Laten we stilstaan bij 100 jaar mannenkiesrecht en het glas heffen op de democratie
© ANP

Laten we stilstaan bij 100 jaar mannenkiesrecht en het glas heffen op de democratie

Natuurlijk is 2017 (100 jaar mannenkiesrecht) wél een goed jaar om onze democratie te vieren, betoogt Senna Maatoug.

Honderd jaar algemeen mannenkiesrecht, reden voor een feestje! In deze krant lazen we op zaterdag 4 november dat dit volgens mevrouw Arib geen goed idee is. Liever wordt 2019, 100 jaar na de invoering van het actieve vrouwenkiesrecht, aangegrepen om gezamenlijk stil te staan bij het algemeen kiesrecht.

Op zichzelf natuurlijk een superduper legitiem standpunt, want tja, de helft van de volwassen bevolking mocht vanaf 1917 nog niet stemmen. Toch ben ik het niet met mevrouw Arib eens. Het is zonde om december 2017 te laten passeren zonder collectief stil te staan bij onze democratie.

We zijn in Nederland niet zo goed in het vieren van historische momenten

1917 is een historisch en bepalend jaar in onze politieke geschiedenis. Niet alleen konden en moesten (stemplicht!) alle mannen boven de 25 jaar vanaf dat moment stemmen, vóór 1917 was dit alleen voor mannen die 'kentekenen van geschiktheid en maatschappelijke welstand' vertoonden. Vrouwen kregen in dat jaar passief kiesrecht en konden dus verkozen worden in het parlement, met in 1918 als eerste vrouwelijke Tweede Kamerlid Suze Groeneweg van de SDAP.

Vaak vergeten, maar 1917 is ook het jaar dat ons politieke systeem van een meerderheidsstelsel naar evenredige vertegenwoordiging ging. De Kamer, met een belangrijke rol voor partijen zoals mevrouw Arib die in 2017 voorzit, vloeit dus ook voort uit de grondwetsherziening van 1917. Door de evenredige vertegenwoordiging kregen partijen met kandidatenlijsten een centralere rol in ons politieke bestel.

Maar 1917 is een bepalend jaar in onze politieke geschiedenis

Toegegeven: in Nederland zijn we niet heel goed in het vieren van grote historische momenten. Zo heeft het decennia geduurd voordat wij de beediging van een nieuw kabinet als normale burgers konden bekijken. De Tweede Kamer zou het goede voorbeeld geven door december 1917 aan te grijpen om onze democratie centraal te stelen. Het zijn deze historische momenten die ons systeem en politieke cultuur gevormd hebben. Maar nog belangrijker: honderd jaar geleden werd politiek voor het eerst expliciet iets van ons allemaal. Mannen en vrouwen hebben hard gestreden om gehoord te worden.

We kunnen het eigenaarschap van onze democratie en het denken hierover niet aan anderen overlaten. Premier Rutte geeft aan dat we heel blij kunnen zijn dat de publieke zaak talent blijft trekken, maar het zou jammer zijn als we de publieke zaak aan alleen deze beroepspolitici en bestuurders over laten.

Toch is dit een beetje wat er gebeurt. Minder mensen worden lid van een politieke partij, burgertoppen worden vaak bezocht door dezelfde gezichten en voor veel mensen staat politiek synoniem voor achterbaks.

Genoeg gespreksstof voor een feestje, lijkt mij

Politiek is uit ons dagelijks leven verdwenen, het is hoogstens iets wat we op de televisie of smartphone zien langskomen. Terwijl de debatten in de Tweede Kamer uiteindelijk niets meer zijn dan de optelsom van ideeën en standpunten van ons allemaal. En ja, er zijn genoeg discussies te voeren over of het niet beter kan; waarom zijn er zo weinig lageropgeleiden in de Tweede Kamer, zijn partijen wel de beste manier om preferenties van het volk te vertalen en kunnen we op andere manieren dan stemmen de burger inspraak geven?

Genoeg gespreksstof voor een feestje, lijkt mij. Ik stel daarom voor om in december wel stil te staan bij 100 jaar mannenkiesrecht. Hef het glas op de democratie, ga eens langs bij een inspraakavond van uw gemeente en heb het erover met familie en vrienden. Het is geen Ridderzaal, maar op 17 december organiseren wij (vijf dames) in Leiden in ieder geval een feestje - en ja, over twee jaar doen we het nog een keer. We hebben mevrouw Arib uitgenodigd om te komen spreken. We hopen dat ze komt.

Senna Maatoug is politicoloog, econoom en organisator van '100 jaar later: het Kiesrechtfestival'.