Mark Rutte tijdens de HJ Schoo-lezing van 2013 in de Rode Hoed.
Mark Rutte tijdens de HJ Schoo-lezing van 2013 in de Rode Hoed. © Guus Dubbelman

Nederlandse politicus mist overtuigingskracht

Nederlandse politici zijn niet in staat hun kiezers te insperen met een gloedvol en overtuigend betoog.

De manier waarop we in ons land debatteren is hoogst onpersoonlijk en gaat op den duur vervelen. Om die reden gaan onze landelijke politici niet zo lang mee als hun vakgenoten in de ons omringende landen. Zou je een politicus steeds beter leren kennen, zou je niet zo snel op hem uitgekeken raken.

De houdbaarheidsdatum van Mark Rutte is na vijf jaar premierschap al in zicht, terwijl Laurent Fabius al in de jaren tachtig van de vorige eeuw premier van Frankrijk was en vandaag triomfen viert als architect van het Klimaatakkoord. Waarom is dan bij Nederlandse politici zo gauw de glans er af? De verklaring schuilt in de wijze waarop in ons land politiek bedreven wordt.

'Convincere' en 'Persuadere'

De oude Romeinen hadden twee woorden voor overtuigen. Het eerste is 'convincere'. Dat staat voor overtuigen in de zin van overwinnen. De spreker begint met zijn standpunt en onderbouwt dat met drie argumenten.

Het is de ietwat agressieve variant van overtuigen. 'Ik heb gelijk en dat ik gelijk heb, ga ik je nu uitleggen.' Het is de techniek waarin Nederlandse politici uitblinken en waarop zij elkaar overhoren. 'Geeft u mij eens drie argumenten.... Oh, kunt u dat niet? Dan twee.'

Een spreker heeft er echter geen belang bij om het conflict op te zoeken met zijn publiek. Daarom ontwikkelden de Romeinen een meer subtiele aanpak: die van 'persuadere'. Dat staat voor 'verleiden', 'overhalen' en 'meenemen'.

Het gehoor meenemen met een meeslepende redenering; dat was de kunst. Sprekers als Seneca gingen vanaf dat moment als redenaars door het leven. Het standpunt is dan geen vertrekpunt, maar een eindpunt, een logische conclusie.

Een redenaar durft het aan om rivaliserende redeneringen tegenover elkaar te zetten en wijst op alle mogelijke gevolgen, positief dan wel negatief. Vervolgens geeft hij aan wat voor hem persoonlijk de doorslag geeft. Zijn eigen gevoelens en persoonlijke waarden komen dan om de hoek kijken. Resulteert dat in een innerlijke worsteling vol zorgen, twijfels en dromen? Nog mooier! Dat heet bezieling.

Ons land heeft ook meer dan ooit politici nodig die de onzekerheden eerlijk durven benoemen.

Een mooi verhaal is verdacht

Maar Nederlandse politici laten niet in hun kaarten kijken, laat staan in hun ziel. Zo zegt Mark Rutte dat hij geen visie heeft en dat politiek slechts 'het oplossen van problemen' behelst. Als hij straks de politiek de rug toekeert, verdwijnt hij als een dief in de nacht: zonder zijn identiteit prijs te geven, zonder sporen achter te laten en zelfs zonder dat we te weten zijn gekomen waar het hem om te doen was, behalve dan problemen oplossen.

Zoiets is alleen mogelijk in een land waar mensen vooral graag gewoon doen, prat gaan op 'de inhoud' en een 'mooi verhaal' per definitie verdacht vinden. Je hoort ook wel eens: 'Laten we de retorica even achterwege laten.' Wie dat zegt, zegt eigenlijk: 'Laten we geen energie steken in het aanschouwelijk verwoorden van wat voor ons op het spel staat.'

Gelukkig doen ze dat elders wel. Niet alleen in Frankrijk, maar evenzeer in Engeland en Duitsland.

Zo hield Hilary Benn, de schaduwminister van Buitenlandse Zaken, in het Britse Lagerhuis een gloedvol betoog voor internationale solidariteit en aanvallen op IS-doelen in Syrië: 'We never have and we never should walk by on the other side of the road.'

Angela Merkel nam een vijandig congres bij de arm en leidde haar terug naar de 'door God gegeven waardigheid aan ieder afzonderlijk mens' en het 'humanitaire imperatief' dat daar uit voortvloeit.

