Maak thuiszorg weer net zo goed als vroeger
© Illustratie uit De Helpende Hand

Maak thuiszorg weer net zo goed als vroeger

Doekle Terpstra's nieuwe beroep van 'thuisondersteuning' bestond allang, maar is nog niet zo lang geleden wegbezuinigd

Op tv zie je standaard een verzorgster een bejaarde mevrouw een steunkous aantrekken

Het zijn mooie woorden die Doekle Terpstra schrijft in zijn advies aan staatssecretaris Van Rijn. Terwijl tienduizenden thuiszorgmedewerksters dreigen ontslagen te worden en nog meer cliënten zich afvragen of zij volgende week überhaupt nog hulp krijgen, weet de oud-CNV-voorman waar het naartoe moet in de thuiszorg.

Als lid van de transitiecommissie sociaal domein presenteert hij met trots een fonkelnieuw beroep: de thuisondersteuner.  Hij rept van een moderne, integrale functie. Op tv zie je standaard een verzorgster een bejaarde mevrouw een steunkous aantrekken als het over de thuiszorg gaat. Terpstra wil dat deze verzorgster meer gaat doen. Ze moet huishoudelijke hulp, begeleiding en persoonlijke verzorging combineren.

Terpstra doet alsof hij het wiel heeft uitgevonden. Maar minstens honderdduizend vrouwen weten wel beter. Het beroep dat hij beschrijft, komt hen wel heel bekend voor. Dat hebben zij namelijk zelf uitgeoefend. Het is alleen tot hun grote spijt in de jaren negentig van de vorig eeuw bezuinigd.

Het beroep heette toen alleen niet thuisondersteuner. Het luisterde naar de naam gezinsverzorgster en dat heeft te maken met de ontstaansgeschiedenis. Om dezelfde reden waarom Terpstra het beroep nu opnieuw wil invoeren, werd het in wederopbouwjaren na de Tweede Wereldoorlog gelanceerd.

Nieuw beroep na de oorlog: gezinsverzorgster

De gezinsverzorgster moest voorkomen dat door de oorlog ontwrichte gezinnen verder zouden afglijden

'Volksherstel door gezinsherstel,' luidde het motto toen. Het nieuwe beroep gezinsverzorgster moest voorkomen dat door de oorlog ontwrichte gezinnen verder zouden afglijden. Want het gezin was toch 'dat stille paradijs van geluk?' klonk het indertijd.

Het vak groeide mee met de verzorgingsstaat en werd nog groter toen de gezinsverzorgsters in de jaren zeventig ook verantwoordelijk werden voor de bejaardenzorg. Nu schrijft Terpstra in de code die hij opstelde voor de thuiszorgbranche dat de thuisondersteuner 'een belangrijke rol kan spelen in preventie en vroegtijdige signalering, waardoor hoge kosten door onnodige inzet van zwaardere ondersteuning en professionele (medische/geestelijke) zorg in een later stadium kunnen worden voorkomen.'

Met andere woorden: voorkomen is beter dan genezen. Van oudsher combineerde de gezinsverzorgster haar huishoudelijk werk dus al vanuit hetzelfde oogpunt met de sociaal-maatschappelijke taken die Terpstra nu aan de thuishulp wil teruggeven. Vanaf de jaren tachtig is die 'integrale verantwoordelijkheid' bij haar weggehaald. De ene medewerkster mocht alleen nog maar schoonmaken, en een volgende hielp voortaan met de steunkousen. Dat zou efficiënter, en dus goedkoper zijn.

Zo werd het beroep van de gezinsverzorgster langzamerhand uitgehold en opgeknipt in verschillende 'functieprofielen'. Er ontstond een wirwar aan afkortingen - biv'er, ig'er - veel verzorgsters weten soms zelf niet eens meer hoe hun beroep precies heet. Zij willen gewoon helpen.

Doenerige types

Ook al is zijn advies niet zo nagelnieuw als Terpstra doet voorkomen, het biedt de thuiszorgsector wel een kans

En dat is de les die de geschiedenis die hier leert: de thuiszorgmedewerksters willen gewoon helpen. Het zijn vaak praktische, doenerige types die het werk zien voordat een ander het doorheeft. Dat zijn de vrouwen die toen bij de gezinsverzorging gingen en die nu voor het te zeer onderschatte thuiszorgvak kiezen.

Ze vinden het vreselijk dat ze niet langer dan de precies voorgeschreven tijd (steunkousen aantrekken = 9 minuten) bij een cliënt mogen blijven als zij zien dat er meer hulp nodig is. Ook al is zijn advies niet zo nagelnieuw als Terpstra doet voorkomen, het biedt de thuiszorgsector wel een kans. De verschillende verantwoordelijkheden die de gezinsverzorgsters van oudsher combineerden, mogen zij nu opnieuw oppakken.

Daarmee is het probleem in de thuiszorg nog niet opgelost, omdat de gemeenten het nog steeds gemiddeld met 40 procent minder budget moeten doen. De betrokken organisaties en overheden vragen zich af of die nieuwe functies te kostbaar zijn. Dat hoeft niet zo te zijn, als de beleidsmakers zich realiseren dat de thuisondersteuners kunnen voorkomen dat problemen groter én duurder worden.

De tienduizenden Nederlandse vrouwen die als gezinsverzorgster hebben gewerkt kunnen hen dat prima uitleggen.

Eva Vriend is historicus en schrijfster van De Helpende Hand. De verborgen geschiedenis van de gezinszorg in Nederland.

