SP-leider Roemer, PvdA-leider Samsom en Jesse Klaver, leider van GroenLinks.
SP-leider Roemer, PvdA-leider Samsom en Jesse Klaver, leider van GroenLinks. © Freek van den Bergh

Links moet stoppen met dromen

Er bestaan fundamentele verschillen tussen de drie linkse partijen. Dat maakt dat samenwerking alleen op concrete dossiers gevonden kan worden.

Dit weekend is het aan het congres van GroenLinks om een antwoord te geven

Het afgelopen jaar is een hoop veranderd op links: new kid on the block Jesse Klaver nam het partijleiderschap van GroenLinks over, de SP koos met vakbondsman Ron Meyer een nieuwe voorzitter. Onveranderd bleven de bedroevende peilingen van de PvdA. Ook onveranderd bleven de oproepen tot linkse samenwerking.  Afgelopen februari riep het PvdA-congres op tot een links stembusakkoord.

Dit weekend is het aan het congres van GroenLinks om een antwoord te geven. Op basis van de ervaring van het afgelopen jaar is het beste antwoord wat mij betreft duidelijk: stop met dromen van linkse samenwerking en steek de handen uit de mouwen op concrete thema's. Welke linkse leider neemt bijvoorbeeld het voortouw voor een gezamenlijk belastingplan dat de economie groener maakt en ongelijkheid aanpakt?

Het is even zoeken naar prominente voorbeelden uit het afgelopen jaar. Recent dwongen GroenLinks, PvdA en SP gezamenlijk af dat de Tweede Kamer een mini-enquête naar belastingontwijking onderzoekt. Maar dat was het dan wel zo'n beetje. De ambitieuze klimaatwet van GroenLinks en PvdA moest het zonder de SP stellen. En tijdens de campagne voor het recente Oekraïnereferendum stonden GroenLinks en de SP lijnrecht tegenover elkaar.

Dit wisselende beeld laat zich deels verklaren door de standpunten van de kiezers van de drie partijen. Onderzoek van de politicoloog Matthijs Rooduijn (zie Socialisme & Democratie van april 2015) wijst uit dat er significante verschillen bestaan tussen de achterban van de drie partijen, met name op het gebied van internationale vraagstukken en het milieu. GroenLinks stemmers kiezen duidelijk voor kosmopolitisme, die van de SP juist ertegen.

Spagaat

De PvdA bevindt zich in een spagaat als het gaat om internationale vraagstukken

De PvdA bevindt zich in een spagaat als het gaat om internationale vraagstukken, wat mogelijk verklaart waarom hun referendumcampagne wat ondersneeuwde. Wat betreft het milieu zijn GroenLinks-kiezers significant groener dan zowel de PvdA en SP.

Dromen van structurele samenwerkingsverbanden doen ook geen recht aan de onderliggende politieke filosofieën van de partijen. GroenLinks kan bijvoorbeeld op heel andere politieke denkers voortborduren dan de PvdA en SP. De verbondenheid van mensen met hun natuurlijke omgeving die Jacques P. Thijsse al zo prachtig illustreerde, de grenzen aan de groei waar de Club van Rome op wees, of de dierenrechten waar de bio-ethiek van Peter Singer voor pleit, allen geven aanleiding tot kritiek op een systeem waar enkel financiële prikkels en economische groei centraal staan.

GroenLinks heeft geen Marx of Domela Nieuwenhuis nodig om te pleiten voor solidariteit en compassie. De verschillen zijn ook terug te zien in de partijfamilies waartoe GroenLinks, PvdA en SP behoren. Politicologen onderscheiden een aantal families, zoals sociaal-democraten, christendemocraten, liberalen en groenen. In Europa zijn deze het makkelijkst terug te zien in de groepen in het Europees Parlement. Als we daarnaar kijken valt meteen op dat GroenLinks, PvdA en SP allen in een eigen Europese groep zitten, respectievelijk Groenen, Progressieve Alliantie van Europese Socialisten en Verenigd Links. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld D66 en de VVD die beiden in de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa zitten.

Deze fundamentele verschillen tussen de drie linkse partijen verklaren waarom samenwerking eerder gevonden zal worden op concrete dossiers dan op brede programma's. Het politieke debat in Nederland zou erbij gebaat zijn als er geen tijd meer verspild wordt met dromen van linkse stembusakkoorden, laat staan nachtmerries van partijfusies. Veel interessanter is wie de handen uit de mouwen steekt om op concrete dossiers coalities te smeden die de status quo daadwerkelijk veranderen. Belastingherziening is een aangewezen gelegenheid hiervoor. Als Klaver, Roemer of Samsom links leiderschap willen laten zien nemen ze het initiatief voor een gezamenlijk plan dat de belastingen vergroent en ongelijkheid aanpakt.

