Prins Bernhard jr. en prinses Annette tijdens Koningsdag in Zwolle
Prins Bernhard jr. en prinses Annette tijdens Koningsdag in Zwolle © ANP

Opinie: Ordinair gegraai koninklijke families zorgt dat hun functie als symbool voor een natie totaal ongeloofwaardig is

Na het lezen over de meer dan honderd woningen die prins Bernhard jr. heeft in Amsterdam, voelde ik net als veel stadgenoten woede opkomen. De huizenmarkt in Amsterdam is verpest en de happy few profiteren van de schaarste op de markt. Reinout Oerlemans stond ook op die lijst, maar dat deed me niks. Waarom zorgt de verrijking van de prins voor zo een groot gevoel van onbehagen? Verschil is natuurlijk dat Reinout Oerlemans een echte self made man is en de prins het tegenovergestelde. Maar dat is niet het enige.

Reinout Oerlemans is een echte self made man en de prins het tegenovergestelde

Een goed functionerende samenleving heeft behoorlijke collectieve voorzieningen nodig als onderwijs, zorg, infrastructuur en betaalbare woningen. Deze worden betaald door middel van belasting. De belastingmoraal is in Nederland gelukkig bijzonder hoog. Een hoge belastingmoraal wijst niet alleen op een effectief controlesysteem, het wijst vooral op een hoog vertrouwen in de democratische instituties van een land. In Nederland is dat vertrouwen volgens het CBS hoog.

In een land als Griekenland, waar de belastingmoraal heel laag is, is het vertrouwen in maatschappelijke en politieke instituties ook lager. Waarom zou je belasting afdragen aan een overheid die je niet vertrouwt? In Zweden zegt men juist weer blij te zijn met de hoge belastingen. Men betaalt graag (en veel) belasting. De Zweedse burger weet wat hij er voor terugkrijgt: een goed werkende overheid en een solidaire samenleving.

De zwakte van de koninklijke familie als nationaal symbool is dat zij bestaat uit personen, die fouten maken of gewoon minder leuk (of zelfs fout!) zijn

De functie van onze koning, koningin, prinsen en prinsesjes is louter ceremonieel en symbolisch. Hun voornaamste taak is het versterken van de nationale identiteit. Dit argument wordt dan ook vaak door voorstanders van de monarchie gebruikt. Het is ook een goed argument. De samenleving betaalt de koninklijke familie er ook goed voor. De zwakte van de koninklijke familie als nationaal symbool is dat zij bestaat uit personen, die fouten maken of gewoon minder leuk (of zelfs fout!) zijn.

In Amsterdam verdient prins Bernhard bakken met geld. De woningmarkt is zodanig overspannen dat piepkleine woningen voor grof geld worden verkocht. Onze prins is met meer dan honderd huizen een belangrijke speler. Doordat steeds meer woningen in handen komen van speculanten (woningen worden gekocht om er winst op te maken, niet om er in te wonen) stijgen de prijzen, zo sterk dat de stad onbereikbaar wordt voor de normale Nederlander. Geen illegale praktijken van de prins, gewoon een kwestie van slim ondernemerschap. Hoewel geen lid van het Koninklijk Huis, zou je van een prins toch meer moraal verwachten.

In Groot-Brittannië maakt de queen het helemaal bont. Ze ontduikt belasting (op legale wijze). Krankzinnig als je bedenkt dat zij het symbool van haar natie is. In beide gevallen doen de families wettelijk gezien niets fout. Moreel gezien zijn beide gevallen verwerpelijk. Het ordinaire gegraai van deze families zorgt ervoor dat hun functie als symbool voor een natie totaal ongeloofwaardig is.

Simon van den Broek is politicoloog en docent maatschappijleer.