Leerlingen van basisschool Statenkwartier gooien gezamenlijk hun tas in de lucht bij het inluiden van de zomervakantie.
Leerlingen van basisschool Statenkwartier gooien gezamenlijk hun tas in de lucht bij het inluiden van de zomervakantie. © ANP

Het valt allemaal wel mee met de werkdruk in het basisonderwijs

Door dit stuk te schrijven, schop ik tegen vele zere benen, schrijft leerkracht Erik Roosken. 'Dat spijt me dan, maar het is tijd voor een ander geluid over het basisonderwijs.'

Ik ervaar ook weleens werkdruk, maar wie niet?

Al jaren is er een verhitte discussie gaande over de hoge werkdruk in het basisonderwijs. Meester Mark, volgens mij totaal ongeschikt voor het basisonderwijs, kreeg zelfs een platform in een landelijke krant om te klagen over de werkdruk en te vertellen hoe hij was afgeknapt op het onderwijs. Zal ik eens wat olie op het vuur gooien? Het valt allemaal wel mee. Het echte probleem ligt elders.

Even voor de duidelijkheid, ik ervaar ook weleens werkdruk, maar wie niet? Als ik mijn werk vergelijk met vrienden en familieleden, dan zijn er genoeg bij die minstens net zoveel uren maken, zo niet meer. En dan hebben we het niet eens over de vakanties. En ja, we gaan regelmatig een dagje naar school in de vakantie. Is dat teveel gevraagd met al die weken vakantie? Ja, door dit stuk te schrijven, schop ik tegen vele zere benen. Dat spijt me dan, maar het is tijd voor een ander geluid.

Jammer dan

Ik ken leerkrachten die nog net niet iedere scheet of bloedneus vastleggen, maar het scheelt niet veel

Er is een aantal zaken dat vaak benoemd wordt als bron van het kwaad. Inspectienormen bijvoorbeeld. Een school, een groep, moet bepaalde resultaten behalen om aan die normen te voldoen. Niks mis met doelen stellen, toch? Ik heb die doelen ook niet altijd behaald met mijn groepen, maar ik heb dat altijd kunnen verantwoorden. Als ik vijf kinderen met dyslexie in mijn klas heb, dan wordt het moeilijk om de doelen te behalen voor spelling en technisch lezen. Als mijn leidinggevenden dat betwijfelden? Jammer dan.

Een ander voorbeeld is administratieve rompslomp. Ik ken leerkrachten die nog net niet iedere scheet of bloedneus vastleggen, maar het scheelt niet veel. Of minder gechargeerd: collega's die het nodig vinden om van ieder oudergesprek, inclusief rapportgesprekken, een verslag te maken. Waarom? Ik heb werkelijk geen idee. Natuurlijk zijn er gesprekken die wel vastgelegd moeten worden, maar administratie heb je grotendeels zelf in de hand.

Nog een voorbeeld: nakijken. Wetenschappelijk is bewezen dat alleen directe feedback of feedback op het leerproces functioneel zijn. Heeft het dan zin om na schooltijd van ieder vak de schriften na te kijken? Nee! Tenzij je met iedere leerling het nagekeken werk gaat bespreken. Je hoeft echt niet ieder schrift na te kijken om te achterhalen wie er moeite heeft met breuken of wie steeds weer 'schaapen' schrijft in plaats van schapen. Dat weet je toch!

Alles dubbelop

De pabo is simpelweg het afvoerputje van de hogescholen geworden

Dan zijn er nog de dingen die 'zo leuk zijn voor de kinderen': Kinderboekenweek, projectweek, Sinterklaas, Kerst, voorjaarsontbijt, het nationaal schoolontbijt, een sportdag, een juffendag. Ik kan nog wel even doorgaan. Worden de kinderen daar echt beter of gelukkiger van op school? Ik waag het te betwijfelen. Maar ja, het is zo leuk voor de kinderen. Prima, maar het is niet onze taak. Wij zijn er om bij de kinderen een gedegen basis te leggen voor de rest van hun leven.

Begrijp me niet verkeerd, er is echt wel een hoop mis in het basisonderwijs. Is de kwaliteit van het personeel hoog genoeg bijvoorbeeld? Mijn gevoel zegt dat er op vakinhoudelijk, didactisch en pedagogisch vlak simpelweg te weinig kennis is. Als dat zo is, dan snap ik dat je een hoge werkdruk ervaart. Zet mij in de bankensector of in de bouw en ik word gek. Hoe komt dat dan, hoor ik u vragen. De pabo is simpelweg het afvoerputje van de hogescholen geworden. Meiden die kinderen zo leuk en schattig vinden, jongens die het wel leuk vinden om veel meiden om zich heen te hebben.

De pabo is een 'studie' geworden die iedereen lachend afrondt. Haal je een vak niet? Ga je toch lekker een potje janken bij de desbetreffende docent? Heb je dat broodnodige studiepunt ineens wel. Ja, dat gebeurt. Kortom: stel toelatingseisen aan de eerstejaars pabostudenten en verhoog de kwaliteit van de pabo zelf!

Een ander probleem: waarom verdienen leerkrachten in het middelbaar onderwijs substantieel meer dan leerkrachten in het basisonderwijs? Ze geven meestal één of twee vakken, bereiden een les voor die ze aan meerdere klassen geven en werken met homogene groepen. In het basisonderwijs moeten wij de leerlingen een leerlijn muziek en tekenen aanbieden, moeten we ze leren rekenen en wordt verwacht dat we een gedegen kennis hebben van de geschiedenis. Tevens hebben wij te maken met heterogene groepen, zowel qua gedrag als cognitie. Met een beetje pech heb je een combinatiegroep; dan heb je alles dubbelop. Er wordt heel veel van ons gevraagd. Prima wat mij betreft, maar waardeer dat dan ook.
Kom maar op: nagel me aan de schandpaal.

