Mannendingetje in een verweekte samenleving

D-Day

Ik meende de geur te ruiken van al dat vergoten bloed, het zweet, de brandende voertuigen.

Vandaag is het D-Day. 72 jaar geleden kwamen de geallieerden aan land in Normandië, waarna de bevrijding van Europa begon. Het is een gebeurtenis die mij van jongsaf heeft aangegrepen, gevoed door de verhalen van mijn ouders, die ten tijde van 6 juni 1944 adolescenten waren, door heroïsche films (The Longest Day, Band of Brothers) en boeken (alles van Antony Beevor).

Maar wat behelst die aantrekkingskracht nu eigenlijk? En is het waar wat mijn vrouw zegt: dat het een typisch mannendingetje is?

Ik ben geen re-enactment-acteur, zo iemand die in zijn vrije tijd veldslagen naspeelt, compleet met authentieke uitrusting. In het Amsterdamse Verzetsmuseum is momenteel over die lieden een fraaie foto-expositie te zien van Roger Cremers. Maar begrijpen doe ik hen zeker.

Even was ik daarbij, teruggeschoten in de tijd door een Barabasiaanse teletijdmachine

Nooit vergeet ik die keer dat ik, gezeten op de duinen van Omaha Beach in Frankrijk, die onmetelijke horizon voor me zag opengevouwen die zich op D-Day in een handomdraai had gevuld met duizenden geallieerde schepen, waarna de grootste invasie aller tijden kon beginnen.

Even was ik daarbij, teruggeschoten in de tijd door een Barabasiaanse teletijdmachine. Zelfs meende ik de geur te ruiken van al dat vergoten bloed, de brandende voertuigen, het zweet en de tranen.

De Nederlandse historicus Johan Huizinga noemde dit 'de historische sensatie', en ik ben ervan overtuigd dat ieder mens die bij zichzelf kan oproepen. Het hoeft niet eens per se de oorlog te zijn; het kan ook met een gedenkwaardige verkiezingsbijeenkomst, een magisch concert, een plek waar ooit een vreselijk ongeval is gebeurd. Of een moord.

Waarschijnlijk heeft mijn vrouw gelijk en is die belangstelling voor oorlogen en veldslagen een mannending. Ik ken vooralsnog geen enkele vrouw die er ook mee is behept.

Ik sluit niet uit dat die oorlogsfascinatie een compensatie is voor de veranderde rol van de man in deze tijd. In die rol is geen plaats voor als typisch mannelijk geldende eigenschappen als agressie of al te fanatieke strijd.

Welke jongen loopt er tegenwoordig op het schoolplein nog met een blauw oog? Ruzie wordt onmiddellijk in de kiem gesmoord, omdat leerkrachten veelal vrouwen zijn en zij propageren - nog steeds en ondanks alles - het harmonie- boven het conflictmodel. Lange tijd vormde dat ongetwijfeld een noodzakelijk contragewicht tegen een al te masculiene samenleving, maar inmiddels zijn we daarin doorgeslagen.

Op het uur U waarop de eerste troepen 72 jaar geleden voet aan wal zetten, ren ik een rondje door de duinen

Voor de 'vaderloze samenleving' van de Duitse socioloog Alexander Mitscherlich en later de 'verweesde samenleving' van Pim Fortuyn, waarin de spreekwoordelijke vader-figuur als steller van normen en waarden uit beeld was verdwenen, is de 'verweekte samenleving' in de plaats gekomen. De plek van de afwezige vader is ingenomen door een dubbel aanwezige moeder, die mannen, jongens, onwillekeurig een overdaad aan vrouwelijke waarden bijbrengt.

Het keerpunt heeft zich aangediend. Mannen lachen niet langer besmuikt om mannetjesputters als Johan Derksen of Maxim Hartman. Misschien is zelfs het succes van Donald Trump te verklaren uit een hang naar ouderwets mannelijk chauvinisme.

Vanochtend ben ik om zes uur opgestaan, het uur U waarop de eerste troepen 72 jaar geleden voet aan wal zetten op het Europese continent. Dat doe ik elk jaar, en vervolgens ren ik een rondje door de duinen, onderwijl proberend te bevatten dat zoveel jonge mannen - misschien wel meer dan bij enige andere veldslag in de geschiedenis - louter als kanonnenvlees dienden op Decision-day. Als ik dan weer thuiskom, voel ik me heel even een krijger. Born to kill. Totdat moeders beneden komt en mij maant de groenbak buiten te zetten.

Frans van Deijl is schrijver. Onlangs verscheen 'Een weekendje oorlog'.

Volg en lees meer over:

Reacties (77)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • junoasahi -
    Hans... net als u was en ben ik blij met de vrouwen...we zijn allebei 70 jaar en hebben dus iedergeval iets gemeen..of vindt u vitaliteit geen 'belangrijke kwestie'?
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Junoasahi, het is heel veelzeggend dat u geen antwoord geeft op vragen in zo'n belangrijke kwestie. Het raakt de hele wereld.
  • junoasahi -
    Hans@.... leuk geprobeerd..nu met humor dus....maar daar trap ik niet in...
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Junoasahi, waarom geeft u niet gewoon antwoord op mijn vraag? Vergeet die Amerikanen even.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Junoasahi, ik heb er geen moeite mee om dat specifieke begrip los te laten, en zie uw reactie met veel belangstelling tegemoet.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Junoasahi, u heeft gelijk. Conflictbeheersing is een zaak van alle partijen, de Veiligheidsraad, en het Internationale Strafhof. Mijn laatste vraag was dan ook wat Japan en China gaan doen als de hand van Amerika weg is. En ik moet daarbij natuurlijk ook de Korea's noemen.
  • junoasahi -
    Hans vd Woude@....als u Amerika de rol van confliktbeheerser toebedeelt valt er wat mij betreft niets meer te melden.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Junoasahi, laat ik mijn vraag explicieter maken: hoe zullen Japan en China zich ontplooien als de hand van Amerika weg is, dit gelet op oude wederzijdse vijandigheden.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Junoasahi, laten we dit belangrijke onderwerp niet laten bungelen. De Amerikanen zullen zich niet uit de regio terugtrekken vanwege strategische belangen dien met internationale vaarroutes te maken hebben. Maar het meest belangwekkend is de vraag wat Japan en China onderling gaan doen als Amerika z'n rol als conflictbeheerser zou opgeven. Zou u daar iets over kunnen zeggen?
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Junoasahi, zal ik het dan maar zeggen. Ik denk dat de wereld moet vrezen voor ernstige conflicten, als Amerika zich uit dat deel van de wereld terugtrekt. Oude conflicten tussen Japan en China zullen zeer gevaarlijke vormen gaan aannemen. Maar Amerika gaat ook niet weg omdat er strategische belangen spelen i.v.m. internationale vaarroutes.