De grens tussen Servië en Hongarije is bijna helemaal afgesloten voor vluchtelingen.
De grens tussen Servië en Hongarije is bijna helemaal afgesloten voor vluchtelingen. © ANP

Grensbewaking heeft illegale migratie aangejaagd

Intensievere grensbewaking

De steeds intensievere grensbewaking heeft de illegale migratie niet beperkt, maar juist aangejaagd.

Paul Scheffer betoogde dat Europa nu eindelijk de buitengrenzen eens behoorlijk moet gaan bewaken

Het versterken van de Europese grensbewaking wordt dezer dagen opgevoerd als oplossing voor de chaos rond migranten en vluchtelingen. De EU zet daarom de marine in op de Middellandse Zee. Mensensmokkelaars zullen harder worden aangepakt. Paul Scheffer betoogde dat Europa nu eindelijk de buitengrenzen eens behoorlijk moet gaan bewaken. Hiermee suggereert hij dat die buitengrenzen niet of onvoldoende worden bewaakt.

Wat is er de laatste 25 jaar gebeurd om irreguliere migratie te bestrijden? Tot 1990 hadden Europese landen allemaal hun eigen visumbeleid. Vanuit de meeste landen in de wereld konden mensen daardoor naar minstens één Europees land reizen zonder een visum nodig te hebben. In het kader van de Europese eenwording kwam daar verandering in. Alle EU-landen eisen tegenwoordig visa voor de onderdanen van arme landen. Bovendien heeft Europa vervoersmaatschappijen gedwongen paspoorten en visa te controleren vóórdat reizigers aan boord mogen. Daardoor is het veel moeilijker geworden zonder geldige papieren per vliegtuig of veerboot naar Europa te komen.

Door dit beleid kwam een einde aan tijdelijke migratie (bijvoorbeeld seizoensarbeid) vanuit de Maghreb naar Spanje en Italië. Het reizen werd daardoor bemoeilijkt. Wie eenmaal in Europa was, bleef. Verder leidde de permanente aanscherping van de maatregelen tot een steeds grotere vraag naar, en vervolgens aanbod van, mensensmokkel. Europa reageerde door de grenzen steeds intensiever te bewaken. Er verschenen hekken, infraroodcamera's, radar- en satellietsystemen, er werden afspraken gemaakt met transitlanden, de marine werd ingezet, er werden strafrechtelijke sancties ingevoerd, er kwam een apart EU-agentschap (Frontex). Nog los van de inzet van ambtenaren heeft de beveiligings- en defensie-industrie dankzij de bewaking van de Europese buitengrenzen een geschatte jaaromzet van 7 miljard.

Migratiebeleid

De stelling van Paul Scheffer (ga de buitengrenzen eens bewaken) ontbeert dus elk spoor van een feitelijke grondslag. Maar ook de Europese Commissie en andere beleidsmakers concluderen onverdroten dat het beleid geen enkel waarneembaar effect heeft gehad, en daarom ... geïntensiveerd moet worden.

Dat is een opmerkelijke conclusie. De feiten wijzen immers uit dat in de afgelopen 25 jaar illegale migratie niet is beperkt, maar is gegroeid en dat mensensmokkel niet met succes is bestreden maar booming business is geworden. Het aantal mensen dat sterft aan de Europese grenzen is verveelvoudigd en loopt inmiddels in de duizenden per jaar.

Een aantal onderzoekers heeft dan ook een andere analyse van dezelfde feiten. Zij vinden het aannemelijk dat het migratiebeleid van de afgelopen 25 jaar illegale migratie niet bestrijdt, maar juist aanjaagt. Het steeds 'slimmere' grensbewakingsbeleid vergroot de vraag naar smokkel. Door de steeds scherpere aanpak van mensensmokkel kunnen steeds hogere prijzen worden gevraagd, waardoor de winstmarge stijgt en er meer aanbieders komen. Omdat het niet gaat om grote hiërarchische maffia-organisaties, maar om netwerken die bestaan uit veel individuele actoren, stimuleert de repressieve aanpak de markt veel meer dan dat hij het business-model van smokkelaars ondermijnt. Dát zien we gebeuren. De Noorse onderzoeker Jørgen Carling vatte zijn analyse van deze vicieuze cirkel samen in bijgaand diagram.

Hein de Haas laat zien dat mensensmokkel niet de oorzaak is van illegale migratie, maar het gevolg van het Europese migratiebeleid. Zulke feitelijke alternatieve analyses worden door politici en opiniemakers genegeerd. Voor zover hij al tot hen doordringt, is de reactie ideologisch van aard. Bent u nu serieus voor open grenzen? Vindt u het dan soms niet misdadig mensen op zee te laten verdrinken? De reactie is niet dat de alternatieve analyse feitelijk onjuist of niet overtuigend is, maar dat hij niet waar mag zijn. Dit vertoont alle kenmerken van tunnelvisie.

Bewaak de grenzen

Dapper doormodderen is het enige wat er op zit, maar dat kan wel wat minder kortzichtig dan nu

Er bestaat uitsluitend belangstelling voor één versie van de werkelijkheid. De conclusie moet namelijk al tevoren vast staan: het beleid heeft gefaald, dus wat we nodig hebben is meer van hetzelfde beleid. De feiten van onderzoekers worden niet met feiten bestreden, maar met meningen.

De retorische zwakte van de alternatieve analyse is dat hij geen grote gebaren toelaat. Europese opinieleiders en politici kunnen hun daadkracht tonen. Ga eindelijk die grenzen eens bewaken! Strafbaarstelling! Bombardeer Libische smokkelboten! De alternatieve analyse leidt niet tot stoere conclusies, maar constateert dat migratiebeleid geen sluitende oplossingen kan hebben. Zolang de ongelijkheid in de wereld zo enorm blijft, zal steeds gekozen moeten worden uit meerdere kwaden. Dapper doormodderen is het enige wat er op zit, maar dat kan wel wat minder kortzichtig dan nu.