Erik Roosken is leerkracht in het basisonderwijs.

Reacties (59)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Kim van den Berg -
    Wanneer Social Schools met een schoolteam om de tafel zit, dan zijn er altijd enkele leraren bij die beginnen te zuchten 'ik heb het al druk genoeg, moet ik nu ook nog berichten in een communicatieplatform gaan zetten'. Wij zullen de werkdruk nooit bagatelliseren, wel zetten we de leerkrachten aan tot verandering. Communiceren kan efficiënter. Na de wenperiode ervaren leerkrachten dat de communicatie met ouders en onderling sneller verloopt, ouders geïnformeerd zijn, dus met minder vragen komen, en dat ouders het ook waarderen wat je doet. Intresse? http://www.socialschools.nl/onlinedemo
  • Aerdt -
    Goed verhaal Erik, als leerkrachten moeten we hechten aan onze autonomie. Het beeld dat we zielige wezentjes zijn die onder voortdurende controle moeten staan moet maar eens op de schop. Gelukkig hebben we Sander aan onze zijde alle overbodige administratie de prullenbak in, dat scheelt al gauw de helft.
  • martwint -
    Lekker, iemand die de knuppel even in het hoenderhok gooit. Daar hou ik van. Leerkrachten, kom op voor jezelf. Volg het advies van de sraatssecretaris direct op! Doe geen onnodige dingen!!! Stop ermee!!! Onderneem zelf de verandering! Wacht niet tot een ander het voor je doet, want dat gaat niet gebeuren!!! En op de PABO heb ik inderdaad een hoop studiepunten bij elkaar geluld, of gratis gekregen (echt waar) Ik verwonder me dan ook niet over de bijscholingstrajecten voor startende leerkrachten. Ze zijn een veeg teken!
  • B. Lauret -
    Aan de schandpaal nagelen??? Ik werk inmiddels 40 jaar in het basisonderwijs, wat mij betreft ben je nú al leerkracht van 2016 en met terugwerkende kracht ook maar meteen van 2015.
  • T. Rooijen -
    Gedurfd artikel. Leuk om ook eens een ander geluid te horen. Wat betreft de vakken is het een lastige vergelijking. Meer vakken weliswaar, maar de hoeveelheid benodigde kennis per vak is wel flink minder. Wel ben ik het er helemaal mee eens dat basisschool docenten zwaar onder betaald worden, en dat is een slechte zaak. Gelijkstellen aan het LB salaris in het voortgezet onderwijs lijkt me.
  • tonio2002 -
    Jouw stuk is het duidelijkste voorbeeld waarom er in onze beroepsgroep niets gebeurt; daar waar huisartsen zich met succes hebben verzet tegen de regeldruk, blijkt het onderwijs zich niet te kunnen organiseren naar een eenduidig standpunt. De manier waarop jij over je werk praat, herken ik niet. Althans niet bij mezelf. Maar ook ik zie in het onderwijs mensen die idd tijd overhouden en met veel dedain over hun collega's praten en in de organisatie vooral parasiteren op het werk van hun collega's. Ik hoop niet dat jouw mooie woorden deze houding moeten verbloemen.
  • w Kooi -
    Het verhaal van Erik Roosken is wellicht al te zwart wit, maar velen herkennen zich in wat hij zegt. Op een of andere manier heeft het onderwijs met haar lange vakanties en beperkte werktijden medelijden met zichzelf. In andere sectoren ligt de werkdruk veel hoger en worden standaard veel overuren gedraaid, die vaak ook nog niet eens uitbetaald worden. Zelf werk ik in de zorg en zie daar echt heel andere omstandigheden, waarbij de beloning vaak ook nog slechter is. Nederland is een land met een behoorlijk hoge gemiddelde werkdruk, maar dat het onderwijs zich daarover beklaagt, verbaast mij.
  • 21maart -
    De toelatingseisen voor de pabo zijn flink aangescherpt waardoor het aantal eerstejaars pabo studenten ook erg is afgenomen. Er dreigt een lerarentekort, wat gelukkig al op de agenda staat bij het ministerie. Goed dat we gezamenlijk kwaliteit van het basisonderwijs hoog in het vaandel zetten, maar een lerarentekort zorgt indirect ook voor slechte kwaliteit. Het lijkt me een goed idee om met het aanscherpen van de kwaliteit van het basisonderwijs het werk ook financieel eens wat meer op waarde te schatten.
  • E.E.F. Rijksen -
    Lekker polariserend weer! Ja, als leerkracht ben ik zeer kritisch in wat ik wel en wat ik niet administreer en schroom ik niet dit uit te leggen aan mijn meerderen. Opvallend is echter dat met name de oudere generatie collega's, degenen met een 'gedegen opleiding', het moeilijk hebben en veel werkdruk ervaren. Ik word pas blij van de reacties die ik hieronder lees van collega's die een oproep doen tot solidariteit. Willen de mensen die niet in het PO werkzaam zijn trouwens alstublieft hun mond even dicht houden?
  • Frans Konings -
    Wellicht vergis ik me, maar werkt dhr. Erik Roosken niet in deeltijd ?