Actievoerders bij Martiniplaza in Groningen, waar minister Eric Wiebes van Economische Zaken bij een nieuwjaarsborrel aanwezig is.
Actievoerders bij Martiniplaza in Groningen, waar minister Eric Wiebes van Economische Zaken bij een nieuwjaarsborrel aanwezig is. © ANP

Het is hoog tijd dat de schokken door de aardgaswinning zich verplaatsen naar Den Haag

Geachte redactie

De ingezonden lezersbrieven van zaterdag 13 januari.

Brief van de dag: Niet Groningen maar Den Haag moet desastreuze schokken gaan voelen

Een recente aardbeving heeft even landelijk de aandacht gericht op de ellendige toestand waarin de bewoners van het gaswinningsgebied in Groningen zich bevinden. Maar dat er sprake is van een noodtoestand lijkt niet door te dringen. Het gaat om een echte ramp, in slow motion, die zich inmiddels al meer dan twintig jaar voltrekt en die al veel eerder voorzien kon worden. De oorzaak is bekend, maar wordt niet aangepakt.

Welke aanpak is nodig? De gaswinning moet per direct naar nul en de overheid moet het eeuwigdurend recht van exploitatie van de NAM openbreken. Want de NAM heeft een wanprestatie gepleegd door de bevolking in gevaar te brengen, inbreuk te maken op cultuurhistorische waarden en de leefbaarheid van het winningsgebied en persoonlijke levens te ontwrichten.

Van misstanden en gruwelijkheden in de geschiedenis leer je en je probeert herhaling te voorkomen. Daar is schaamte niet voor nodig

Pierre de Vogel, Amstelveen

Helaas zullen ook na het volledig stoppen van de gaswinning in Groningen nog aardbevingen volgen, hoe zwaar en hoe lang weten de deskundigen niet (Ten eerste, 10 januari). De overheid moet zorgen voor ruimhartige herstelbetalingen en compensatie aan de bevolking en moet de kosten volledig verhalen op de NAM.

Waarom moeten we wachten tot de contracten voor export van aardgas naar België en Duitsland in 2030 aflopen?

Hoe lang zal het nog duren voordat 'zo veel mogelijk' bedrijven, gemeenten en huishoudens zijn 'verleid' over te stappen op andere energiebronnen?

Moeten we echt wachten tot de NAM het gas tot het laatste molecuul uit de Groninger bodem heeft geperst? Bij noodtoestanden moeten contracten opgezegd worden en past geen 'verleiding', maar daadkrachtig overheidsoptreden.

Het is hoog tijd dat de desastreuze schokken door de aardgaswinning zich gaan verplaatsen van Groningen naar Den Haag en de rest van Nederland.

Ynske Jansen, Groningen

Koolstofdioxide en smog

Zwaveldioxide, stikstofdioxide en fijnstof komen niet zomaar in de lucht terecht. Er zijn geen planten, dieren of bomen die deze stoffen produceren. Het is de verbranding van fossiele brandstoffen die niet alleen de eerste twee stoffen produceert, maar ook koolstofdioxide (CO2). En het is de auto die het fijnstof produceert. Dat smog en koolstofdioxide helemaal niks met elkaar te maken hebben, zoals Thierry Baudet en Simon Rozendaal beweren (O&D, 11 januari), is daarom onzin.

Voor een schone toekomst voor onze kinderen is het belangrijk dat het klimaatdebat wordt gevoerd. Een reductie van de verbranding van fossiele brandstoffen zal leiden tot minder smog en minder koolstofdioxide-uitstoot. Voor kinderen in China en India geeft dat lucht voor een betere toekomst.

Evert-Jan van Elk, Den Ilp

Teeltkunde

De heren Gerlagh (O&D, 12 januari), Baudet en Rozendaal (O&D, 11 januari) zeggen dat de CO2-verhoging goed is voor de plantengroei in de wereld. Klopt dit wel? Omdat ze meer verstand hebben van klimaat dan van planten lijkt me een beknopt lesje Teeltkunde op zijn plaats.

Regel 1: Een plant groeit conform zijn beperkende factor. In Siberië wordt de plantengroei beperkt door de lage temperatuur en in de Sahara wordt dit beperkt door het gebrek aan water. Er gaan dus echt niet meer planten in de Sahara groeien door extra CO2-dosering.