 Jasper Blom is directeur Bureau de Helling (het wetenschappelijk bureau van GroenLinks).

Volg en lees meer over:

Reacties (16)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • sunsmartje -
    Het is toch niet te hopen dat een partij als de sp zich weer voor de gek laat houden door de pvda ,en buiten dat wat is nou precies het programma van links en waar halen ze het geld vandaan ? het is een zeer vaag geluid wat ze laten horen , en ook onrealistisch ,en daarbij laat gl nou eens 16 zetels halen ,de pvda 5 want die kiezers gaan naar gl en de sp zeg ook 15 dan kom je nog maar op 36 zetels ???? wie moet er dan bij nog d66 die ook kiezers verliest aan gl ,gaat gewoon niet lukken een linkse regering maakt niet uit hoe je rekent .
  • BertNijhof -
    Ik wil wel eens een links programma zien van GroenLinks, te vaak heeft men uit regeergeilheid mee geheuld met de neoliberale, asocialistische PvdA. Als GroenLinks een voorbeeld neemt aan politici als Sanders en Corbyn in VS en VK, dan kan men op mijn stem rekenen.
  • Meneer Dick -
    @Barometer. Wat u over "sociaal-economisch stelsel"` en zo schreef, dat slaat meer op China of zo. Daar wonen veeeel meer mensen. De globaliserende economie zal zich niets aantrekken van uw bezorgdheid. De Tweede Kamer heeft geen enkele macht in China of over die globaliserende economie. Een linkse partij kan toch ook eb & vloed niet verbieden. Daarom raken veel kiezers teleurgesteld in de PvdA.
  • Barometer -
    Links moet eerst afstand nemen van toenemende handreikingen aan het individualisme, dat enerzijds de lusten privatiseert, maar anderzijds de collectieve, op solidariteit steunende, regelingen in stand houdt. Deze sluipende modus vivendi die confrontaties vermijdt bewijst de onmacht van de politiek en is hoofdoorzaak van een onhoudbaar sociaal economisch stelsel waar de overheid steeds meer lasten oplegt om uitzonderingen op collectieve arrangementen te bekostigen. Een sociaal democratische ordening is strijdig met die van het klassieke liberalisme.
  • ariman -
    "GroenLinks heeft geen Marx of Domela NIeuwenhuis nodig". Niemand heeft GL nodig. Het maakt een leuke kans bij de verkiezingen als ze fuseren met D'66 tot de 'Liberaal-Democraten' en zich als gematigd rechts profileren en de oude rol van het CDA innemen. De SP komt weinig verder dan de afbraak van de sociale zekerheid afremmen en de rol van de PvdA over te nemen, die allang in het politieke centrum ligt. Wat zou je nog als links kunnen bestempelen? Partijen zoals de Internationale Socialisten en de NCPN en wat actiegroepjes.
  • Meneer Dick -
    Het is heel goed, dat Klaver in de verkiezingscampagne zich afzet tegen de VVD. Dat Samsom met de PvdA in 2012 ook. GL mag ook best on-realistische plannen lanceren. Dat deed Samsom in 2012 ook. Het is prima als GL veel linkse kiezers bij elkaar harkt. Dat deed Samsom in 2012 ook. Mits GL na de verkiezingen net als Samsom ook bijdraait en haar gekke beloften verbreekt.
  • Lona7 -
    En rechts moet stoppen met het ontwrichten van de samenleving.
  • Spartuijn -
    Groen Links betekent tegenwoordig Groen Rechts...Gedoogpartij van het neoliberale VVD/PvdA kabinet...Voorstander van het sociaal leenstelsel en afbraak rechtsbescherming voor werknemers...Partij voor de Dieren is thans het beste politieke alternatief voor deze partij.
  • Lezenaar -
    ¿.. "plan dat de belastingen vergroent en ongelijkheid aanpakt." Ik dacht dat Nederland een van de meest nivellerende landen is. Misschien dat iets meer ongelijkheid en erkenning mensen juist motiveert om extra de handen uit de mouwen te steken.
  • rope88 -
    Nieuwe voorzitters van oude partijen omdat alles bij het oude blijft in die partijen die helemaal geen 'fundamentele' verschillen kennen: het is juist daarom dat ze niet kunnen samenwerken, er is geen verschil zodra het er op aankomt. Nu ja, we weten allen wat wetenschappelijke partijbureaus waard zijn: niets. Toch blijven ze dromen dat ze een keer serieus genomen worden door hun partij. Ik als kiezer blijf tegen beter weten in dromen dat er toch eens wat mennekes en vrouwkes komen die politiek niet als een persoonlijke carrière beschouwen, maar als een wezenlijke bijdrage aan de maatschappij.