Hans Wansink: 'Laat Canada ons gidsland zijn in tijden van Trump'

Canada

Beter dan de Europese leiders Merkel en Tusk heeft de Canadese minister van Buitenlandse Zaken een antwoord geformuleerd op de America First-doctrine, betoogt Hans Wansink.

Verschillende Europese leiders hebben zich de vraag gesteld wat ze moeten doen nu de Verenigde Staten zich niet langer verantwoordelijk voelen voor het heil van de hele mensheid. Wat moet het antwoord zijn op Trumps 'America First'? Bondskanselier Merkel vond eind mei, na een teleurstellende Navo-top, een mislukte G7 en het afwijzen door de VS van het klimaatverdrag van Parijs, dat Europa zijn lot in eigen handen moet nemen. President Tusk van de Europese Unie constateerde dat het einde van 70 jaar samen optrekken van Europa en Amerika was gekomen. Hij noemde president Trump niet minder dan een 'bedreiging van de EU' - en wel in dezelfde categorie als de Russische agressie en het moslimterrorisme.

Een beter doordacht en beter gehumeurd antwoord op de nieuwe America First-doctrine kreeg in de VS veel aandacht, maar bleef in Europa onder de radar. Het werd op 6 juni in het Canadese parlement onder woorden gebracht door Chrystia Freeland, sinds begin dit jaar minister van Buitenlandse Zaken in het links-liberale kabinet van Justin Trudeau.

De defensie-uitgaven zullen de komende tien jaar worden opgevoerd van 14 miljard dollar naar 24 miljard dollar. Canada neemt 40.000 Syrische vluchtelingen op

In een toespraak die begon met de vraag 'is Canada een land dat ertoe doet, in dit stadium van het leven van onze planeet?' ontvouwde Freeland een weidse visie op de rol van haar land op het wereldtoneel. In het spoor van Merkel en Tusk wees zij erop dat de internationale betrekkingen die 70 jaar lang het vanzelfsprekende fundament vormden voor de liberale mondiale rechtsorde nu worden getest. Maar Canada wil zich niet zomaar neerleggen bij het verdwijnen van die orde.

Freeland: 'Je kunt je heel makkelijk een Canadese visie voorstellen die zegt: we zijn veilig op ons continent, we hebben thuis nog wat dingen te doen, dus laten we ons naar binnen richten. Let's say Canada first. Dat zou helemaal verkeerd zijn.'

In plaats van als 'client state' te schuilen onder de Amerikaanse veiligheidsparaplu, moet Canada actief opkomen voor de liberale wereldorde. Naar het voorbeeld van de Canadese bevrijders van Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog, onder wie haar grootvader, stuurt Freeland Canadese soldaten naar Oekraïne en Letland om de Russen in bedwang te houden. De defensie-uitgaven zullen de komende tien jaar worden opgevoerd van 14 miljard dollar naar 24 miljard dollar. Canada neemt 40.000 Syrische vluchtelingen op.

Maar ook op sociaal-economisch terrein, het specialisme van Chrystia Freeland in haar vorige leven als journalist voor onder meer The Economist en de Financial Times, moet Canada gidsland durven zijn. Canada moet de opkomende economieën in Azië, Afrika en Zuid-Amerika steunen in hun aspiraties 'om zich te voegen bij de mondiale middenklasse en het multilaterale stelsel dat die middenklasse ondersteunt'.

Met haar welsprekende interventie plaatst zij het mondiale politieke discours weer op het rechte spoor

Freeland realiseert zich dat het vertrouwen in de heilzame werking van de globalisering wereldwijd is aangetast. Het is waar dat te veel mensen zich in de steek gelaten voelen, maar internationale handel is het verkeerde doelwit. De vrijhandel en de digitale revolutie hebben de wereld juist over het algemeen goed gedaan, stelt Freeland ferm. Die moeten we dus niet bestrijden, maar omarmen. Wel is ons werkende leven overhoop gegooid, erkent ze. Het gaat erom deze transformatie zodanig te managen, dat niet alleen de bovenste 1 procent van de bevolking ervan profiteert. De sleutel ligt bij de nationale staten die gezinnen, werkenden en gepensioneerden moet ondersteunen en onderwijs en omscholing mogelijk maken. En dat allemaal in een multiculturele samenleving, die het accent legt op vrouwenrechten en uitstraalt dat het leven thuis met dat over de grens één geheel vormt.

Onder dit 'Canadese model' vallen ook allianties met afzonderlijke Amerikaanse staten om handel en duurzaamheid gezamenlijk te bevorderen.

Door de naam van Trump niet te laten vallen onderstreept Freeland dat het temperament van toevallige regeringsleiders uiteindelijk van ondergeschikt belang is bij het aanpassen van de internationale betrekkingen aan nieuwe verhoudingen tussen continenten en aan nieuwe uitdagingen. Met haar welsprekende interventie plaatst zij het mondiale politieke discours weer op het rechte spoor. En ze zet haar eigen Canada als inspirerend gidsland op de wereldkaart.