Alleen al dit weinig stoere karakter van de alternatieve analyse zou genoeg moeten zijn om die aannemelijker te vinden dan de dominante visie. Maar in deze oververhitte tijden is vertoon van daadkracht belangrijker dan of een analyse klopt. Gezien de chaos waar al die schijnbare daadkracht toe leidt, kan die kortzichtigheid Europa duur komen te staan.

Reacties (51)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Gerrit Meester -
    Fransien1: ik haalde het voorbeeld vd oude Zonengrenze aan om aan te geven dat het wel degelijk mogelijk is de grenzen effectief te sluiten; Spanje bewijst dit rond Ceuta en Melilla. U hebt dit kennelijk niet begrepen, Orban daarentegen wel. Hij doet wat hij volgens Schengen MOET doen, nl de buitengrens vd EU bewaken tegen illegale immigratie; Merkel blaast Schengen en Dublin op maar Orban is de kwaaie pier? Kom nou! Orban verdient juist alle lof en zijn voorbeeld moet gevolgd worden, Merkel moet vertrekken. Laat de schatrijke oliesjeiks hun Arabische broeders en zusters maar eens helpen.
  • Wiebe1 -
    @ Fransien, hoeveel stakkers wilt u een betere toekomst geven? Honderd? Tienduizend? Een miljoen? In de wereld leven 800 miljoen mensen in bittere armoede, ze hebben niet eens de basisvoorzieningen. In Duitsland komen iedere dag 20.000 modern geklede en goed doorvoede mensen aan - -voornamelijk sterke jonge mannen - die niet worden vervolgd, maar door heel Europa reizen op zoek naar de beste sociale voorzieningen, om vervolgens zo snel mogelijk hun hele familie over te laten komen. Als wij dit niet stoppen zal de toestroom doorgaan. Waar ligt voor u die grens, of denkt u daar niet over na?
  • BBIB -
    @ T Stolk: U heeft gelijk, daar is mijn generatie vast debet aan (ikzelf ben geboren in 1956). Daar staat tegenover dat sedert 2005 de criminaliteit in Nederland alleen maar en gestaag afgenomen is...
  • Fransien1 -
    Natuurlijk beste Gerrit Meester, leve het IJzeren Gordijn. Dat dat is afgebroken is een nog grotere fout dan de EU. En nee beste T Stolk, de kortingen op de sociale voorzieningen van de laatste dertig jaar zijn door geen enkele regering teruggedraaid. Volgens minister Schippers, u weet wel die van volksgezondheid, maken nieuwe behandelingen en medicijnen de zorg op termijn onbetaalbaar. Oftewel dood zijn we het goedkoopst. Tegen dat cynisme van de VVD moeten we ons verzetten. Niet tegen stakkers die hun kinderen een betere toekomst willen geven.
  • Gerrit Meester -
    Wat een bedroevend slecht stuk. De heer S. is kennelijk vergeten hoe effectief bv de Zonengrenze tussen DDR en BRD was om zowel Republikflucht van DDR burgers als binnendringen van kapitalistische spionnen in de DDR tegen te gaan. Als dit broddelwerk representatief is voor het "niveau" van wat hoogleraren in Nederland tegenwoordig produceren kan ik alleen maar concluderen dat het met het niveau van het universitair onderwijs droevig gesteld is. Zijn argument "Laat de bewaking maar want die is zinloos" slaat echt nergens op. Van mij krijgt dit stuk een 1.
  • WTJGM -
    En stoplichten jagen het aantal ongelukken aan, dus weg ermee! Zo ben ik met deze wat minder hoog geachte leraar van mening dat de politie de criminaliteit aanjaagt, en de brandweer de brandmeldingen. In ziekenhuizen worden ziektes aangejaagd, en op universiteiten worden kritiekloos hap- en slikwerk, slaafse volgzaamheid en onderontwikkeld gedachtegoed aangejaagd. Verdomd, dat laatste is nog eens helemaal waar ook!
  • T Stolk -
    @BBIB Dat de criminaliteit tijdens en vlak na de zestiger jaren van de vorige eeuw fors is gestegen kunt u vinden in de oudere versies van `Criminaliteit en rechtshandhaving¿.
  • T Stolk -
    @BBIB De vele miljarden die de opvang van vluchtelingen de komende jaren zal gaan kosten moeten worden opgebracht door de belastingbetalers. Juist nu de economie weer dreigt te stagneren doordat de werkloosheid niet daalt kunnen hogere belastingen funeste gevolgen hebben. Nog meer geld lenen terwijl de staatschuld toch al te veel stijgt en te hoog is lijkt ook niet erg verstandig.
  • T Stolk -
    @Fransien1 U beweert dat bezuinigingen nog nooit teruggedraaid zijn. Daar gaat u al de mist in. Bezuinigingen zijn in het verleden wel vaker teruggedraaid als bleek dat die te ver ging of als er te veel tegen geprotesteerd werd of omdat er een nieuwe coalitie aantrad. Die 1 miljard zijn slechts de kosten die geraamd zijn voor de opvang voor dit jaar dat zal de komende jaren fors stijgen als we alleen nog maar de kosten voor gezinshereniging meerekenen.
  • BBIB -
    @ Fransien1: Een toevoeging, want al die miljarden (sic) gratis geld voor de vluchtelingen, waar denken de Stolken en Boemerangen dat die worden uitgegeven. Ikzelf verwacht veel bij de Jumbo, AH en misschien de groenteboer op de hoek...