Maar op de meeste plekken op aarde, van de gematigde zones tot de tropen, is de beperkende factor NPK (stikstof, fosfor en kali). Fosfor is belangrijk voor de energiehuishouding in de plant (ADP en ATP). Bij een gebrek hieraan komt er een rem op de groei van de plant. En hieraan verandert extra CO2 ook niks. Dat tuinders wél CO2 toedienen, is omdat ze alle plantgroeifactoren tot in de puntjes geoptimaliseerd hebben en met wat extra CO2 nog een procentje extra kunnen pakken.

Maar om te stellen dat de wereld 14 procent groener is geworden door de CO2-verhoging in de lucht is hetzelfde als beweren dat je door het eten van veel rijst spleetoogjes krijgt.

Frank Molenkamp, Mogi Guaçu SP, Brazilië

Slavenhandel en schaamte

Hans Broek reageert op 12 januari op historicus Hubert Peters die zegt dat hij geen schuld en schaamte draagt voor de daden van onze 17de-eeuwse voorouders in de slavenhandel. Broek vindt dat Peters zich maar eens moet verdiepen in wat er in het Nederlandse slavenfort Elmina gebeurde. Na een beschrijving daarvan roept hij Peters op zich alsnog te schamen. Maar wat is de zin van schaamte voor dingen waar je geen invloed op hebt gehad? Van misstanden en gruwelijkheden in de geschiedenis leer je en je probeert herhaling te voorkomen. Daar is schaamte niet voor nodig. Het is nogal badinerend van Broek dat hij aanneemt dat Peters niet weet wat zich in Elmina heeft afgespeeld. Daarvoor zou hij zich kunnen schamen.

Pierre de Vogel, Amstelveen

Het pronkstuk van Nederland

Goed dat Marc Vlemmings heeft gekeken naar Het pronkstuk van Nederland en zijn goed beargumenteerde mening geeft over voorbijgekomen 'pronkstukken' (O&D, 5 januari). Dit is precies wat we willen bewerkstelligen met het programma: een discussie over waar wij Nederlanders trots op zijn. Wat bindt ons? Welk object verbeeldt het beste onze identiteit? Het beantwoorden van die vragen culmineert in de uitverkiezing van 'Het pronkstuk van Nederland'.

Wellicht is het goed de totstandkoming van de nominaties toe te lichten. Dat is noch een keuze noch vertegenwoordigt het de smaak van presentator, Avrotros of producent. Alle musea in Nederland hebben een pronkstuk mogen aandragen. Ook experts en publiek hebben de mogelijkheid gehad objecten aan te dragen in een van de vooraf bepaalde categorieën: ontwerp, erfgoed en kunst.

Studeren doe je óók op je vereniging en in je studentenhuis

Pieter Barnhoorn, Leiden

Dat leverde 150 objecten op. Die groslijst heeft onderzoeksbureau Nbtc-Nipo teruggebracht tot 90 objecten, waaruit er na een gedegen onderzoek 30 resteerden. Vervolgens is vanaf de eerste uitzending op 15 december het publiek opgeroepen een top-3 te kiezen door hun stem uit te brengen op de site van Het pronkstuk van Nederland.

Kortom: Nederland heeft deze lijst samengesteld, niet wij, de makers. En dat de lijst niet voor iedereen bevredigend is, heb je bij elke verkiezing. Architectuur valt erbuiten, erfgoed overlapt deels andere categorieën en dat Mondriaans Victory Boogie Woogie niet bij de laatste dertig zat, verbaasde ook ons.

Maar dat laat meteen zien waarom Avrotros dit programma uitzendt. Wij mogen ons best iets bewuster zijn van wie wij zijn en wat ons bindt. De publieke omroep biedt met Het pronkstuk van Nederland een podium om verder te discussiëren. Vanaf 22 januari zelfs dagelijks, live in de finaleweek op NPO 2.

Jort Kelder, presentator
Marc Pos, producent POSVIDEO

Studentenleven

De Erasmus Universiteit heeft aangaan-de het studentenleven als motto 'high trust, low tolerance'. Wat betreft hun wangedragingen 'moeten de studenten zelf veranderen' (Ten eerste, 11 januari). Echter, de oplossing van deze kinderen zelf vragen, is nu wel bewezen niet effectief. Hulp van de grote mensen is nodig! Wordt die niet geboden, dan bestaat het gevaar dat studentenverenigingen verder in het verdomhoekje komen. En wellicht zelfs dat nieuwe studenten geen lid meer (durven) worden. Dat zou erg spijtig zijn, want studentenverenigingen zijn dé plek om de wereld te leren kennen. Studeren doe je óók op je vereniging en in je studentenhuis.

Pieter Barnhoorn, Leiden