Ons land heeft ook meer dan ooit politici nodig die de onzekerheden eerlijk durven benoemen, die verschillende scenario's onder ogen durven zien maar ook vertellen welke overwegingen en gevoelens voor hen persoonlijk doorslaggevend zijn.

Als kiezers voelen we ons dan met hen verbonden, zelfs als we uiteindelijk een andere afweging maken. En als we hen dan steeds beter leren kennen en zien hoe zij knokken voor de goede zaak, zullen zij ons niet gaan vervelen.

Die houdbaarheidsdatum? Dat is dan zo ongeveer het allerlaatste waarover we ons dan druk maken.

Bob de Ruiter is speechwriter en oprichter van Het Betere Verhaal

Reacties (19)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • WTJGM -
    beerboeloe---Met 41 peilzetels is Wilders anders wel hard op weg naar een meerderheid, waar van de PvdA goddank niet veel meer overblijft. Desondanks: ik heb al vaker gezegd dat ons politieke systeem voor geen meter deugt, incl alternatieven.
  • baron von habenichts -
    Dat de meeste politici overtuigingskracht missen is niet zo vreemd. Ze zijn door de diverse ballotage commissies gekomen, en geselecteerd op ja knikken. Boivendien hebben ze zitting in zoveel commissies/subcommissies dat er nawelijks tijd overblijft om echt politiek te bedrijven.
  • beerboeloe -
    WTJGM, wat schieten we op met theatraal ondergangsgejammer? We hebben nu 16 partijen in de Tweede Kamer en zijn er voor besluitvorming al regelmatig vijf partijen nodig. Op de flanken kiezen partijen voor nogal radicale standpunten waar op dit moment geen meerderheid voor is re vinden. Wat let die partijen om compromissen te sluiten met andere partijen?
  • WTJGM -
    Resumerend; de Nederlandse politicus mist inzicht, visie, ballen, daadkracht, onafhankelijkheid, empathie, en vooral intellect en kennis van zaken. En daar moet de inmiddels murw geslagen bevolking het mee doen, tot de volgende verkiezingen, waarna vermoedelijk hetzelfde, want is daar door het volkomen achterhaalde, dictatoriale partijensysteem toe veroordeeld.
  • Tenred -
    @BBIB - Ik vind het toch steeds meer lijken op een corpocratie; met iedere vorm van democratie wordt in europees verband steeds meer de hand gelicht.
  • BBIB -
    De dialectische democratie is al lang vervangen door een feitenvrije roepocratie...
  • Theofiel Boemerang -
    Ik denk dat veel politici er niet mee zitten dat ze niet overtuigend zijn voor de kiezer of voor Bob de Ruiter. Voor hun loopbaan is het interessanter dat ze de juiste mensen van hun geschiktheid weten te overtuigen en dat hoeft heus niet met een openbare spreekbeurt te gebeuren. Nee hoor, dat kan ook met het aloude en beproefde "voor wat hoort wat". Bob schrijft overigens niet zomaar toespraken, nee, hij is spietsraiter. Maar ook spietsraiters horen zich af te vragen wat dat "insperen" betekent in de aanhef van dit stuk.
  • Tenred -
    Wat zou je zeggen van "Geen woorden maar daden"? Ik kom niet uit Rotterdam maar geef wel de voorkeur aan de realiteit boven een 'gloedvol betoog' dat in de praktijk uit loze beloftes en leugens blijkt te bestaan.
  • wouterfr -
    Meneer De Ruiter, zou niet direct willen zeggen dat het b.v. aan de kwaliteit van Rutte ligt, alswel dat de Nederlander zich niet zo laat betuttelen, als b.v. de Fransman. Waar de baas bepaald hoe het gebeuren gaat, met als resultaat dagelijks stakingen in Frankrijk. Terwijl in Nederland de baas naar zijn personeel luistert en ervan opsteekt hoe het moet gaan gebeuren
  • CorArnhem -
    De politiek mist de overbrugging van debat en speech naar de realiteit. Oftewel, is er wel bezieling? Een premier die zegt er voor het hele volk te staan moet er met zijn ploeg staan zodra dat nodig is. Als tienduizenden pgp ers niet betaald worden moet hij dat niet politiek gaan spelen maar met de vuist op tafel slaan en eisen dat hoe dan ook er binnen een week betaald is. Dan sta je voor je volk. Dat het systeem pgb niet sluitend is, is het gevolg van politiek geknoei en niet van de meerderheid van de gebruikers. Geen speeches met beloftes voor de toekomst maar nu actie waar nodig.