Volg en lees meer over:

Reacties (10)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Frank Conijn -
    @Hazlo: met de EU en de pensioenleeftijd heeft dit niets te maken. Wel met de EMU, maar zolang de PVV: a) het onderscheid EU/EMU niet weet te maken, b) veel zaken enorm blijft dramatiseren, c) de schuld van de werkloosheid eenzijdig bij links blijft leggen, terwijl de Turkse en Marokkaanse gastarbeiders door het bedrijfsleven naar Nederland zijn gehaald (tegen de zin van Den Uyl in) en bankencrisis evenmin de schuld van links was, en d) geen oplossing biedt voor de overvolle, slechte vluchtelingenkampen in Turkije, Jordanië en Libanon(!), blijft de PVV een asociale tokkiepartij.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Hazlo, Drees sr waarschuwde Joop den Uyl al dat hij veel te hoge verwachtingen wekte. Hij kreeg al vrij snek gelijk. Bij alle nieuwe sociale wetten en regelingen liepen de uitgaven al meteen uit de klauw, met de WAO als dieptepunt. Den Uyl zat ook met z'n handen in het haar. Hij was daar duidelijk over.
  • WTJGM -
    Hans van der Woude---U vergelijkt met een verloren gegane tijd, dus dat gaat niet op. De thuiszorg (voor huis en kinderen) van toen werd verricht door echtgenotes die niet buitenshuis werkten, de norm. Nu werken beiden -vaak door hoge lasten aangedreven- en worden kinderen al vroeg uitbesteed aan derden. De thuiszorg van nu compenseert dat niet -zoals u suggereert-, maar heeft vrnl. betrekking op ouderen of gehandicapten die niet in hun eigen zorg (lees: verzorging en verpleging) kunnen voorzien. Wat daarbuiten incidenteel geschiedde is al volledig afgeroomd. Privatisering, u weet wel...
  • Hazlo -
    Zolang Nederland bestuurd wordt door partijen die het belang van EU, multicul en ,,vluchteling,, prioriteit geven hoeft er echt niemand hoop te hebben dat het nivo ooit weer zal worden als vroeger. Sterker nog, nu deze PvdA VVD regering met steun van CDA, D66 en CU de pensioengerechtigde leeftijd heeft opgeschroefd tot 70 jaar en alle sociale verworvenheden op de stoep van de Gemeenten hebben gedumpt is het slechts een kwestie van tijd voordat deze steeds minder geld voor zorg zullen krijgen en gelijktijdig aan duizenden gelukzoekers met voorrang huis, uitkering en zorg moeten aanbieden!
  • marplus -
    Mooi stukje maar ik ben bang dat er binnen de kortste keren iemand met een interessante functie er een onmogelijk vervelend beroep van weet te maken......
  • baron von habenichts -
    De thuiszorg is verworden tot een groet groep stichtingen met enorme besturen die in paleisachtige gebouwen zijn gehuisvest. Dat ze regelmatig failliet gaan komt vaak door financieel wanbeheer. De zorgverleners zijn de dupe, ze krijgen een fractie van wat er gedeclareerd wordt. Ooit had je de kruisvereniging met de wijkverpleegsters. die vaak opereerden van uit een pand in de wijk. en wisten wat er gaande was. Nu is alles op grote afstand. Kantoor in Den Haag , uitvoering b.v. in Groningen Jammer genoeg werkt die nooit goed.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Huishoudelijk werk is altijd onbetaalde arbeid geweest. Thuiszorg was een poging om er betaalde arbeid van te maken. Dat kan maar gedeeltelijk slagen.
  • K.gum -
    Het probleem is nu eigenlijk dat deze Nederlandse vrouwen dat helemaal niet zo goed uit kunnen leggen. Als je uit kunt leggen welke methodieken en interventies je gebruikt, om je doelen te kunnen halen die SMART geformuleerd zijn, waarbij protocollen de richting bepalen.....zit je prima! Dus heb je mensen nodig die op een bepaalde manier kunnen denken om deze plannen te kunnen formuleren....en voor je het weet zit je met een tijds-limiet van 9 min om iemand z'n steunkousen aan te kunnen trekken, bedacht door een theoreticus! Zonde van deze waardevolle krachten! Mooi betoog van Eva Vriend!
  • baron von habenichts -
    Ooit was de thuiszorg in handen van de Kruisverenigingen. Deze hadden katoortje in de woonwijken van waaruit de wijkverpleegsters hun werk deden. Maar dit mocht niet meer. Het werden thuiszorgstichtingen, met een enorm bestuur, enorme kantoorgebouwen. En van daaruit zouden ze het wel even regelen. DE gevolgen zijn nu wel bekend. Het ene faillissement na het ander , vaak wegen financieel wanbeheer. en een overdaad aan instanties, Hier in de stad schijnen er 30 thuiszorgstichtingen werkzaam te zijn. De grote puinhoop komt eigenlijk nu pas aan het licht na de problemen bij TSN
  • CorArnhem -
    Voor alle betrokken beleidsmedewerkers bij de gemeentes: jullie hebben een nieuwe cao incl loonsverhoging en nog steeds goede bescherming tegen ontslag. De vrije marktsector vangt alle klappen terwijl jullie de dans grotendeels ontspringen. Ga daarom coulant om met de grote groep thuiszorg medewerkers die hard werken voor minimaal loon. Zorg dat deze groep niet verder uitgeknepen wordt. Leven en laten leven.