkers of moraalridders zijn, maar ik zou u willen zeggen: u bent eng!

Er zijn dus politici en beleidsmakers die vinden dat ik als ouder onvoldoende in staat ben te beslissen of mijn kind van 15 onder mijn begeleiding een film in de bioscoop kan zien. Ik weet niet of dit fatsoensrakkers of moraalridders zijn, maar ik zou u willen zeggen: u bent eng!

Ik heb niets tegen adviesleeftijden, al vind ik ze vaak nogal raadselachtig. Naar films als The Hunger Games waar kinderen elkaar uitmoorden (gruwelijk), mag ik een kind van 10 meenemen (12 jaar is slechts een advies), maar met een 15-jarige mag ik niet naar Basic Instinct (voor de jongeren onder ons: check YouTube - kun je lachen).

De wetenschappelijke onderbouwing van de Kijkwijzer voor de adviesleeftijden is mager. Het is ook uiterst moeilijk echt wetenschappelijk aan te tonen dat er schadelijke effecten zijn van massaal bekeken films als The Hunger Games. Volgens meta-analyses van honderden, vaak rammelende, wetenschappelijke studies is het verband tussen films en gedrag van jongeren op zijn best zwak. Nog moeilijker is het aan te tonen dat de eventuele schadelijkheid zich beperkt tot kinderen onder de 16 jaar. Het is wel waarschijnlijk dat gewelddadige films voor sommige jeugdigen een versterkende werking hebben op hun toch al agressieve gedrag, maar dat geldt evengoed voor volwassenen.

In ieder geval is het bioscoopverbod hierin totaal niet effectief (gíngen deze jongeren maar samen met hun ouders naar de bioscoop). Het is ook evident dat de grote meerderheid van de minderjarigen na een film als Basic Instinct (16+) niet overgaat tot een sliploos leven, dodelijke seksspelletjes met ijspriemen of - god verhoede het - biseksualiteit. Nog sterker, de kans op deze effecten is nagenoeg 0 procent.

Maar wie heeft nu bedacht dat 16+ een grens is die buiten mijn ouderlijke beoordeling valt?

Gegeven dat de moderne mens van jongsaf duizenden moorden en verkrachtingen in boeken, kranten, films en op tv tegenkomt moet die kans wel 0 procent zijn. Het zou hier anders Sodom en Gomorra zijn, terwijl de moderne mens zich eigenlijk steeds vreedzamer en beschaafder gedraagt. Ter vergelijking: er is zeer sterk bewijs voor de zeer schadelijke invloed van frisdrank op kinderen en ook weer volwassenen. Overgewicht is een groot probleem onder Nederlandse 15-jarigen. Maar een kind van 8 kan zonder problemen en zonder ouderlijk begeleiding zich zo een liter levensgevaarlijke frisdrank aanschaffen.

Ik kan als ouder prima beoordelen of de massaslachtingen en gedrochtelijke monsters in Lord of the Rings (12+) de nachtrust van mijn kroost bedreigen. De adviezen van de Kijkwijzer kunnen daarbij best behulpzaam zijn. Maar wie heeft nu bedacht dat 16+ een grens is die buiten mijn ouderlijke beoordeling valt? Volgens artikel 240a van het wetboek kan ik zelfs tot 1 jaar gevangenisstraf krijgen als ik mijn dochter van 15 naar Basic Instinct laat kijken. Ik ben dan toch even kwijt in welke eeuw we leven.

Sorry, je gelooft in God, deze film zet mogelijk aan tot masturbatie, kom maar terug als je 16 bent

Nog iets anders. Stel nu dat uit wetenschappelijke meta-analyses blijkt dat alleen kinderen van christelijke huize (of kinderen met blond haar, of kinderen met een IQ van minder dan 90) onwenselijk gedrag vertonen na het kijken naar 16+ films, gaan we dan religieus profileren bij de ingang van de bioscoop? Sorry, je gelooft in God, deze film zet mogelijk aan tot masturbatie, kom maar terug als je 16 bent.

Tot slot een woord aan mijn collega-gedragswetenschappers. U weet ook dat het bioscoopverbod ineffectief is, de wetenschappelijke bewijsvoering zwak is en het eventuele verband zo zwak dat deze censuur volstrekt misplaatst is. Nogmaals, ik vind die leeftijdsadviezen best, maar laat u niet voor het karretje van de fatsoensrakkers van onze samenleving spannen. Helemaal tot slot, 15-jarigen van Nederland: pik dit niet.

Han van der Maas is hoogleraar psychologie aan de UvA