Basisschool St. Joseph in Breda, 2012.
Basisschool St. Joseph in Breda, 2012. © Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Gastcolumn: 'Ik wil een school waar iedereen kan uitpraten'

Gastcolumniste Annelien Jonkman had graag een tv-programma gemaakt waarin alle mensen die wij niet begrijpen mogen uitpraten: Hooligans, veroordeelde criminelen, flitskapitalisten. Maar dat had geen schijn van kans.

Ik wilde de Nederlandse Oprah Winfrey worden of de vrouwelijke John de Mol

Toen ik mij rond mijn veertigste - een dikke 15 jaar geleden - wilde omscholen tot docent wiskunde vroeg de dame van de intake waarom ik in hemelsnaam het Onderwijs in wilde. Ik had toch zo'n ontzettend leuke baan? Dat was waar. Ik maakte - als klein radertje van een grote, geoliede machine - televisieprogramma's bij Endemol.

In de 5 Uur Show konden Henk en Ingrid - die in die tijd in de media verder nog geen stem hadden - aan tuinman Rob vragen waarom hun planten het niet deden of hun baby nomineren voor de rubriek 'Baby van de Week'. Aan Catherine Keyl konden bijstandsmoeders met kleine kinderen uitleggen waarom zij echt niet verplicht konden worden betaald werk te zoeken. En Viola Holt stelde samen met de cosmetisch journaliste en de huisarts kijkers gerust dat hun haar altijd goed kon zitten en hun kind geen eczeem hoefde te hebben. TV Woonmagazine bood houvast voor wat je smaakvol mocht vinden en wat niet en deelnemers van Big Diet kregen een nieuw leven door 30 kilo af te vallen en bekende Nederlander te worden.

Erg leuk werk en goede televisie, die in een sterke behoefte voorzag. Ik meen dat serieus. Maar ik wilde meer zijn dan een radertje. De Nederlandse Oprah Winfrey worden of de vrouwelijke John de Mol. Niet om beroemd te zijn, dat is niks voor mij. Ik schaam mij al als ik op zondag onopgemaakt en in joggingbroek leerlingen tegenkom bij Albert Heijn en zij ook nog kunnen zien welke ongezonde dingen in mijn karretje liggen. Maar ik zit graag op een positie waar ik invloed kan uitoefenen. Op hoe de samenleving waar ik deel van uitmaak zo goed mogelijk kan functioneren. Naar mijn mening dan. Met allemaal tevreden mensen die willen wat zij kunnen en durven wat zij willen.

Boef

Ik zou heel graag willen weten waarom fotograaf Edwin Smulders het leuk vindt wat hij doet

Ik kan nu eenmaal niet lijdzaam toezien of anderen er van maken wat ik graag wil. Bijvoorbeeld dat iedereen een stem heeft en ook mag uitpraten. Dan komen wij samen misschien ergens in het midden uit. Of toch gewoon aan mijn kant. Als iedereen zijn zegje heeft kunnen doen is dat natuurlijk ook prima.

Dus het frustreert mij als rapper Boef tijdens een interview het soort verontwaardigde vragen krijgt waarmee de interviewer wil laten zien dat hij deugt, maar Boef niet de antwoorden kan geven die ik wil horen. Misschien had hij heel graag een ander leven gehad, maar voelt hij zich niet capabel genoeg om dat te verwezenlijken. Dan vindt hij het misschien een prettig idee als dat zijn eigen schuld niet hoeft te zijn en hij lekker om zich heen kan slaan. Als dat zo is, dan zou ik dat heel graag willen weten, Boef zelf misschien ook wel, maar dat lukt niet als de interviewer er steeds doorheen praat.

Of fotograaf Edwin Smulders die hoort dat zijn interviewster niet begrijpt waarom hij zich niet rot schaamt voor het werk dat hij doet. Wat moet hij daarop zeggen? Ik zou heel graag willen weten waarom hij het leuk vindt wat hij doet. Het kan niet alleen het geld zijn. Of misschien wel. Ook interessant.

Mediatycoon

Nu kan iedereen zichzelf tot op het bot uitventen via eigen YouTubekanalen, dus als ik echt wil weten wat er in mijn medemensen omgaat, dan kan ik daar natuurlijk mijn lol op. Maar liever zie ik dat soort televisie bij Pauw, Jinek of DWDD. Vanwege de echte invloed die dat soort programma's hebben.

Als laatste poging om via het medium televisie mijn doel te bereiken, ging ik destijds praten met Harm Taselaar, hoofdredacteur van de RTL Nieuwsgroep. Ik stelde voor samen een programma te maken waarin alle mensen die wij niet begrijpen mogen uitpraten. Hooligans, veroordeelde criminelen, flitskapitalisten, ik noem er maar een paar. Geen schijn van kans natuurlijk.

Uiteindelijk drong het tot mij door dat ik geen invloedrijke presentator zou worden en ik ook niet de capaciteiten had om een mediatycoon te zijn. Wat ik wilde ging mij op die plek niet lukken. Maar ergens anders misschien wel.

Dus ik zei tegen de mevrouw van de intake: 'Het was leuk, maar het is klaar. Ik ga de leraar worden die ik zelf had willen hebben en een schoolsysteem ontwikkelen waar leerlingen zelf invloed kunnen uitoefenen op wat zij leren en hoe zij dat doen.' Een leeromgeving waar iedereen mag uitpraten, als oefening voor later. Zoals hier op deze plek. Vier keer kreeg ik als gastcolumnist van de Volkskrant voor heel even alsnog een groot podium. Het was mij een waar genoegen.

Annelien Jonkman is leraar wiskunde en was deze maand gastcolumniste.