Hans Smolders legt de eed af bij de installatie van de gemeenteraad van Tilburg.
Hans Smolders legt de eed af bij de installatie van de gemeenteraad van Tilburg. © ANP

Het buitensluiten van partijen is nooit een verstandige keuze

Commentaar

Het buitenspel zetten van de grootste partij bij de collegevorming verzwakt het bestuurlijke draagvlak.

Hans Smolders, als aanvoerder van de Lijst Smolders de winnaar van de gemeenteraadsverkiezingen van Tilburg, noemt het ondemocratisch dat zijn partij is buitengesloten van de onderhandelingen over een nieuw gemeentebestuur. De Lijst Smolders Tilburg scoorde 10 van de 45 zetels, een verdubbeling. Nummer 2 was D66 met 9 zetels. Die partij had vooraf al gezegd niet met Smolders in zee te willen gaan. Die boycot was niet gebaseerd op het programma van Smolders, maar op diens 'mensbeeld'.

Lokaal bestuur is niet gebaat bij polarisatie

Een vergelijkbaar cordon sanitaire werd afgekondigd door PvdA, GroenLinks en D66 in Rotterdam. Deze drie willen niet met Leefbaar Rotterdam, de grootste partij en medebestuurder van de stad met D66 en CDA, onderhandelen over een nieuw college. Ook hier geen programmatische redenen voor de boycot, maar een alliantie van Leefbaar Rotterdam met Forum voor Democratie. De partij van Baudet wordt door PvdA, GroenLinks en D66 kennelijk als een kwaadaardig virus gezien dat geïsoleerd moet worden. De besmette aanvoerder van Leefbaar Rotterdam, Joost Eerdmans, zit vooralsnog in quarantaine.

Het buitensluiten van de grootste partij is in staatsrechtelijke zin niet ondemocratisch te noemen. De gemeenteraad benoemt de wethouders en de grootste partij kan geen voorkeursbehandeling bedingen.

Het college van burgemeester en wethouders hoeft ook niet per se een afspiegeling te zijn van de krachtsverhoudingen in de gemeenteraad. Voor een werkbaar functioneren van een college volstaat een meerderheid in de raad.

Maar weigeren om überhaupt met een partij te praten zal door de kiezers op de Lijst Smolders en Leefbaar Rotterdam worden opgevat als een schoffering

Dat neemt niet weg dat het buitensluiten van partijen geen verstandige methode is, zeker wanneer die partijen de verkiezingen hebben gewonnen. Uiteraard kan elke partij op basis van concrete programmapunten en beleidsopvattingen weigeren samen te werken met andere partijen. Maar weigeren om überhaupt met een partij te praten zal door de kiezers op de Lijst Smolders en Leefbaar Rotterdam worden opgevat als een schoffering.

Het lokaal bestuur, dat vanwege jarenlange bezuinigingen vaak pijnlijke maatregelen moet nemen, is niet gebaat bij polarisatie, wel bij een breed draagvlak onder de kiezers.