Alles in dit centrum van de entertainmentindustrie is kolossaal, ook de schandalen en de gevolgen daarvan.
Alles in dit centrum van de entertainmentindustrie is kolossaal, ook de schandalen en de gevolgen daarvan. © Reuters

Hoe Hollywood de geesten rijp maakt voor een omslag

The Big Picture

Arie Elshout en Rob Vreeken becommentariëren beurtelings het buitenlandse nieuws.

Amerika's macht is tanende. En toch, wie goed kijkt: Wall Street deed onze huizen onder water belanden; het Pentagon kan kruisraketten laten regenen op elk willekeurig land in elke gewenste nacht; Silicon Valley maakt miljarden van ons tot product; Hollywood slaat wereldwijd het deksel af van jarenlang opgepot seksueel leed. Het imperium mag op zijn laatste benen lopen, het blijft heel aanwezig.

Zijn culturele dominantie is zelfs groter dan ooit. Amerikaanse debatten worden tot de laatste lettergreep gekopieerd in Europa, inclusief gekke amerikanismen als mensen van kleur, inclusie en wit in plaats van blank. Een nieuw seizoen in Amerikaanse series is voor menigeen belangrijker dan de wisseling der seizoenen in de natuur.

Verwonderlijk is het dus niet dat juist de beschuldigingen van seksueel wangedrag tegen de Amerikaanse filmproducent Harvey Weinstein de katalysator werden van de internationale #MeToo-campagne. Voor seksschandalen blijkt hetzelfde te gelden als voor sneeuwstormen: je hebt ze overal, maar nergens sneeuwt het zo hard als in Amerika. Tenminste: als je ziet hoe de wereldpers erop duikt.

Aiffaire-Weinstein

Wereldsterren die gewild en ongewild een wereldbeweging ontketenden

Helemaal als Hollywood in het spel is. Een doorbraak in de affaire-Weinstein was het moment dat Angelina Jolie en Gwyneth Paltrow naar voren traden als slachtoffers. Inmiddels gaat het ook - maar dan in de daderscategorie - over Kevin Spacey en Dustin Hoffman. Wereldsterren die gewild en ongewild een wereldbeweging ontketenden, met Hollywood als geboortegrond. Alles in dit centrum van de entertainmentindustrie is larger than life: de acteurs, de woonpaleizen, de schandalen en de gevolgen daarvan. The New York Times ziet de Weinstein-kettingreactie zelfs als mogelijk begin van een cultuuromslag. Ik moet het nog zien, maar als het zo uitpakt, is Hollywood het ground zero van een culturele revolutie.

Wie had dat kunnen denken? Van dat pioniersstadje in de Californische woestijn dat dankzij Joodse immigranten uitgroeide tot Droomfabriek tussen de palmen. Voor het publiek is het vooral een producent van onvergetelijke beelden. Maar Hollywood is meer: het is ook een politiek-maatschappelijke factor.

In The Invisible Bridge beschrijft historicus Rick Perlstein hoe Hollywood in de jaren zeventig fungeerde als sociale seismograaf. Watergate en Vietnam maakten de burgers angstig: de regering was onbetrouwbaar en misdadig. In het donker van de bioscoopzaal huiverden zij voor een onzichtbare vijand die ineens opdook en onschuldigen verslond. De haai in Jaws. Als die naderde, klonk het dreigend: 'Dah-tum dahtum dahtumdahtumdahtum (...) Zo voelde het om nu een Amerikaan te zijn', aldus Perlstein.

Koude Oorlog

Terwijl Meryl Streep tekeer ging tegen Trump, zweeg men over Weinstein

Hollywood vertolkte niet alleen de stemming, het beïnvloedde die ook. In Death Wish verandert de linkse architect Charles Bronson na de verkrachting van zijn dochter in een wreker die eigenhandig afrekent met de New Yorkse misdadigers. De film leidde tot staande ovaties en maakte de geesten rijp voor, jawel, een omslag in het denken over de veiligheid in de stad.

Zelfs geopolitiek liet Hollywood een spoor na. Het leverde in Ronald Reagan een president die van zichzelf een krijger maakte in de strijd tussen goed en kwaad. De Sovjet-Unie was het 'boze rijk' dat hij er met Star Wars onder wilde krijgen. Dat ruimteschild was grotendeels fictief, maar toch werkten de Hollywood-procedés: de Russen gaven zich over. Dit is een beetje kort door de bocht, maar de Oscar voor de beste bijrol in het beëindigen van de Koude Oorlog gaat náár... Hollywood!

De laatste jaren viel het vooral op als geldschieter van de Democraten en gesel van de Republikeinen. Maar terwijl Meryl Streep tekeer ging tegen Trump, zweeg men over Weinstein. Ook schromen homoacteurs nog steeds uit de kast te komen en is een discussie over een relatie tussen geweldsfilms en massaschietpartijen taboe. Schijnheiligheid is een vaste gast op de rode loper. We kunnen niet alles hebben.