De Britse prins Harry tijdens een reünie met D-Day-veteranen ter gelegenheid van de herdenking van D Day maandag 6 juni
De Britse prins Harry tijdens een reünie met D-Day-veteranen ter gelegenheid van de herdenking van D Day maandag 6 juni © GETTY

Oorlog is absoluut geen mannenzaak

Het is een bizar idee dat 'de onderdrukte man' gelukkig zijn hart nog kan ophalen aan oorlogsgeschiedenis.

Oorlog is meer dan veldslagen en soldaten

Frans van Deijl ziet zijn kans schoon om op de 72e verjaardag van D-Day en passant de veronderstelde vervrouwelijking van de samenleving aan de kaak te stellen  ('Mannendingetje in een verweekte samenleving'). De huidige samenleving is volgens hem 'verweekt', onder andere omdat de oververtegenwoordiging van vrouwen in het onderwijs jongens 'onwillekeurig een overdaad aan vrouwelijke waarden bijbrengt'.

Op merkwaardige wijze verbindt Van Deijl dit idee aan de vaststelling dat de onderdrukte man gelukkig nog zijn hart kan ophalen aan oorlogsgeschiedenis. Aangezien anderen het idee van de zogenaamde feminisering van de samenleving al voldoende hebben afgebroken, willen we die discussie niet opnieuw oprakelen. Wel willen we erop wijzen dat oorlog niet alleen iets is van en voor mannen.

Oorlog is meer dan veldslagen en soldaten. Het is de confrontatie van gehele samenlevingen met geweld, bezetting, honger, onderdrukking en trauma. De geschiedschrijving heeft dit ondertussen voldoende aangetoond. Het is ieders goed recht om weg te dromen bij de landing van duizenden soldaten aan Omaha Beach, maar het getuigt van weinig historisch besef om de oorlog te reduceren tot een militaire gebeurtenis. In Van Deijls ogen is oorlog iets voor en door mannen.

In werkelijkheid zijn het soldaten én burgers, mannen én vrouwen die met oorlog te maken krijgen en, belangrijker, de gevolgen ervan onder ogen moeten zien. Vrouwen spelen wel degelijk een actieve rol in de veranderende oorlogssamenleving en veel mannen verafschuwen de oorlog waarin ze verplicht moeten vechten. Oorlog is absoluut niet exclusief een mannenzaak. Van Deijl mag dus best wat verder kijken dan zijn D-Dayneus lang is. Daarbij mag hij ook zijn blik verleggen naar degenen die de oorlog tegenwoordig bestuderen.

Dat Van Deijl geen enkele vrouw kent die belangstelling heeft voor oorlog zegt iets over zijn kennissenkring. Die vrouwen zijn er namelijk volop. Sommige van hen maken van die interesse hun beroep - zoals ondergetekenden. Het is daarom behalve volkomen onzinnig ook oneerbiedig om oorlogsfascinatie terug te brengen tot een 'compensatie voor de veranderde rol van de man in onze tijd'.

Interesse voor een samenleving in oorlog overstijgt iedere voorliefde voor soldaatje spelen en is bovendien geenszins door gender bepaald. Als Van Deijl zoveel moeite heeft met zijn verweekte mannelijke positie in de samenleving, dan raden wij hem aan hier iets anders aan te doen dan zich, als man, grote thema's als oorlog zomaar toe te eigenen.

R. Spijkerman, UGent, K. Vanraepenbusch,CegeSoma Brussel, J.J. Zurné,CegeSoma Brussel, I. de Zwarte,NIOD/UvA 

Volg en lees meer over:

Reacties (24)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • jevers -
    jerommekepommeke. Mythe? De meeste schietpartijen, moorden, voetbalterrorisme (voetbalhooligans), oorlogen worden toch door mannen verricht. Vooral de moderne jongetjes doen toch die bizarre afschuwelijke gewelddadige spelletjes op computers. Geweld/agressie is toch vooral een mannenzaak.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Wouterfr, bij kinderen is het louter sensatie, in het spel. Ze weten niet dat geweld vele doelen kan dienen. Dat kwesties van goed en kwaad aan de orde zijn. Dat leren ze van hun ouders, op school en gedurende het hele leven. Dat zijn geen volmaakte lessen, al weten we wel steeds meer over menselijk gedrag en angstreacties.
  • wouterfr -
    Laten we eens bij de kleine jongens en meisjes beginnen. Heeft er iemand wel eens een klein meisje met een speelgoedpistooltje zien ronddarren. Ouders zouden zich sowieso moeten bezinnen kinderen met dergelijke onzin op te zadelen, net als met de TV speeltjes waarin je wint als je diverse tegenstanders neergeknald hebt. Er moeten toch goede alternatieven zijn?
  • K.gum -
    Het vond het stuk van Frans van Deijl, anders een sterk staaltje van zelfreflectie. Ik kan dat zeer waarderen aan een man. Mannen hebben, gegeneraliseerd, wel degelijk een grotere behoeften aan fysieke krachtmetingen en machtsvertoon. Jongens zijn veel meer gericht op de buitenwereld en hebben het veel harder nodig, dat zij daarin duidelijkheid krijgen van de ander. En daarin zie ik een parallel met oorlogen. De vraag is wat je met de reflectie van Dhr. van Deijl oplevert, maar ik juich het van harte toe. Zelfbewustzijn is een groot goed.
  • Jan de Reaguurtueel -
    Volgens mij zijn het toch voornamelijk of wellicht alleen maar mannen die reageren op dit artikel en ook op het alhier gewraakte artikel, en toch behoren ze niet tot mijn kennissenkring. Ook in mijn kennissenkring loopt het niet over van vrouwen die belangstelling hebben voor oorlog, terwijl ik hier zelf toch heel veel belangstelling voor heb. Als ik de schrijvers goed begrijp zijn de reaguurders hier dus maar beperkte types !
  • ir. Hans R. van der Woude -
    BertNijhof, tja, onder mannen en vrouwen bestaan curieuze ideeën over mannelijkheid en vrouwelijkheid. Er zijn macho's en macha's. Maar niets is zo erg als de minachting die mannen kunnen hebben voor vrouwen. Vaak heeft het met sex en macht te maken. Het artikel (en boek) van Frans van Deijl gaat daarover. Het is volstrekt ongeremd. Waarschijnlijk kunnen psychologen dat wel duiden.
  • BertNijhof -
    Vrouwen voelen zich wel seksueel aangetrokken tot de echte krijgers. Waarom hebben zoveel kerels anders van die oerlelijke tatoeages.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Wat mannen en vrouwen samen heel goed kunnen is wetenschappelijke kennis vergaren over oorlog en vrede, geweld en geweldsbeheersing, agressie etc. Het is ook nog eens een multi-disciplinair vakgebied. Daar kunnen we allemaal ons voordeel mee doen, en dat gebeurt al.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Mannen en vrouwen zijn onmetelijk lang geleden gevormd. Op kazernes zie je hoofdzakelijk mannen, en in ziekenhuizen hoofdzakelijk vrouwen. Wat mannen en vrouwen samen heel goed kunnen, is studie maken van het vraagstuk van oorlog en vrede. Het is een multidisciplinair vakgebied. Daar is al zoveel goeds uitgekomen.
  • jerommekepommeke -
    jevers@ Je zit een mythe te herhalen. Een hardnekkige, maar toch. De interesse van mannen voor techniek heeft niet zoveel te maken met oorlogvoeren, nog heeft dat testosteron. patriarchale culturen hebben juist een geritualiseerde vorm van oorlog, die ook nog kleinschalig is. Als de cultuur minder patriarchaal is neemt de bloederigheid en de schaal van oorlog toe. Dat mensen het gevoel hebben dat dat niet zo is, is een bijproduct van het paternalisme, volgens welke vrouwen weinig tot geen rol horen te spelen. Dat is een misrepresentatie.